રથી રથિનમાસાદ્ય શરૈઃ કનકભૂષણૈઃક । પાતયામાસ સમરે તસ્મિન્નતિભયંકરે
એક રથયોધ્યાએ બીજાને મળી, સોનાથી શોભિત તીરો વડે, એ ભયાનક યુદ્ધમાં તેને નીચે પાડી દીધો.
ગજારોહા ગજારોહાન્નારાચશરતોમરૈઃ । સંસક્તાન્પાતયામાસુસ્તવ તેષાં ચ સર્વશઃ
હાથીસવારોએ લોખંડના તીરો અને ભાલાથી એકબીજાને, તારા અને તેમના બંને પક્ષના, ચારે બાજુ ફેંકી નાખ્યા.
કશ્ચિદુત્પત્ય સમરે વસ્વારણમાસ્થિતઃ । કેશપક્ષે પરામૃશ્ય જહાર સમરે શિરઃ
કોઈક યુદ્ધમાં ઉછળી દુશ્મનના હાથી પર ચઢી ગયો અને શત્રુના વાળ પકડી, યુદ્ધમાં તેનું માથું કાપી લીધું.
અન્યે દ્વિરદદન્તાગ્રનિર્ભિન્નહૃદયા રણે। વેમુશ્ચ રુધિરં વીરા નિઃશ્વસન્તઃ સમન્તતઃ
બીજાઓ, હાથીના દાંતથી હૃદય ચીરીને, લોહી વહાવી રહ્યા હતા અને ચારે બાજુ ધમફાળતા હતા, હે વીર.
કશ્ચિત્કરિવિષાણસ્થો વીરો રણવિશારદાઃ । પ્રાવેપચ્છક્તિનિર્ભિન્નો ગજશિક્ષાસ્ત્રવેદિના
કોઈ વીર, યુદ્ધકૌશલ્ય ધરાવતો, હાથીના સુંડ પર ઊભો હતો, પણ હાથીયુદ્ધના નિષ્ણાતે ફેંકેલા ભાલાથી છિદ્રાય ગયો.
પત્તિમઙ્ઘા રણે પક્તીન્ભિમન્દિપાલપરશ્વથૈઃ । ન્યતાપતયન્ત સંહૃષ્ટાઃ પરસ્પરકૃતાગસઃ
પદાતીઓ આનંદથી, ભીમની તલવાર અને દીપની કટારી વડે, યુદ્ધમાં એકબીજાને મારતા હતા, ભલે બંનેએ એકબીજા સામે ગુનો કર્યો હતો.
રથી ચ સમરે રાજન્નાસાદ્ય ગજયૂથપમ્ । સ ગજં પાતયામાસ ગજી ચ રથિનાં વરમ્
રાજા, યુદ્ધમાં રથ上的 યોદ્ધાએ ગજના નેતાને ટકરાવીને તેને જમીન પર પાડી દીધો, અને ગજ上的 યોદ્ધાએ પણ શ્રેષ્ઠ રથ上的 યોદ્ધાને ઢાળી નાખ્યો.
રથિનં ચ હયારોહઃ પ્રાસેન ભરતર્ષભ । પાતયામાસ સમરે રથી ચ હયસાદિનમ્
ભારતવંશના શ્રેષ્ઠ, યુદ્ધમાં ઘોડેસવારએ ભાલાથી રથ上的 યોદ્ધાને પાડી નાખ્યો, અને રથ上的 યોદ્ધાએ પણ ઘોડેસવારને ઢાળી નાખ્યો.
પદાતી રથિનં સઙ્ખ્યે રથી ચાપિ પદાતિનમ્ । ન્યપાતયચ્છિતૈઃ શસ્ત્રૈઃ સેનયોરુભયોરપિ
યુદ્ધમાં પદાતીએ રથ上的 યોદ્ધાને અને રથ上的 યોદ્ધાએ પણ પદાતીને તીક્ષ્ણ શસ્ત્રોથી બંને પક્ષે ઢાળી નાખ્યા.
ગજારોહા હયારોહાન્પાતયાંચક્રિરે તદા। હયારોહા ગજસ્થાંશ્ચ તદદ્ભુતમિવાભવત્
ત્યાં ગજ上的 યોદ્ધાઓએ ઘોડેસવારોને પાડી નાખ્યા અને ઘોડેસવારોએ પણ ગજ上的 યોદ્ધાઓને ઢાળી નાખ્યા; આ દૃશ્ય અદ્ભુત લાગતું હતું.
ગજારોહવરૈશ્ચાપિ તત્રતત્ર પદાતયઃ। પાતિતાઃ સમદૃશ્યન્ત તૈશ્ચાપિ ગજયોધિનઃ
વિવિધ સ્થળોએ શ્રેષ્ઠ ગજ上的 યોદ્ધાઓએ પદાતીઓને ઢાળી નાખ્યા અને પદાતીઓએ પણ ગજ上的 યોદ્ધાઓને પાડી નાખ્યા.
પત્તિસઙ્ઘા હયારોહૈઃ સાદિસઙ્ઘાશ્ચ પત્તિભિઃ । પાત્યમાના વ્યદૃશ્યન્ત શતશોઽથ સહસ્રશઃ
પદાતીઓના ટોળા ઘોડેસવારોથી અને ઘોડેસવારોના ટોળા પદાતીઓથી, શેકડો અને હજારોની સંખ્યામાં ઢળી પડતા દેખાતા.
ધ્વજૈસ્તત્રાપવિદ્ધૈશ્ચ કાર્મુકૈસ્તોમરૈસ્તથા। પ્રાસૈસ્તથા ગદાભિશ્ચ પરિઘૈઃ કમ્પનૈસ્તથા
ત્યાં ધ્વજાઓ, ધનુષ્ય, ભાલા, ભાલ, ગદા, લોખંડની મુગદરો અને દંડો ફેંકાયેલા અને વિખૂટા પડેલા પડ્યા હતા.
શક્તિભિઃ કવચૈશ્ચિત્રૈઃ કણપૈરઙ્કુશૈરપિ। નિસ્ત્રિંશૈર્વિમલૈશ્ચાપિ સ્વર્ણપુઙ્ખૈઃ શરૈસ્તથા
શક્તિ, સુંદર કવચ, કટારી, અંકુશ, તીક્ષ્ણ તલવાર અને ચમકતા, શુદ્ધ અને સોનાની અણીવાળા બાણો પણ ત્યાં પડ્યા હતા.
પરિસ્તોમૈઃ કુથાભિશ્ચ કમ્બલૈશ્ચ મહાધનૈઃ । ભૂર્ભાતિ ભરતશ્રેષ્ઠ સ્રગ્દામૈરિવ ચિત્રિતા
ઢાલ, કઠિન કવચ, કિંમતી કમ્બળ અને સુંદર કમરપટ્ટા સાથે, હે ભારતવંશના શ્રેષ્ઠ, ધરતી જાણે ફૂલોની વણાવેલી માળાઓથી શોભાયમાન થતી હતી.
નરાશ્વકાયૈઃ પતિતૈર્દન્તિભિશ્ચ મહાહવે । અગમ્યરૂપા પૃથિવી માંસશોણિતકર્દમા
મહાયુદ્ધમાં પડેલા માણસો, ઘોડા અને હાથીઓથી ધરતી એવડી કાદવ, માંસ અને લોહીથી ભરાઈ ગઈ હતી કે પસાર થવી અશક્ય બની ગઈ.
પ્રશશામ રજો ભૌમં વ્યુક્ષિતં રણશોણિતૈઃ । દિશશ્ચ વિમલાઃ સર્વાઃ સંબભૂવુર્જનેશ્વર
યુદ્ધના લોહીથી ભીંજાયેલા ધરતી上的 ધૂળ શાંત થઈ ગઈ અને, હે મનુષ્યોના સ્વામી, સર્વ દિશાઓ પણ સ્વચ્છ અને સ્પષ્ટ દેખાવા લાગી.
ઉત્થિતાન્યગણેયાનિ કબન્ધાનિ સમન્તતઃ। ચિહ્નભૂતાનિ જગતો વિનાશાર્થાય ભારત
હે ભારત, ચારે બાજુ અનગણિત ધડ ઊભા થયા, જે જગતના વિનાશના અશુભ સંકેત બની રહ્યા.
તસ્મિન્યુદ્ધે મહારૌદ્રે વર્તમાને સુદારુણે । પ્રત્યદૃશ્યન્ત રથિનો ધાવમાનાઃ સમન્તતઃ
તે અત્યંત ભયાનક અને ભયાવહ યુદ્ધમાં, રથ上的 યોદ્ધાઓ ચારે બાજુ દોડતા દેખાતા.
તતો ભીષ્મશ્ચ દ્રોણશ્ચ સૈન્ધવશ્ચ જયદ્રથઃ । પુરુમિત્રો જયો ભોજઃ શલ્યશ્ચાપિ સસૌબલઃ
પછી ભીષ્મ, દ્રોણ, સિંધુના રાજા જયદ્રથ, પુરુમિત્ર, જય, ભોજ અને શલ્ય તથા સૌબલાઓ સાથે આવ્યા.
એતે સમરદુર્ધર્ષાઃ સિંહતુલ્યપરાક્રમાઃ। પાણ્ડવાનામનીકાનિ બભઞ્જુઃસ્મ પુનઃપુનઃ
આ બધા યુદ્ધમાં અપરાજેય અને સિંહ જેવી પરાક્રમી હતા; તેઓ વારંવાર પાંડવોની સેના તોડી નાખતા.
તથૈવ ભીમસેનોઽપિ રાક્ષસશ્ચ ઘટોત્કચઃ । સાત્યકિશ્ચેકિતાનશ્ચ દ્રોપદેયાશ્ચ ભારત
એ જ રીતે, ભીમસેન, રાક્ષસ ઘટોત્કચ, સાથીકી, ચેકિતાન અને દ્રૌપદીના પુત્રો, હે ભારત, યુદ્ધમાં ઊતરી પડ્યા.
તાવકાંસ્તવ પુત્રાંશ્ચ સહિતાન્સર્વરાજભિઃ । દ્રાવયામાસુરાજૌ તે ત્રિદશા દાનવાનિવ
આ વીરોએ તમારા પુત્રો અને બધા રાજાઓને એ રીતે હાંકી કાઢ્યા જેમ દેવોએ દાનવોને હાંકી કાઢ્યા હતા.
તથા તે સમરેઽન્યોન્યં નિઘ્નન્તઃ ક્ષત્રિયર્ષભાઃ । રક્તોક્ષિતા ઘોરરૂપા વિરેર્જુર્દાનવા ઇવ
એ રીતે, યુદ્ધમાં એકબીજાને મારતા, લોહીથી લથપથ અને ભયાનક રૂપે, એ શ્રેષ્ઠ ક્ષત્રિયો દાનવોની જેમ ગર્જના કરતા.
વિનિર્જિત્ય રિપૂન્વીરા સેકનયોરુભયોરપિ। વ્યદૃસ્યન્ત મહામાત્રા ગ્રહા ઇવ નભસ્તલે
બન્ને પક્ષના શૂરવીર શત્રુઓને હરાવીને, મહાન યોદ્ધાઓ આકાશમાં ઝગમગતા ગ્રહો જેવા દેખાતા હતા.
તતો રથસહસ્રેણ પુત્રો દુર્યોધનસ્તવ । અભ્યયાત્પાણ્ડવં યુદ્ધે રાક્ષસં ચ ઘટોત્કચમ્
પછી, તારો પુત્ર દુર્યોધન હજાર રથો સાથે યુદ્ધમાં પાંડવ અને રાક્ષસ ઘટોત્કચ સામે આગળ વધ્યો.
તથૈવ પાણ્ડવાઃ સર્વે મહત્યા સેનયા સહ । દ્રોણભીષ્મૌ રણે યત્તૌ પ્રત્યુદ્યયુરરિન્દમૌ
એ જ રીતે, બધા પાંડવો પોતાની વિશાળ સેના સાથે યુદ્ધમાં દ્રોણ અને ભીષ્મ – બંને મહાશત્રુઓ સામે લડવા આગળ વધ્યા.
કિરીટી ચ યયૌ ક્રુદ્ધઃ સમન્તાત્પાર્થિવોત્તમાન્ । આર્જુનિઃ સાત્યકિશ્ચૈવ યયતુઃ સૌબલં બલમ્
અર્જુન ગુસ્સામાં ચારેય બાજુના શ્રેષ્ઠ રાજાઓ સામે લડવા ગયો; અર્જુન અને સાત્યકી બંનેએ મળીને સૌબલની સેના પર આક્રમણ કર્યું.
તતઃ પ્રવવૃતે ભૂયઃ સંગ્રામો રોમહર્ષણઃ । તાવકાનાં પરેષાં ચ સમરે વિજયૈષિણામ્
પછી ફરી એકવાર, તારી અને દુશ્મન પક્ષની વિજયની ઇચ્છાવાળી સેનાઓ વચ્ચે રોમાંચક યુદ્ધ શરૂ થયું.
તતસ્તે પાર્થિવાઃ ક્રુદ્ધાઃ ફલ્ગુનં વીક્ષ્ય સંયુગે। રથૈરનેકસાહસ્રૈઃ સમન્તાત્પર્યવારયન્
પછી, યુદ્ધમાં ફલ્ગુનને જોઈને ગુસ્સે થયેલા રાજાઓએ અનેક હજાર રથો સાથે તેને ચારેય બાજુથી ઘેરી લીધો.