નિવારિતસ્તુ દ્રોણેન ધૃષ્ટદ્યુમ્નો મહારથઃ । ન્યાવારયચ્છરૌઘાંસ્તાંશ્ચર્મણા કૃતહસ્તવત્
ધૃષ્ટદ્યુમ્ન મહારથીને દ્રોણે રોકી દીધો, પણ ધૃષ્ટદ્યુમ્ને પોતાના હાથમાં ઢાલ પકડીને કુશળતાપૂર્વક તીક્ષ્ણ બાણોની વરસાદને અટકાવી દીધી.
તતો ભીમો મહાબાહુઃ સહસાઽભ્યપતદ્બલી । સાહાય્યકારી સમરે પાર્ષતસ્ય મહાત્મનઃ
પછી ભીમ, જે બળવાન અને દીર્ઘબાહુ છે, તરત જ યુદ્ધમાં મહાન આત્માવાળા પૃષ્ઠપુત્રની મદદ માટે આગળ વધ્યો.
સ દ્રોમં નિશિતૈર્બાણૈ રાજન્વિવ્યાધ સપ્તભિઃ । પાર્ષતં ચ રથં તૂર્ણં સ્વકમારોહયત્તદા
એ ભીમે, રાજા, દ્રોણને સાત તીક્ષ્ણ બાણો મારીને ઘાયલ કર્યો અને પછી ઝડપથી પાર્ષતને પોતાના રથ પર ચઢાવી લીધો.
તતો દુર્યોધનો રાજન્કલિઙ્ગં સમચોદયત્। સૈન્યેન મહતા યુક્તં ભારદ્વાજસ્ય રક્ષણે
પછી દુર્યોધને, રાજા, ભારદ્વાજપુત્રની રક્ષા માટે મહાન સેના સાથે સજ્જ કળિંગ સેનાપતિને આગળ વધવા કહ્યું.
તતઃ સા મહતી સેન કલિઙ્ગાનાં જનેશ્વર । ભીમમભ્યુદ્યયૌ તૂર્ણં તવ પુત્રસ્ય શાસનાત્
એ સમયે, જનપતિ, કળિંગોની વિશાળ સેના તારા પુત્રના આદેશથી ઝડપથી ભીમ સામે ચઢી આવી.
પાઞ્ચાલ્યમથ સંત્યજ્ય દ્રોણોઽપિ રથિનાં વરઃ। વિરાટદ્રુપદૌ વૃદ્ધૌ વારયામાસ સંયુગે
પછી રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ દ્રોણે પાંચાલપુત્રને છોડી દીધો અને યુદ્ધમાં વૃદ્ધ વિરાટ અને દ્રુપદને રોકવા લાગ્યો.
ધૃષ્ટદ્યુમ્નોઽપિ સમરે ધર્મરાજાનમભ્યયાત્। તતઃ પ્રવવૃતે યુદ્ધં તુમુલં રોમહર્ષણમ્
યુદ્ધમાં ધૃષ્ટદ્યુમ્ન પણ ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિર પાસે ગયો; ત્યારબાદ ભયાનક અને રોમાંચક યુદ્ધ શરૂ થયું.
કલિઙ્ગાનાં ચ સમરે ભીષ્મસ્ય ચ મહાત્મનઃ । જગતઃ પ્રક્ષયકરં ઘોરરૂપં ભયાવહમ્
કળીંગો અને મહાત્મા ભીષ્મ વચ્ચે એવા ભયાનક યુદ્ધનો આરંભ થયો કે જે સમગ્ર જગતને વિનાશ તરફ લઈ જતો હતો.
મમ પુત્રસમાદિષ્ટઃ કલિઙ્ગોઃ વાહિનીપતિઃ। કથમદ્ભુતકર્માણં ભીમસેનં મહાબલમ્
મારા પુત્રના આદેશથી કળિંગ સેનાપતિએ કેવી રીતે અદ્ભુત કૃત્ય કરનાર અને મહાબળવાન ભીમસેનનો સામનો કર્યો?
ચરન્તં ગદયા વીર દણ્ડહસ્તમિવાન્તકમ્ । યોધયામાસ સમરે કલિઙ્ગઃ સહ સેનયા
એ વીર ભીમસેન ગદા લઈને એ રીતે યુદ્ધમાં ફરતો હતો જેમ કે દંડધારી યમરાજ હોય; ત્યારે કળિંગ રાજાએ પોતાની સેનાની સાથે તેની સામે યુદ્ધ કર્યું.
પુત્રેણ તવ રાજેન્દ્ર સ તથોક્તો મહાબલઃ । મહત્યા સેનયા ગુપ્તઃ પ્રાયાદ્ભીમરથં પ્રતિ
પછી, રાજેન્દ્ર, તારા પુત્રએ, જે મહાબળવાન હતો, મોટી સેના સાથે રક્ષિત થઈને ભીમના રથ સામે કૂચ કરી.
તામાપતન્તીં મહતીં કલિઙ્ગાનાં મહાચમૂમ્। રથાશ્વનાગકલિલાં પ્રગૃહીતમહાયુધામ્
કળીંગોની એ વિશાળ સેના, જેમાં અનેક રથ, ઘોડા અને હાથીઓ હતા અને જે મહાયુધ્ધોથી સજ્જ હતી, આગળ વધતી હતી.
ભીમસેનઃ કલિઙ્ગાનામાર્ચ્છદ્ભારત વાહિનીમ્ । કેતુમન્તં ચ નૈષાદિમાયાન્તં સહ ચેદિભિઃ
ભીમસેને, ભારત, કળીંગોની સેનાને તથા ચેદિ સાથે આવતો નિષાદ રાજા કેતુમતને પણ આક્રમણ કર્યું.
તતઃ શ્રુતાયુઃ સંક્રુદ્ધો રાજ્ઞા કેતુમતા સહ। આસસાદ રણે ભીમં વ્યૂઢાનીકેષુ ચેદિષુ
પછી શ્રુતાયુએ, રાજા કેતુમત સાથે, ક્રોધિત થઈને, ચેદિ સેનાના ગોઠવાયેલા પાંસે ભીમ સામે યુદ્ધમાં આવીને ટક્કર આપી.
રથૈરનેકસાહસ્રૈઃ કલિઙ્ગાનાં નરાધિપ । અયુતેન ગજાનાં ચ નિષાદૈઃક સહ કેતુમાન્
કળીંગોના અનેક હજાર રથો, દસ હજાર હાથીઓ અને નિષાદો સાથે કેતુમતે યુદ્ધમાં ભીમસેનને ચારેય બાજુથી ઘેરી લીધો.
ભિમસેનં રણે રાજન્સમન્તાત્પર્યવારયત્ । ચેદિમત્સ્યકરૂષાશ્ચ ભીમસેનપદાનુગાઃ
ચેદિ, મત્સ્ય અને કરૂષ, જે ભીમસેનના અનુયાયી હતા, તેમણે પણ યુદ્ધમાં નિષાદો અને તેમના રાજાઓ પર આક્રમણ કર્યું.
અભ્યધાવન્ત સમરે નિષાદાન્સહ રાજભિઃ । તતઃ પ્રવવૃતે યુદ્ધં ઘોરરૂપં ભયાવહમ્
પછી યુદ્ધમાં ભયાનક અને ભયજનક યુદ્ધ શરૂ થયું, જેમાં યોદ્ધાઓ એકબીજાને મારવા આતુર થઈ ગયા અને પોતાનાં-પરાયાં ઓળખી શક્યા નહીં.
ન પ્રાજાનન્ત યોધાઃ સ્વાન્પરસ્પરજિઘાંસયા । ઘોરમાસીત્તતો યુદ્ધં ભીમસ્ય સહસા પરૈઃ
આ રીતે, અચાનક ભીમ અને તેના વિરોધીઓ વચ્ચે ભયાનક યુદ્ધ શરૂ થયું.
યથેન્દ્રસ્ય મહારાજ મહત્યા દૈત્યસેનયા। તસ્ય સૈન્યસ્ય સંગ્રામે યુધ્યમાનસ્ય ભારત
મહારાજ, જેમ ઇન્દ્રે દૈત્યોની વિશાળ સેના સામે યુદ્ધ કર્યું હતું, તેમ એ સેના પણ યુદ્ધમાં ઊતરી હતી, હે ભારતકુળના વંશજ.
બભૂવ સુમહાઞ્શબ્દઃ સાગરસ્યેવ ગર્જતઃ। અન્યોન્યં સ્મ તદા યોધા વિકર્ષન્તો વિશાંપતે
એ સમયે, સમુદ્રના ગર્જન જેવો ભયાનક અવાજ થયો. યોદ્ધાઓ એકબીજાને ખેંચી રહ્યા હતા, હે રાજાઓના રાજા.
મહીં ચક્રુશ્ચિતાં સર્વાં શશલોહિતસન્નિભામ્ । યોધાંશ્ચ સ્વાન્પરાન્વાપિ નાભ્યજાનઞ્જિઘાંસયા
યોદ્ધાઓએ આખી ધરતીને સસલના લોહી જેવી લાલ રંગી બનાવી દીધી હતી. પોતાને કે પરાયાને ઓળખી શકતા નહોતા, બધાને મારવાની જ ઇચ્છા હતી.
સ્વાનપ્યાદદતે સ્વાશ્ચ શૂરાઃ પરમદુર્જયાઃ। વિમર્દઃ સુમહાનાસીદલ્પાનાં બહુભિઃ સહ
અજેય અને પરાક્રમી શૂરવીરો પણ પોતાના જ માણસોને પકડી રહ્યા હતા. થોડા અને ઘણા વચ્ચે ભારે અથડામણ થઈ.
કલિઙ્ગૈઃ સહ ચૈદીનાં નિષાદૈશ્ચ વિશાંપતે । કૃત્વા પુરુષકારં તુ યથાશક્તિ મહાબલાઃ
કળીંગ, ચેદિ અને નિષાદો સાથે મળીને, એ મહાબળીઓએ પોતાની શક્તિ મુજબ પુરુષાર્થ બતાવ્યો.
ભીમસેનં પરિત્યજ્ય સંન્યવર્તનક્ત ચેદયઃ। સર્વૈઃ કલિઙ્ગૈરાસન્નઃ સન્નિવૃત્તેષુ ચેદિષુ
ભીમસેનને છોડી ચેદિઓ પાછા ફર્યા. ચેદિઓ પલટ્યા ત્યારે બધા કળીંગો નજીક આવી ગયા.
સ્વબાહુબલમસ્થાય અભ્યવર્ષન્ત પાણ્ડવમ્ । ન ચચાલ રથોપસ્થાદ્ભીમસેનો મહાબલઃ
પોતાની બાહુબળ પર આધાર રાખીને, તેઓએ પાંડવ પર આક્રમણ કર્યું. પણ મહાબળવાન ભીમસેન રથમાંથી હલ્યો પણ નહીં.
શિતૈરવાકિરદ્બાણૈઃ કલિઙ્ગાનાં વરૂથિનીમ્ । કાલિઙ્ગસ્તુ મહેષ્વાસઃ પુત્રશ્ચાસ્ય મહારથઃ
ભીમસેને તીક્ષ્ણ બાણોથી કળીંગોની પાંખોને ઘાયલ કરી. ત્યારે કળીંગ અને તેનો પુત્ર, મહાન રથીઓ,
શક્રદેવ ઇતિ ખ્યાતો જઘ્નતુઃ પાણ્ડવં શરૈઃ। તતો ભીમો મહાબાહુર્વિધુન્વન્રુચિરં ધનુઃ
શક્રદેવ નામે પ્રસિદ્ધ, બંનેએ પાંડવ પર બાણ વરસાવ્યા. પછી ભીમસેને પોતાની સુંદર ધનુષ્ય લહેરાવી.
યોધયામાસ કાલિઙ્ગં સ્વબાહુબલમાશ્રિતઃ। શક્રદેવસ્તુ સમરે વિસૃજન્સાયકાન્બહૂન્
ભીમસેને પોતાની બળ પર આધાર રાખીને કળીંગ સાથે યુદ્ધ કર્યું. અને શક્રદેવે યુદ્ધમાં અનેક બાણ છોડ્યા.
અશ્વાઞ્જઘાન સમરે ભીમસેનસ્ય સાયકૈઃ। તં દૃષ્ટ્વા વિરથં તત્ર ભીમસેનમરિન્દમમ્
શક્રદેવે યુદ્ધમાં ભીમસેનના ઘોડાઓને બાણોથી ઘાયલ કર્યા. ત્યારે ભીમસેન રથ વિહોણો થયો, એ જોઈ દુશ્મનોનો વિનાશક ભીમસેન,
શક્રદેવોઽભિદુદ્રાવ શરૈરવકિરઞ્સિતૈઃ। ભીમસ્યોપરિ રાજેન્દ્ર શક્રદેવો મહાબલઃ
શક્રદેવે તીખા બાણોથી ભીમસેન પર મારો કર્યો. મહાબળવાન શક્રદેવે ભીમસેન પર બાણોની વરસાત કરી.