અમર્ષિતસ્તતો રાજન્પરાક્રમ્ય ચમૂમુખે । દ્રોણો દ્રુપદપુત્રસ્ય પુનશ્ચિચ્છેદ કાર્મુકમ્
પછી ક્રોધિત દ્રોણે, રાજન, સેનાની આગળ વધીને ફરી એકવાર દ્રુપદપુત્રનું ધનુષ્ય કાપી નાખ્યું.
અથૈનં છિન્નધન્વાનં શરૈઃ સન્નતપર્વભિઃ । અભ્યવર્ષદમેયાત્મા વૃષ્ટ્યા મેઘ ઇવાચલમ્
પછી ધનુષ્ય તૂટી ગયેલા ધૃષ્ટદ્યુમ્ન પર દ્રોણે વાંકેલા સાંધાવાળા તીરોની ઝમઝમાટ વરસાવી, જેમ મેઘ પર્વત પર વરસાદ વરસાવે.
સારથિં ચાસ્ય ભલ્લેન રથનીજાદપાતયત્ । અથાસ્ય ચતુરો વાહાંશ્ચતુર્ભિર્નિશિતૈઃ શરૈઃ
પછી દ્રોણે એક ભાલા વડે ધૃષ્ટદ્યુમ્નના રથચાલકને રથમાંથી નીચે પાડી દીધો અને પછી ચાર તીક્ષ્ણ તીરો વડે તેના ચાર ઘોડાંઓને પણ ઢાળી નાખ્યા.
પાતયામાસ સમરે સિંહનાદં નનાદ ચ। તતોઽપરેણ ભલ્લેન હસ્તાચ્ચાપમથાચ્છિનત્
યુદ્ધમાં એ બધાને ઢાળી દઈ, દ્રોણે સિંહની જેમ ગર્જના કરી; પછી બીજાં ભાલા તીરે ધૃષ્ટદ્યુમ્નના હાથમાંથી ધનુષ્ય કાપી નાખ્યું.
સ ચ્છિન્નધન્વા વિરથો હતાશ્વો હતસારથિઃ । ગદાપાણિરવારોહત્સ્વ્યાપયન્પૌરુષં મહત્
હવે ધનુષ્ય તૂટી ગયું, રથ નાશ પામ્યો, ઘોડાં અને રથચાલક મરી ગયા, ત્યારે ધૃષ્ટદ્યુમ્ને હાથમાં ગદા લઈને રથમાંથી નીચે ઊતર્યો અને મહાન પરાક્રમ બતાવ્યો.
તામસ્ય વિશિસ્વૈસ્તૂર્ણં પાતયામાસ ભારત । રથાદનવરૂઢસ્ય તદદ્ભુતમિવાભવત્
પછી, હે ભારત, દ્રોણે પસંદગીના તીરો વડે જમીન પર ઊભેલા ધૃષ્ટદ્યુમ્નને ઝડપથી ઢાળી નાખ્યો; એ દૃશ્ય અદ્ભુત લાગ્યું.
તતઃ સ વિપુલં ચર્મ શતચન્દ્રં ચ ભાનુમત્। ખઙ્ગં ચ વિપુલં દિવ્યં પ્રગૃહ્ય સુભુજો બલી
પછી એ બલવાને વિશાળ અને તેજસ્વી, સો ચાંદ્રાવાળા ઢાલ અને એક મહાન દિવ્ય ખડગ હાથમાં લીધો.
અભિદુદ્રાવ વેગેન દ્રોણસ્ય વધાકાઙ્ક્ષયા। આમિષાર્થી યથા સિંહો વને મત્તમિવ દ્વિપમ્
પછી એ દ્રોણને મારવાની ઇચ્છાથી ઝડપથી દોડ્યો, જેમ જંગલમાં સિંહ મસ્ત હાથી પર માંસની લાલસા રાખી તૂટે છે તેમ.
તત્રાદ્ભુતમપશ્યામ ભારદ્વાજસ્ય પૌરુષમ્ । લાઘવં ચાસ્ત્રયોગં ચ બલં બાહ્વોશ્ચ ભારત
ત્યાં અમે ભારદ્વાજપુત્ર દ્રોણનું અદ્ભુત પરાક્રમ જોયું—એની ચપળતા, શસ્ત્રોનો કૌશલ્ય અને બાંયેની શક્તિ, હે ભારત.
યદેનં શરવર્ષેણ વારયામાસ પાર્ષતમ્ । ન શશાક તતો ગન્તું બલવાનપિ સંયુગે
દ્રોણે તીરોની ઝમઝમાટ વડે પૃષ્ઠતપુત્રને રોકી દીધો, જેથી બલવાન હોવા છતાં એ યુદ્ધમાં આગળ વધી શક્યો નહીં.
નિવારિતસ્તુ દ્રોણેન ધૃષ્ટદ્યુમ્નો મહારથઃ । ન્યાવારયચ્છરૌઘાંસ્તાંશ્ચર્મણા કૃતહસ્તવત્
ધૃષ્ટદ્યુમ્ન મહારથીને દ્રોણે રોકી દીધો, પણ ધૃષ્ટદ્યુમ્ને પોતાના હાથમાં ઢાલ પકડીને કુશળતાપૂર્વક તીક્ષ્ણ બાણોની વરસાદને અટકાવી દીધી.
તતો ભીમો મહાબાહુઃ સહસાઽભ્યપતદ્બલી । સાહાય્યકારી સમરે પાર્ષતસ્ય મહાત્મનઃ
પછી ભીમ, જે બળવાન અને દીર્ઘબાહુ છે, તરત જ યુદ્ધમાં મહાન આત્માવાળા પૃષ્ઠપુત્રની મદદ માટે આગળ વધ્યો.
સ દ્રોમં નિશિતૈર્બાણૈ રાજન્વિવ્યાધ સપ્તભિઃ । પાર્ષતં ચ રથં તૂર્ણં સ્વકમારોહયત્તદા
એ ભીમે, રાજા, દ્રોણને સાત તીક્ષ્ણ બાણો મારીને ઘાયલ કર્યો અને પછી ઝડપથી પાર્ષતને પોતાના રથ પર ચઢાવી લીધો.
તતો દુર્યોધનો રાજન્કલિઙ્ગં સમચોદયત્। સૈન્યેન મહતા યુક્તં ભારદ્વાજસ્ય રક્ષણે
પછી દુર્યોધને, રાજા, ભારદ્વાજપુત્રની રક્ષા માટે મહાન સેના સાથે સજ્જ કળિંગ સેનાપતિને આગળ વધવા કહ્યું.
તતઃ સા મહતી સેન કલિઙ્ગાનાં જનેશ્વર । ભીમમભ્યુદ્યયૌ તૂર્ણં તવ પુત્રસ્ય શાસનાત્
એ સમયે, જનપતિ, કળિંગોની વિશાળ સેના તારા પુત્રના આદેશથી ઝડપથી ભીમ સામે ચઢી આવી.
પાઞ્ચાલ્યમથ સંત્યજ્ય દ્રોણોઽપિ રથિનાં વરઃ। વિરાટદ્રુપદૌ વૃદ્ધૌ વારયામાસ સંયુગે
પછી રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ દ્રોણે પાંચાલપુત્રને છોડી દીધો અને યુદ્ધમાં વૃદ્ધ વિરાટ અને દ્રુપદને રોકવા લાગ્યો.
ધૃષ્ટદ્યુમ્નોઽપિ સમરે ધર્મરાજાનમભ્યયાત્। તતઃ પ્રવવૃતે યુદ્ધં તુમુલં રોમહર્ષણમ્
યુદ્ધમાં ધૃષ્ટદ્યુમ્ન પણ ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિર પાસે ગયો; ત્યારબાદ ભયાનક અને રોમાંચક યુદ્ધ શરૂ થયું.
કલિઙ્ગાનાં ચ સમરે ભીષ્મસ્ય ચ મહાત્મનઃ । જગતઃ પ્રક્ષયકરં ઘોરરૂપં ભયાવહમ્
કળીંગો અને મહાત્મા ભીષ્મ વચ્ચે એવા ભયાનક યુદ્ધનો આરંભ થયો કે જે સમગ્ર જગતને વિનાશ તરફ લઈ જતો હતો.
મમ પુત્રસમાદિષ્ટઃ કલિઙ્ગોઃ વાહિનીપતિઃ। કથમદ્ભુતકર્માણં ભીમસેનં મહાબલમ્
મારા પુત્રના આદેશથી કળિંગ સેનાપતિએ કેવી રીતે અદ્ભુત કૃત્ય કરનાર અને મહાબળવાન ભીમસેનનો સામનો કર્યો?
ચરન્તં ગદયા વીર દણ્ડહસ્તમિવાન્તકમ્ । યોધયામાસ સમરે કલિઙ્ગઃ સહ સેનયા
એ વીર ભીમસેન ગદા લઈને એ રીતે યુદ્ધમાં ફરતો હતો જેમ કે દંડધારી યમરાજ હોય; ત્યારે કળિંગ રાજાએ પોતાની સેનાની સાથે તેની સામે યુદ્ધ કર્યું.
પુત્રેણ તવ રાજેન્દ્ર સ તથોક્તો મહાબલઃ । મહત્યા સેનયા ગુપ્તઃ પ્રાયાદ્ભીમરથં પ્રતિ
પછી, રાજેન્દ્ર, તારા પુત્રએ, જે મહાબળવાન હતો, મોટી સેના સાથે રક્ષિત થઈને ભીમના રથ સામે કૂચ કરી.
તામાપતન્તીં મહતીં કલિઙ્ગાનાં મહાચમૂમ્। રથાશ્વનાગકલિલાં પ્રગૃહીતમહાયુધામ્
કળીંગોની એ વિશાળ સેના, જેમાં અનેક રથ, ઘોડા અને હાથીઓ હતા અને જે મહાયુધ્ધોથી સજ્જ હતી, આગળ વધતી હતી.
ભીમસેનઃ કલિઙ્ગાનામાર્ચ્છદ્ભારત વાહિનીમ્ । કેતુમન્તં ચ નૈષાદિમાયાન્તં સહ ચેદિભિઃ
ભીમસેને, ભારત, કળીંગોની સેનાને તથા ચેદિ સાથે આવતો નિષાદ રાજા કેતુમતને પણ આક્રમણ કર્યું.
તતઃ શ્રુતાયુઃ સંક્રુદ્ધો રાજ્ઞા કેતુમતા સહ। આસસાદ રણે ભીમં વ્યૂઢાનીકેષુ ચેદિષુ
પછી શ્રુતાયુએ, રાજા કેતુમત સાથે, ક્રોધિત થઈને, ચેદિ સેનાના ગોઠવાયેલા પાંસે ભીમ સામે યુદ્ધમાં આવીને ટક્કર આપી.
રથૈરનેકસાહસ્રૈઃ કલિઙ્ગાનાં નરાધિપ । અયુતેન ગજાનાં ચ નિષાદૈઃક સહ કેતુમાન્
કળીંગોના અનેક હજાર રથો, દસ હજાર હાથીઓ અને નિષાદો સાથે કેતુમતે યુદ્ધમાં ભીમસેનને ચારેય બાજુથી ઘેરી લીધો.
ભિમસેનં રણે રાજન્સમન્તાત્પર્યવારયત્ । ચેદિમત્સ્યકરૂષાશ્ચ ભીમસેનપદાનુગાઃ
ચેદિ, મત્સ્ય અને કરૂષ, જે ભીમસેનના અનુયાયી હતા, તેમણે પણ યુદ્ધમાં નિષાદો અને તેમના રાજાઓ પર આક્રમણ કર્યું.
અભ્યધાવન્ત સમરે નિષાદાન્સહ રાજભિઃ । તતઃ પ્રવવૃતે યુદ્ધં ઘોરરૂપં ભયાવહમ્
પછી યુદ્ધમાં ભયાનક અને ભયજનક યુદ્ધ શરૂ થયું, જેમાં યોદ્ધાઓ એકબીજાને મારવા આતુર થઈ ગયા અને પોતાનાં-પરાયાં ઓળખી શક્યા નહીં.
ન પ્રાજાનન્ત યોધાઃ સ્વાન્પરસ્પરજિઘાંસયા । ઘોરમાસીત્તતો યુદ્ધં ભીમસ્ય સહસા પરૈઃ
આ રીતે, અચાનક ભીમ અને તેના વિરોધીઓ વચ્ચે ભયાનક યુદ્ધ શરૂ થયું.
યથેન્દ્રસ્ય મહારાજ મહત્યા દૈત્યસેનયા। તસ્ય સૈન્યસ્ય સંગ્રામે યુધ્યમાનસ્ય ભારત
મહારાજ, જેમ ઇન્દ્રે દૈત્યોની વિશાળ સેના સામે યુદ્ધ કર્યું હતું, તેમ એ સેના પણ યુદ્ધમાં ઊતરી હતી, હે ભારતકુળના વંશજ.
બભૂવ સુમહાઞ્શબ્દઃ સાગરસ્યેવ ગર્જતઃ। અન્યોન્યં સ્મ તદા યોધા વિકર્ષન્તો વિશાંપતે
એ સમયે, સમુદ્રના ગર્જન જેવો ભયાનક અવાજ થયો. યોદ્ધાઓ એકબીજાને ખેંચી રહ્યા હતા, હે રાજાઓના રાજા.