પાતયામાસ ખઙ્ગેન સધ્વજાનપિ પાણ્ડવઃ। મુહુરુત્પતતો દિક્ષુ ધાવતશ્ચ યશસ્વિનઃક
પાંડવે પોતાની તલવારથી ધ્વજાવાળા યોદ્ધાઓને પણ પાડી દીધા, જે ક્ષણમાત્ર માટે દિશાઓમાં ઉછળી અને દોડી રહ્યા હતા.
માર્ગાંશ્ચ ચરતશ્ચિત્રં વ્યસ્મયન્ત રણે જનાઃ । સ જઘાન પદા કાંશ્ચિદ્વ્યાક્ષિપ્યાન્યાનપોથયત્
યુદ્ધમાં તેની અદ્ભુત ચાલો જોઈને લોકો આશ્ચર્યચકિત થયા; તેણે કેટલાકને પગથી માર્યા, કેટલાકને વિખેરી દીધા અને કેટલાકને પછાડી નાખ્યા.
ખહ્ગેનાન્યાંશ્ચ ચિચ્છેદ નાદેનાન્યાંશ્ચ ભીષયન્। ઊરુવેગેન ચાપ્યન્યાન્પાતયામાસ ભૂતલે
કેટલાંકને તેણે તલવારથી કાપી નાખ્યા, કેટલાકને તેના ગર્જનાથી ડરાવી દીધા અને પોતાના જોરદાર જાંઘના પ્રહારે બીજા કેટલાંકને જમીન પર પછાડી દીધા.
અપરે ચૈનમાલોક્ય ભયાત્પઞ્ચત્વમાગતાઃ। એવં સા બહુલા સેના કલિઙ્ગાનાં તરસ્વિનામ્
બીજાઓ તો તેને જોઈને જ ભયથી મરી ગયા; આ રીતે શક્તિશાળી કળિંગોની મોટી સેના ગભરાઈ ગઈ.
પરિવાર્ય રણે ભીષ્મં ભીમસેનમુપાદ્રવત્। તતઃ કાલિઙ્ગયૈન્યાનાં પ્રમુખે ભરતર્ષભ
યુદ્ધમાં ભીષ્મને ઘેરીને, તેઓ ભીમસેન સામે આગળ વધ્યા; ત્યારબાદ, કળિંગ સેનાના આગેવાન તરીકે, હે ભરતવંશી—
શ્રુતાયુષમભિપ્રેક્ષ્ય ભીમસેનઃ સમભ્યયાત્। તમાયાન્તમભિપ્રેક્ષ્ય કાલિઙ્ગો નવભિઃ શરૈઃ
શ્રુતાયુને જોઈને ભીમસેન તેની સામે દોડી ગયો; તેને આવતો જોઈને કળિંગે નવ તીરો ભીમસેન પર છોડ્યા.
ભીમસેનમમેયાત્મા પ્રત્યવિધ્યત્સ્તનાન્તરે । કલિઙ્ગબાણાભિહતસ્તોત્રાર્દિત ઇવ દ્વિપઃ
અપાર શક્તિવાળા શ્રુતાયુએ ભીમસેનને છાતીમાં ઘાયલ કર્યો; કળિંગના તીરો વાગતાં, તે જાણે કાંટાથી ઘાયલ થયેલા હાથી જેવો પીડાયો.
ભીમસેનઃ પ્રજજ્વાલ ક્રોદેનાગ્નિરિવૈધિતઃ। અથાશોકઃ સમાદાય રથં હેમપરિષ્કૃતમ્
ભીમસેન ક્રોધથી અગ્નિ જેવો પ્રજ્વલિત થયો; એ સમયે અશોકે સોનેરી શણગારવાળું રથ લાવ્યો.
ભીમં સંપાદયામાસ રથેન રથસારથિઃ। તામરુહ્ય રથં તૂર્ણં કૌન્તેયઃ શત્રુસૂદનઃ
રથચાલકે ઝડપથી રથ ભીમ પાસે લાવ્યો; કુંતીપુત્ર, શત્રુઓના સંહારક ભીમ, એ ઝડપી રથ પર ચઢી ગયો.
કલિઙ્ગમભિદુદ્રાવ તિષ્ઠિતિષ્ઠેતિ ચાબ્રવીત્ । તતઃ શ્રુતાયુર્બલાવાન્ભીમાય નિશિતાઞ્શરાન્
ભીમે કળિંગ સામે દોડ કરી, 'થેમો, થેમો!' એમ બોલ્યો; ત્યારે શક્તિશાળી શ્રુતાયુએ ભીમ તરફ તીક્ષ્ણ તીરો તાણ્યા.
પ્રેષયામાસ સંક્રુદ્ધો દર્શયન્પાણિલાઘવમ્। સ કાર્મુકવરોત્સૃષ્ટૈર્નવભિર્નિશિતૈઃ શરૈઃ
ક્રોધથી ભરેલા શ્રુતાયુએ પોતાના હાથની કુશળતા બતાવી, ઉત્તમ ધનુષ્યથી નવ તીક્ષ્ણ તીરો ભીમ પર છોડ્યા.
સમાહતો મહારાજ કલિઙ્ગેન મહાત્મના । સંચુક્રુશે ભૃશં ભીમો દણ્ડાહત ઇવોરગઃ
મહાન આત્માવાળા કળિંગે છોડેલા નવ તીક્ષ્ણ તીરો વાગતાં, ભીમે જોરથી ચીસ પાડી, જાણે લાકડીના પ્રહારે સાપ પીડાય એમ.
ક્રુદ્ધશ્ચ ચાપમાયમ્ય બલવદ્બલિનાં વરઃ। કલિઙ્ગમવધીત્પાર્થો ભીમઃ સપ્તભિરાયસૈઃ
પછી ગુસ્સે ભરાયેલા, બલવાન ભીમે પોતાનું ધનુષ્ય ખેંચ્યું અને સાત લોખંડના તીરો વડે કળિંગ યુવરાજને મારી નાખ્યો.
ક્ષુરાભ્યાં ચક્રરક્ષૌ ચ કલિઙ્ગસ્ય મહાબલૌ । સત્યદેવં ચ સત્યં ચ પ્રાહિણોદ્યમસાદનમ્
પછી તેણે બે કટારાવાળા તીરો વડે કળિંગના રથના બે શક્તિશાળી ચકરરક્ષકોને ઘાયલ કર્યા અને સત્યદેવ તથા સત્યને યમલોક મોકલી દીધા.
તતઃ પુનમેયાત્મા નાસચૈર્નિશિતૈસ્ત્રિભિઃ । કેતુમન્તં રણે ભીમોઽગમયદ્યમસાદનમ્
પછી ફરીથી, ત્રણ તીક્ષ્ણ તીરો વડે, ભીમે યુદ્ધમાં કેતુમંતને યમલોક પહોંચાડી દીધો.
તતઃ કલિઙ્ગાઃ સન્નદ્ધા ભીમસેનમમર્ષણમ્ । અનીકૈર્બહુસાહસ્રૈઃ ક્ષત્રિયાઃ સમવારયન્
પછી કવચધારી કળિંગો, ભીમસેનનો પ્રહાર સહન ન કરી શક્યા અને અસંખ્ય બહાદુર ક્ષત્રિયોની ટોળીઓથી તેને રોકી દીધો.
તતઃ શક્તિગદાખઙ્ગતોમરર્ષ્ટિપરશ્વથૈઃ । કલિઙ્ગાશ્ચ તતો રાજન્ભીમસેનમવાકિરન્
પછી, રાજા, કળિંગોએ ભીમસેન પર ભાલા, ગદા, તલવાર, ભાલા, ટોમરા અને કુહાડીનો વરસાદ વરસાવ્યો.
સંનિવાર્ય સ તાં ઘોરાં શરવૃષ્ટિં સમુત્થિતામ્। ગદામાદાય તરસા સંનિપત્ય મહાબલઃ
ભીમે એ ભયાનક તીરોની વરસાદને અટકાવી, જોરથી પોતાની ગદા પકડી અને મહાબલી યુદ્ધમાં کودી પડ્યો.
ભીમઃ સપ્તશતાન્વીરાનનયદ્યમસાદનમ્ । પુનશ્ચૈવ દ્વિસાહસ્રાન્કલિઙ્ગાનરિમર્દનઃ
ભીમે સાતસો વીરોને યમલોક મોકલી દીધા અને ફરીથી, દુશ્મનોના સંહારક ભીમે બે હજાર કળિંગોને પણ મૃત્યુ પામાડ્યા.
પ્રાહિણોન્મૃત્યુલોકાય તદદ્ભુતમિવાભવત્। એવં સ તાન્યનીકાનિ કલિઙ્ગાનાં પુનઃપુનઃ
તેને મૃત્યુલોક મોકલતાં, એ દૃશ્ય અદ્ભુત લાગતું હતું; આમ, ભીમ વારંવાર કળિંગોની ટોળીઓને નાશ કરતો રહ્યો.
બિભેદ સમરે તૂર્ણં પ્રેક્ષ્ય ભીષ્મં મહારથમ્ । હતારોહાશ્ચ માતઙ્ગાઃ પાણ્ડવેન કૃતા રણે
યુદ્ધમાં મહારથી ભીષ્મને ઝડપથી આગળ વધતો જોઈ, પાંડવે યુદ્ધમાં પોતાના સવાર માર્યા ગયેલા હાથીઓને જમીન પર ઢાળી દીધા.
વિપ્રજગ્મુરનીકેષુ મેઘા વાતહતા ઇવ। મૃદ્ગન્તઃ સ્વાન્યનીકાનિ વિનદન્તઃ શરાતુરાઃ
તીક્ષ્ણ બાણોથી ઘાયલ થયેલા અને ગર્જના કરતા સૈનિકો પોતાના જ પાંખોને પવનમાં ઉડી જતા વાદળો જેવી રીતે વિખેરાઈ જાય છે તેવી રીતે વિખેરાઈ ગયા.
તતો ભીમો મહાબાહુઃ ખઙ્ગહસ્તો મહાભુજઃક । સંપ્રહૃષ્ટો મહાઘોષં શઙ્ખં પ્રાધ્માપયદ્બલી
પછી મહાબાહુ ભીમ, હાથમાં ખડગ લઈને, આનંદિત થઈને, જોરદાર ધ્વનિ સાથે શંખ ફૂંક્યો.
સર્વકાલિઙ્ગસૈન્યાનાં મનાંસિ સમકમ્પયત્ । મોહશ્ચાપિ કલિઙ્ગાનામાવિવેશ પરંતપ
ભીમના આ અવાજથી બધા કળીંગ સૈનિકોના મન ધ્રૂજી ઉઠ્યાં અને કળીંગો પર ભારે ગભરાટ છવાઈ ગયો.
પ્રાકમ્પન્ત ચ સૈન્યાનિ વાહનાનિ ચ સર્વશઃ । ભીમેન સમરે રાજન્ગજેન્દ્રેણેવ સર્વશઃ
રાજા, યુદ્ધમાં ભીમના પ્રભાવથી આખું સૈન્ય અને બધા વાહનો જાણે કોઈ મહાન હાથીએ ધ્રૂજાવ્યા હોય તેમ કાંપી ઉઠ્યાં.
માર્ગાન્બહૂન્વિચરતા ધાવતા ચ તતસ્તતઃ। મુહુરુત્પતતા ચૈવ સંમોહઃ સમપદ્યત
ભીમ અનેક રસ્તાઓએ દોડતો, અહીંથી ત્યાં ઉછળતો-કૂદતો ફરતો હતો, અને એથી બધામાં ભારે ગભરાટ ફેલાઈ ગયો.
ભીમસેનભયત્રસ્તં સૈન્યં ચ સમકમ્પત। ક્ષોભ્યમાણમસંબાધં ગ્રાહેણેવ મહત્સરઃ
ભીમસેનના ભયથી આખું સૈન્ય જાણે કોઈ વિશાળ સરોવર ભારે વાવાઝોડામાં ઉથલપાથલ થાય તેમ ધ્રૂજી ઉઠ્યું.
ત્રાસિતેષુ ચ સર્વેષુ ભીમેનાદ્ભુતકર્મણા । પુનરાવર્તમાનેષુ વિદ્રવત્સુ ચ સઙ્ઘશઃ
ભીમના અદ્ભુત પરાક્રમથી બધા ભાગી ગયા, અને ટોળા-ટોળા થઈ પાછા વળી પડ્યા.
સર્વકાલિઙ્ગયોધેષુ પાણ્ડૂનાં ધ્વજિનીપતિઃ । અબ્રવીત્સ્વાન્યનીકાનિ યુધ્યધ્વમિતિ પાર્ષતઃ
બધા કળીંગ યોદ્ધાઓ વચ્ચે, પાંડવોના સેનાપતિ પાર્ષતએ પોતાના સૈનિકોને કહ્યું: 'યુદ્ધ કરો!'
સેનાપતિવચઃ શ્રુત્વા શિખણ્ડિપ્રમુખા ગણાઃ। ભીમમેવાભ્યવર્તન્ત રથાનીકૈઃ પ્રહારિભિઃ
સેનાપતિના આદેશ સાંભળીને, શિખંડીને આગેવાન બનાવીને બધા દળોએ પોતાના રથદળ સાથે ભીમ તરફ કૂચ કરી.