કલિઙ્ગપ્રભવાં ચૈવ માંસશોણિતકર્દમામ્। રુધિરસ્યન્દિનીં તત્ર ભીમઃ પ્રાવર્તયન્નદીમ્
ભીમસેને ત્યાં કળિંગોથી ઉત્પન્ન થયેલી, માંસ અને લોહીથી ભરેલી, લોહી વહેતી નદી શરૂ કરી.
અન્તરેણ કલિઙ્ગાનાં પાણ્ડવાનાં ચ વાહિનીમ્। તાં સંતતાર દુસ્તારાં ભીમસેનો મહાબલઃ
કળિંગો અને પાંડવોની સેના વચ્ચે, મહાબળવાન ભીમસેને એ દુર્ગમ નદી પાર કરી.
ભીમસેનં તથા દૃષ્ટ્વા પ્રાક્રોશંસ્તાવકા નૃપ। કાલોઽયં ભીમરૂપેણ કલિઙ્ગૈઃ કસહ યુધ્યતે
ભીમસેનને આવું કરતા જોઈ, રાજા, તમારા લોકો બોલી ઉઠ્યા: 'આ તો કાળ સ્વયં ભીમના રૂપે કળિંગો સામે યુદ્ધ કરે છે!'
તતઃ શાન્તનવો ભીષ્મઃ શ્રુત્વા તં નિનદં રણે। અભ્યયાત્ત્વરિતો ભીમં વ્યૂઢાનીકઃ સમંતતઃ
પછી શાંતનુપુત્ર ભીષ્મે યુદ્ધમાં એ ગર્જના સાંભળી, તરત જ ભીમની તરફ પોતાની ગોઠવેલી સેના સાથે આગળ વધ્યા.
તં સાત્યકિર્ભીમસેનો ધૃષ્ટદ્યુમ્નશ્ચ પાર્ષતઃ । અભ્યદ્રવન્ત ભીષ્મસ્ય રથં હેમપરિષ્કૃતમ્
સાત્યકી, ભીમસેન અને પૃષ્ઠપુત્ર ધૃષ્ટદ્યુમ્ને ભીષ્મના સુવર્ણથી શોભતા રથ પર ધસી આવ્યા.
પરિવાર્ય તુ તે સર્વે ગાઙ્ગેયં તરસા રણે। ત્રિભિસ્ત્રિભિઃ શરૈર્ઘોરૈર્ભીષ્મમાનર્ચ્છુરોજસા
બધાએ યુદ્ધમાં જોરથી ગાંગેયને ઘેરી લીધો અને ત્રણ ત્રણ ભયાનક બાણોથી ભીષ્મનું બલપૂર્વક સન્માન કર્યું.
પ્રત્યવિધ્યત તાન્સર્વાન્પિતા દેવવ્રતસ્તવ । યતમાનાન્મહેષ્વાસાંસ્ત્રિભિસ્ત્રિભિરજિહ્મગૈઃ
પણ તમારા પિતા દેવવ્રતે, મહાન ધનુર્ધારોની વચ્ચે પ્રયત્ન કરતા, દરેકને ત્રણ સીધા બાણોથી પ્રહાર કર્યો.
તતઃ શરસહસ્રેણ સન્નિવાર્ય મહારથાન્ । હયાન્કાઞ્ચનસન્નાહાન્ભીમસ્ય ન્યહનચ્છરૈઃ
પછી, હજારો બાણોથી મહારથીઓને પાછા હાંકી, ભીમના સુવર્ણ કવચવાળા ઘોડાઓને પોતાના તીરો વડે ઘાયલ કર્યા.
હતાશ્વે સ રથે તિષ્ઠન્ભીમસેનઃ પ્રતાપવાન્ । શક્તિં ચિક્ષેપ તરસા ગાઙ્ગેયસ્ય રથં પ્રતિ
ઘોડાઓ માર્યા ગયા છતાં, ભીમસેન પોતાના રથ પર ઊભા રહી, ગાંગેયના રથ પર જોરથી શક્તિ ફેંકી.
અપ્રાપ્તામથ તાં શક્તિં પિતા દેવવ્રતસ્તવ । ત્રિધા ચિચ્છેદ સમરે સા પૃથિવ્યામશીર્યત
પણ તમારા પિતા દેવવ્રતે યુદ્ધમાં એ શક્તિને પહોંચે એ પહેલાં જ ત્રણ ભાગમાં કાપી નાખી, એ જમીન પર તૂટી પડી.
તતઃ શૈક્યાયસીં ગુર્વી પ્રગૃહ્ય બલવાન્ગદામ્ । ભીમસેનસ્તતસ્તૂર્ણં પુપ્લુવે મનુજર્ષભ
પછી, ભારે લોખંડની ગદા હાથમાં લઈ, ભીમસેન મનુષ્યોમાં વાઘ જેવો જલદી આગળ વધ્યો.
સાત્યકોઽપિ તતસ્તૂર્ણં ભીમસ્ય પ્રિયકામ્યયા । ગાઙ્ગેયસારથિં તૂર્ણં પાતયામાસ સાયકૈઃ
સાત્યકી પણ ભીમ માટેના પ્રેમથી તરત જ ગાંગેયના સારથીને તીરો વડે પાડી નાખ્યો.
ભીષ્મસ્તુ નિહતે તસ્મિન્સારથૌ રથિનાં વરઃ । વાતાયમાનૈસ્તૈરશ્વૈરપનીતો રણાજિરાત્
પણ રથચાલક માર્યા પછી, શ્રેષ્ઠ રથયોધા ભીષ્મને એ પવનઝંઝાવાત જેવા ઘોડાઓ યુદ્ધભૂમિમાંથી દૂર લઈ ગયા.
ભીમસેનસ્તતો રાજન્નપયાતે મહાવ્રતે । પ્રજજ્વાલ યથા વહ્નિર્દહન્કક્ષમિવૈધિતઃ
પછી, રાજા, મહાન આત્માવાળા ભીષ્મ પીછેહઠ કર્યા ત્યારે, ભીમસેન સુકા ઘાસના ઢગલાને દહન કરતો અગ્નિ જેવો પ્રગટ થયો.
સ હત્વા સર્વકાલિઙ્ગાન્સેનામધ્યે વ્યતિષ્ઠત। નૈનમભ્યુત્સહન્કેચિત્તાવકા ભરતર્ષભ
બધા કળિંગોને મારીને, ભીમસેન સેના વચ્ચે ઊભો રહ્યો; તમારી તરફના કોઈ પણ માણસ, હે ભરતવંશી, તેની સામે જવા હિંમત ના કરી.
ધૃષ્ટદ્યુમ્નસ્તમારોપ્ય સ્વરથે રથિનાં વરઃ। પશ્યતાં સર્વસૈન્યાનામપોવાહક યશસ્વિનમ્
રથયોધાઓમાં શ્રેષ્ઠ એવા ધૃષ્ટદ્યુમ્ને, બધાની સામે, યશસ્વી ભીમને પોતાના રથ પર બેસાડી લીધો.
સંપૂજ્યમાનઃ પાઞ્ચાલ્યૈર્મત્સ્યૈશ્ચ ભરતર્ષભ । ધૃષ્ટદ્યુમ્નં પરિષ્વજ્ય સમેયાદથ સાત્યકિમ્
પાંચાળી અને મત્સ્યોએ ધૃષ્ટદ્યુમ્નનું સન્માન કર્યું, પછી ધૃષ્ટદ્યુમ્ને સાથીકીને ભેટી, તેને ભેટી અને ગળે મળ્યો.
અથાબ્રવીદ્ભીમસેનં સાત્યકિઃ સત્યવિક્રમઃ । પ્રહર્ષયન્યદુવ્યાઘ્રો ધૃષ્ટદ્યુમ્નસ્ય પશ્યતઃ
પછી સાથીકી, જે હંમેશા સાચા પરાક્રમમાં સ્થિર છે, ધૃષ્ટદ્યુમ્નની સામે ભીમસેનને આનંદથી બોલ્યો.
દિષ્ટ્યા કાલિઙ્ગરાજશ્ચ રાજપુત્રશ્ચ કેતુમાન । શક્રદેવશ્ચ કાલિઙ્ગઃ કલિઙ્ગાશ્ચ મૃધે હતાઃ
સૌભાગ્યથી, કળિંગના રાજા, રાજકુમાર કેતુમાન, શક્રદેવ અને કળિંગના યોદ્ધાઓ યુદ્ધમાં માર્યા ગયા છે.
સ્વબાહુબલવીર્યેણ નાગાશ્વરથસંકુલઃ । મહાપુરુષભૂયિષ્ઠો ધીરયોધનિષેવિતઃ
તમે પોતાના બાહુબળ અને શક્તિથી, હાથી, ઘોડા અને રથોથી ઘેરાયેલા યુદ્ધમાં, મહાન પુરુષ તરીકે સ્થિર યોદ્ધાઓની વચ્ચે વિજય મેળવ્યો છે.
મહાવ્યૂહઃ કલિઙ્ગાનામેકેન મૃદિતસ્ત્વયા । એવમુક્ત્વા શિનેર્નપ્તા દીર્ઘબાહુરરિન્દમ। રથાદ્રથમભિદ્રુત્ય પર્યષ્વજત પાણ્ડવમ્
કળિંગોની મહાન વ્યૂહરચના તમે એકલા જ તોડી નાખી. આવું કહીને લાંબા હાથવાળો, દુશ્મનોને હરાવનાર સાથીકી રથમાંથી ઊતર્યો અને પાંડવને ગળે મળ્યો.
તતઃ સ્વરથમાસ્થાય પુનરેવ મહારથઃ । તાવકાનવધીત્ક્રુદ્ધો ભીમસ્ય બલમાદધત્
પછી મહારથી સાથીકી ફરીથી પોતાના રથ પર ચઢ્યો, ભીમની શક્તિથી પ્રેરાઈને, ગુસ્સામાં તમારા લોકો પર તૂટી પડ્યો.
તતોઽપરાહ્ણભૂયિષ્ઠે તસ્મિન્નહનિ ભારત। રથનાગાશ્વપત્તીનાં સાદિનાં ચ મહાક્ષયે
પછી એ દિવસે, બપોર પછીના સમયે, રથ, હાથી, ઘોડા અને પગદળનું ભારે વિનાશ થયું.
દ્રોણપુત્રેણ શલ્યેન કૃપેણ ચ મહાત્મના । સમસજ્જત પાઞ્ચાલ્યસ્ત્રિભિરૈતૈર્મહારથૈઃ
દ્રોણપુત્ર, શલ્ય અને મહાન આત્માવાળા કૃપાએ ત્રણેય મહારથીઓએ પાંચાલને યુદ્ધ માટે ઘેર્યો.
સ લોકવિદિતાનશ્વાન્નિજઘાન મહાબલઃ । દ્રૌણેઃ પાઞ્ચાલદાયાદઃ શિતૈર્દશભિરાશુગૈઃ
પાંચાલના વારસે, તે મહાબળવાને, દ્રોણપુત્રના પ્રસિદ્ધ ઘોડાઓને દસ તીખા અને ઝડપી બાણોથી ઘાયલ કર્યા.
તતઃ શલ્યરથં તૂર્ણમાસ્થાય હતવાહનઃ । દ્રૌણિઃ પાઞ્ચાલદાયાદમભ્યવર્ષદથેષુભિઃ
પછી, પોતાના ઘોડા મરી ગયા પછી, દ્રોણપુત્ર ઝડપથી શલ્યના રથ પર ચઢ્યો અને પાંચાલના વારસ પર બાણોની વરસાદ વરસાવી.
ધૃષ્ટદ્યુમ્નં તુ સંયુક્તં દ્રૌણિના વીક્ષ્ય ભારત। સૌભદ્રોઽભ્યપતત્તૂર્ણં વિકિરન્નિશિતાઞ્શરાન્
ધૃષ્ટદ્યુમ્નને દ્રોણપુત્ર સાથે યુદ્ધ કરતા જોઈને, સૌભદ્ર ઝડપથી દોડી આવ્યો અને તીખા બાણો વરસાવા લાગ્યો.
સ શલ્યં પ़ઞ્ચવિંશત્યા કૃપં ચ નવભિઃ શરૈઃ । અશ્વત્થામાનમષ્ટાભિર્વિવ્યાધ પુરુષર્ષભઃ
એ મહાન પુરુષે શલ્યને પચ્ચીસ, કૃપાને નવ અને અશ્વત્થામાને આઠ બાણો મારી ઘાયલ કર્યા.
આર્જુનિં તુ તતસ્તૂર્ણં દ્રૌણિર્વિવ્યાધ પત્રિણા। શલ્યોઽથ દશભિશ્ચૈવ કૃપશ્ચ નિશિતૈસ્ત્રિભિઃ
પછી દ્રોણપુત્રે ઝડપથી અર્જુનપુત્રને એક બાણથી ઘાયલ કર્યો, શલ્યે દસ અને કૃપાએ ત્રણ તીખા બાણો મારી ઘાયલ કર્યા.
લક્ષ્મણસ્તવ પૌત્રસ્તુ સૌભદ્રં સમવસ્થિતમ્ । અભ્યવર્તત સંહૃષ્ટસ્તતો યુદ્ધમવર્તત
તમારો પૌત્ર લક્ષ્મણ આનંદથી તૈયાર ઊભેલા સૌભદ્ર પાસે પહોંચ્યો અને પછી યુદ્ધ શરૂ થયું.