દૌર્યોધનિઃ સુસંક્રુદ્ધઃ સૌભદ્રં પરવીરહા । વિવ્યાધ સમરે રાજંસ્તદદ્ભુતમિવાભવત્
દુર્યોધનપુત્રે, ભારે ગુસ્સામાં, દુશ્મનોના વિનાશક સૌભદ્રને યુદ્ધમાં ઘાયલ કર્યો અને એ દૃશ્ય અદ્દભુત લાગ્યું.
અભિમન્યુઃ સુસંક્રુદ્ધો ભ્રાતરં ભરતર્ષભ । શરૈઃ પઞ્ચાશતૈ રાજન્ક્ષિપ્રહસ્તોઽભ્યવિધ્યત
અભિમન્યુએ પણ ભારે ગુસ્સામાં, પોતાના ભાઈને પચાસ બાણો મારી ઘાયલ કર્યો, તેનો હાથ ઝડપથી ચાલતો હતો.
લક્ષ્મણોઽપિ પુનસ્તસ્ય ધનુશ્ચિચ્છેદ પત્રિણા। મુષ્ટિદેશે મહારાજ તતસ્તે ચુક્રુશુર્જનાઃ
લક્ષ્મણે પણ, રાજા, અભિમન્યુના ધનુષ્યને મુઠ્ઠી પાસે બાણથી કાપી નાખ્યું, અને લોકો ચીસો પાડી ઉઠ્યા.
તદ્વિહાય ધનુશ્છિન્નં સૌભદ્રં પરવીરહા। અન્યદાદત્તવાંશ્ચિત્રં કાર્મુકં વેગવત્તરમ્
પછી, તૂટેલું ધનુષ્ય છોડી, દુશ્મનોના વિનાશક સૌભદ્રે એક બીજું સુંદર અને વધુ ઝડપી ધનુષ્ય હાથમાં લીધું.
તૌ તત્ર સમરે યુક્તૌ કૃતપ્રતિકૃતૈષિણૌ । અન્યોન્યં વિશિસ્વૈસ્તીક્ષ્ણૈર્જઘ્નતુઃ પુરુષર્ષભૌ
તે યુદ્ધમાં, બંને પુરુષશ્રેષ્ઠો એકબીજાની ચાલો સમજીને, અત્યંત તીખા હથિયારો વડે એકબીજાને ઘાયલ કરતા હતા.
તતો દુર્યોધનો રાજ દૃષ્ટ્વા પુત્રં મહારથમ્। પીડિતં તવ પૌત્રેણ પ્રાયાત્તત્ર પ્રજેશ્વરઃ
પછી, રાજા દુર્યોધને જ્યારે જોયું કે તેનો પુત્ર મહારથી, આપના પૌત્રના પ્રહારથી પીડાઈ રહ્યો છે, ત્યારે પ્રજાધિપતિ ત્યાં આગળ વધ્યો.
સન્નિવૃત્તે તવ સુતે સર્વ એવ જનાધિપાઃ । આર્જુનિં રથવંશેન સમન્તાત્પર્યવારયન્
પછી, આપનો પુત્ર પાછો ફરતાં, બધા રાજાઓએ મળીને રથસેનાથી ચારેય બાજુથી અર્જુનને ઘેરી લીધો.
સ તૈઃ પરિવૃતઃ શૂરૈઃ શૂરો યુધિ સુદુર્જયૈઃ । ન સ્મ પ્રવ્યથતે રાજન્કૃષ્ણતુલ્યપરાક્રમઃ
એવી દુર્લંઘ્ય અને શૂરવીર સેના વચ્ચે ઘેરાયેલા અર્જુન, કૃષ્ણ જેટલી પરાક્રમશાળી, રાજા, ذرાય પણ ડગમગ્યા નહીં.
સૌભદ્રમથ સંસક્તં દૃષ્ટ્વા તત્ર ધનંજયઃ । અભિદુદ્રાવ વેગેન ત્રાતુકામઃ સ્વમાત્મજમ્
પછી ધનંજયે ત્યાં પોતાના પુત્ર અભિમન્યુને યુદ્ધમાં વ્યસ્ત જોયો અને તેને બચાવવા માટે ઝડપથી દોડી આવ્યો.
તતઃ સરથનાગાશ્વા ભીષ્મદ્રોણપુરોગમાઃ । અભ્યવર્તન્ત રાજાનઃ સહિતાઃ સવ્યસાચિનમ્
પછી, ભીષ્મ અને દ્રોણની આગેવાનીમાં બધા રાજાઓ પોતાના રથ, હાથી અને ઘોડા સાથે મળીને સવ્યસાચી તરફ વળ્યા.
ઉદ્વૂતં સહસા ભૌમં નાગાશ્વરથપત્તિભિઃ । દિવાકરરથં પ્રાપ્ય રજસ્તીવ્રમદૃશ્યત
પૃથ્વી પર હાથી, ઘોડા, રથ અને પગદળે ઉડાવેલું ધૂળ, તેજસ્વી અર્જુનના રથ પાસે પહોંચતાં જ વધુ ઘનઘોર દેખાવા લાગ્યું.
તાનિ નાગસહસ્રાણિ ભૂમિપાલશતાનિ ચ। તસ્ય બાણપથં પ્રાપ્ય નાભ્યવર્તન્ત સર્વશઃ
એ હજારો હાથીઓ અને સૈકડો રાજાઓ, જ્યારે અર્જુનના બાણોના માર્ગમાં આવ્યા, ત્યારે તેઓ આગળ વધી જ શક્યા નહીં.
પ્રણેદુઃ સર્વભૂતાનિ બભૂવુસ્તિમિરા દિશઃ। કુરૂણાં ચાનયસ્તીવ્રઃ સમદૃશ્યત દારુણઃ
બધા જીવજંતુઓ રડવા લાગ્યા, દિશાઓ અંધકારમય થઈ ગઈ અને કૌરવોમાં ભયાનક વિપત્તિ દેખાવા લાગી.
નાપ્યન્તરિક્ષં ન દિશો ન ભૂમિર્ન ચ ભાસ્કરઃ । પ્રજજ્ઞે ભરતશ્રેષ્ઠ સસ્ત્રસઙ્ઘૈઃ કિરીટિનઃ
કિરીટધારી અર્જુનના અસંખ્ય શસ્ત્રોથી આકાશ, દિશાઓ, પૃથ્વી અને સૂર્ય, હે ભરતશ્રેષ્ઠ, કંઈયું દેખાતું જ નહોતું.
સાદિતા રથનાગાશ્ચ હતાશ્વા રથિનો રણે। વિપ્રદ્રુતરથાઃ કેચિદ્દૃશ્યન્તે રથયૂથપાઃ
યુદ્ધમાં રથ અને હાથીઓ પડી ગયા, ઘોડા અને રથચાલકો માર્યા ગયા; કેટલાક રથપતિઓના રથ તૂટી ગયા અને તેઓ ભાગતા દેખાયા.
વિરથા રથિનશ્ચાન્યે ધાવમાનાઃ સમન્તતઃ । તત્રતત્રૈવ દૃશ્યન્તે સાયુધાઃ સાઙ્ગદૈર્ભુજૈઃ
અન્ય રથીઓ, રથ વિના, હથિયાર અને કંકણ પહેરીને, અહીં-ત્યાં ચારે તરફ દોડતા જોવા મળ્યા.
હયારોહા હયાંસ્ત્યક્ત્વા ગજારોહાશ્ચ દન્તિનઃ । અર્જુનસ્ય ભયાદ્રાજન્સમન્તાદ્વિપ્રદુદ્રુવુઃ
ઘોડેસવારોએ પોતાના ઘોડા છોડી દીધા અને હાથીસવારોએ પોતાના હાથીઓ; અર્જુનના ભયથી, રાજા, તેઓ ચારે બાજુ ભાગી ગયા.
રથેભ્યશ્ચ ગજેભ્યશ્ચ હયેભ્યશ્ચ નરાધિપાઃ । પતિતાઃ પાત્યમાનાશ્ચ દૃશ્યન્તેઽર્જુનસાયકૈઃ
રથ, હાથી અને ઘોડા પરથી રાજાઓ અર્જુનના બાણોથી પડતા અને ઘાયલ થતા જોવા મળ્યા.
સગદાનુદ્યતાન્બાહૂન્સખઙ્ગાંશ્ચ વિશાંપતે । સપ્રાસાંશ્ચ સતૂણીરાન્સશરાન્સશરાસનાન્
હે રાજાઓના સ્વામી, અર્જુને પોતાના ભયાનક બાણોથી ગદા, તલવાર, ભાલા, તૂણીઓ, બાણ અને ધનુષ્ય ધરાવતાં યુદ્ધમાં ઉંચકાયેલા હાથ કાપી નાખ્યા.
સાઙ્કુશાકન્સપતાકાંશ્ચ તત્રતત્રાર્જુનો નૃણામ્ । નિચકર્ત શરૈરુગ્રૈ રૌદ્રં વપુરધારયત્
અર્જુને અહીં-ત્યાં માણસોના અંકુશ, ધ્વજ અને અન્ય હથિયારો ધરાવતાં હાથ પોતાના ભયાનક બાણોથી કાપી નાખ્યા અને ભયાનક રૂપ ધારણ કર્યું.
પરિઘાણાં પ્રદીપ્તાનાં મુદ્ગરાણાં ચ મારિષ । પ્રાસાનાં ભિન્દિપાલાનાં નિસ્ત્રિશાનાં ચ સંયુગે
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, એ યુદ્ધમાં અગ્નિ સમાન પ્રજ્વલિત ગદા, મુગદર, ભાલા, ભિન્દિપાલ અને તલવારો જોવા મળ્યા.
પરશ્વથાનાં પીક્ષ્ણાનાં તોમરાણાં ચ ભારત। વર્મણાં ચાપવિદ્ધાનાં કાઞ્ચનાનાં ચ ભૂમિપ
હે રાજા, યુદ્ધમાં તીક્ષ્ણ કુહાડા, ભાલા, તીક્ષ્ણ ટોમર અને સોનાના કવચો પણ પડેલા જોવા મળ્યા.
ધ્વજાનાં ચર્મણાં ચૈવ વ્યજનાનાં ચ સર્વશઃ । છત્રાણાં હેમદણ્ડાનાં તોમરાણાં ચ ભારત
હે ભારત, ધ્વજ, ચામડાં, વિવિધ પ્રકારના પંખા, સોનાની લાકડીવાળા છત્ર અને ભાલાં બધે વિખેરાયેલા દેખાય છે.
પ્રતોદાનાં ચ યોક્રાણાં કશાનાં ચૈવ મારિષ । રાશયઃ સ્માત્ર દૃશ્યન્તે વિનિકીર્ણા રણક્ષિતૌ
હે મારિષ, પ્રહારો કરવા માટેના સોટા, જૂઆ અને કસોટા પણ रणભૂમિમાં બધે છૂટા પડેલા જોવા મળે છે.
નાસીત્તત્ર પુમાન્કશ્ચિત્તવ સૈન્યસ્ય ભારત । યોઽર્જુનં સમરે શૂરં પ્રત્યુદ્યાયાત્કથંચન
હે ભારત, તમારી સેનામાં એવો એકપણ માણસ નહોતો કે જે સમરભૂમિમાં શૂરવીર અર્જુન સામે ટકી શકે.
યો યો હિ સમરે પાર્થં પ્રત્યુદ્યાતિ વિશાંપતે। સ સઙ્ખ્યે વિશિખૈસ્તીક્ષ્ણૈઃ પરલોકાય નીયતે
હે રાજાઓના રાજા, જે કોઈ પણ પાંડે પુત્ર સામે લડવા જાય છે, તે અર્જુનના તીક્ષ્ણ બાણોથી તરત જ પરલોક પામી જાય છે.
તેષુ વિદ્રવમાણેષુ તવ યોધેષુ સર્વશઃ। અર્જુનો વાસુદેવશ્ચ દધ્મતુર્વારિજોત્તમૌ
તમારા બધા યોદ્ધાઓ ભાગી રહ્યા ત્યારે અર્જુન અને વાસુદેવે ઉત્તમ શંખ વગાડ્યા.
તત્પભગ્નં બલં દૃષ્ટ્વા પિતા દેવવ્રતસ્તવ। અબ્રવીત્સમરે શૂરં ભારદ્વાજં સ્મયન્નિવ
આ રીતે તમારી સેના તૂટી ગઈ જોઈને, તમારા પિતા દેવવ્રતે યુદ્ધમાં સ્મિત સાથે શૂરવીર ભારદ્વાજને કહ્યું.
એષ પાણ્ડુસુતો વીર કૃષ્ણેન સહિતો બલી । તથા કરોતિ સૈન્યાનિ યથા કુર્યાદ્ધऩઞ્જયઃ
આ રહ્યો પાંડુપુત્ર અર્જુન, કૃષ્ણ સાથે મળીને, ધનંજય જેવો જ પરાક્રમ બતાવીને અમારી સેનાને વિખેરી રહ્યો છે.
ન હ્યેષ સમરે શક્યો વિજેતું હિ કથંચન । યથાસ્ય દૃશ્યતે રૂપ કાલાન્તકયમોપમમ્
યુદ્ધમાં તેને કોઈ પણ રીતે હરાવી શકાય તેમ નથી, કારણ કે તેનું રૂપ તો અંતકાળના યમરાજ જેવું ભયાનક લાગે છે.