પાઞ્ચાલાન્નિહનિષ્યન્તિ રક્ષિતા દૃઢધન્વના । સોઽહં ભીષ્મં વધિષ્યામિ સૈન્યહેતોર્જનાર્દન
પાંચાલો ભલે દૃઢ ધનુષ્યધારી દ્વારા રક્ષાયેલા હોય, તેમ છતાં તેઓ માર્યા જશે. એટલે, જનાર્દન, હું સેના માટે ભીષ્મને મારવાનો છું.
તમબ્રવીદ્વાસુદેવો યત્તો ભવ ધનંજય। એષ ત્વાં પ્રાપયિષ્યામિ પિતામહરથં પ્રતિ
વાસુદેવએ કહ્યું: 'ધનંજય, તુ તૈયાર રહીજે; હું તને પિતામહના રથ પાસે લઈ જઈશ.'
એવમુક્ત્વા તતઃ શૌરી રથં તં લોકવિશ્રુતમ્ । પ્રાપયામાસ ભીષ્મસ્ય રથં પ્રતિ જનેશ્વર
આ રીતે કહીને શૌરીએ એ પ્રસિદ્ધ રથને ભીષ્મના રથ તરફ દોડાવ્યું, હે જનેશ્વર.
ચલદ્બહુપાતકેન બલાકાવર્ણવાજિના । સમુચ્છ્રિતમહાભીમનદદ્વાનરકેતુના
ઘંટીઓના અવાજથી ગૂંજતો, બગલાની જેમ સફેદ ઘોડાઓએ ખેંચેલો અને ઊંચો, ભયાનક વાનરધ્વજ ધરાવતો એ રથ હતો.
મહતા મેઘનાદેન રથેનામિતતેજસા । વિનિઘ્નન્કૌરવાનીકં શૂરસેનાંશ્ચ પાણ્ડવઃ
મોટા મેઘના ગર્જના જેવા અવાજ સાથે, અપરિમિત તેજવાળો એ રથ પાંડવ દ્વારા કૌરવોની પાંખો અને શૂરસેનાઓને મારતો આગળ વધ્યો.
પ્રાયાચ્છરણદઃ શીઘ્રં સુહૃદાં હર્ષવર્ધનઃ । તમાપતન્તં વેગેન પ્રભિન્નમિવ વારણમ્
શરણ આપનાર, ઝડપથી ચાલનાર અને મિત્રોનું આનંદ વધારનાર એ યોદ્ધા, ઉગ્ર ગતિથી, જેમ કે ઉગ્ર હાથી દોડે તેમ, આગળ વધ્યો.
ત્રસયનતં રણે શૂરાન્મર્દયન્તં ચ સાયકૈઃ । સૈન્ધવપ્રમુખૈર્ગુપ્તઃ પ્રાચ્યસૌવીરકેકયૈઃ । સહસા પ્રત્યુદીયાય ભીષ્મઃ શાન્તનવોઽર્જુનમ્
યુદ્ધમાં વીરોને ડરાવતો અને તીક્ષ્ણ બાણોથી તેમને દબાવતો, સિંધુરાજા તથા પૂર્વ, સૌવીર, કૈકય યોદ્ધાઓથી રક્ષાયેલો ભીષ્મ, શાંતનુપુત્ર, અચાનક અર્જુન સામે આવ્યો.
કો હિ ગાણ્ડીવધન્વાનમન્યઃ કુરુપિતામહાત્। દ્રોણવૈકર્તનાભ્યાં વા રથી સંયાતુમર્હતિ
કોણ છે જે ગાંડીવધારી સિવાય, કે કુરુ પિતામહોમાંથી કોઈ રથયોધ્ધા, કે દ્રોણા અને કૃપાપુત્ર સિવાય, યુદ્ધમાં તેનો સામનો કરી શકે?
તતો ભીષ્મો મહારાજ સર્વલોકમહારથઃ । અર્જુનં સપ્તતસપ્તત્યા નારાચાનાં સમાચિનોત્
પછી મહાન રથયોધ્ધા ભીષ્મે, હે રાજા, અર્જુનને સત્તર સત્તર લોખંડના બાણોથી ઢાંકી દીધો.
દ્રોણશ્ચ પઞ્ચવિંશત્યા કૃપઃ પઞ્ચાશતા શરૈઃ। દુર્યોધનશ્રતુઃષષ્ટ્યા શલ્યશ્ચ નવભિઃ શરૈઃ
દ્રોણે પચ્ચીસ બાણો માર્યા, કૃપાએ પચાસ, દુર્યોધને છાસઠ અને શલ્યાએ નવ બાણો અર્જુન પર છોડ્યા.
સૈન્ધવો નવભિશ્ચૈવ શકુનિશ્ચાપિ પઞ્ચભિઃ । વિકર્ણો દશભિર્ભલ્લૈ રાજન્વિવ્યાધ પાણ્ડવમ્
સિંઘુરાજાએ નવ બાણો, શકુનિએ પાંચ અને વિકર્ણે દસ પહોળા બાણો, હે રાજા, પાંડવ પર છોડ્યા.
સ તૈર્વિદ્ધો મહેષ્વાસઃ સમન્તાન્નિશિતૈઃ શરૈઃ। ન વિવ્યથે મહાબાહુર્ભિદ્યમાન ઇવાચલઃ
મહાન ધનુર્ધર અર્જુન ચારેય બાજુથી તીક્ષ્ણ બાણોથી ઘાયલ થયો છતાં, મહાબળવાન પર્વત પર ઘા પડે તેમ અડગ રહ્યો.
સ ભીષ્મં પઞ્ચવિંશત્યા કૃપં ચ નવભિઃ શરૈઃ । દ્રોણં ષષ્ટ્યા નરવ્યાઘ્રો વિકર્ણં ચ ત્રિભિઃ શરૈઃ
પછી તેણે ભીષ્મને પચ્ચીસ, કૃપાને નવ, મનુષ્યોમાં વાઘ દ્રોણને સાઠ અને વિકર્ણને ત્રણ બાણો માર્યા.
શલ્યં ચૈવ ત્રિભિર્બાણૈ રાજાનં ચૈવ પઞ્ચભિઃ । પ્રત્યવિધ્યદમેયાત્મા કિરીટી ભરતર્ષભ
કિરીટધારી, અપરાજિત મનવાળો અર્જુને શલ્યાને ત્રણ અને રાજાને પાંચ બાણો માર્યા, હે ભરતશ્રેષ્ઠ.
તં સાત્યકિર્વિરાટશ્ચ ધૃષ્ટદ્યુમ્નશ્ચ પાર્ષતઃ। સૌભદ્રો દ્રૌપદેયાશ્ચ પરિવવ્રુર્ધનંજયમ્
પછી સાત્યકી, વિરાટ, પૃષ્ઠપુત્ર ધૃષ્ટદ્યુમ્ન, અભિમન્યુ અને દ્રૌપદીપુત્રોએ ધનંજયને ઘેરી લીધો.
તતો દ્રોણં મહેષ્વાસં ગાઙ્ગેયસ્ય પ્રિયે રતમ્। અભ્યવર્તત પાઞ્ચાલ્યઃ સંયુક્તઃ સહ સોમકૈઃ
પછી પંચાલ, સોમકો સાથે મળીને, ગંગાપુત્ર પ્રિય દ્રોણ, મહાન ધનુર્ધર સામે લડવા આગળ વધ્યો.
ભીષ્મસ્તુ રથિનાં શ્રેષ્ઠો રાજન્વિવ્યાધ પાણ્ડવમ્। અશીત્યા નિશિતૈર્બાણૈસ્તતોઽક્રોશન્ત પાણ્ડવાઃ
પણ રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ ભીષ્મે, હે રાજા, પાંડવને એંસી તીક્ષ્ણ બાણો માર્યા; ત્યારે પાંડવો ઉંચી અવાજે બૂમ પાડવા લાગ્યા.
તેષાં તુ નિનદં શ્રુત્વા સહિતાનાં પ્રહૃષ્ટવત્। પ્રવિવેશ તતો મધ્યં નરસિંહઃ પ્રતાપવાન્
સાંભળીને કે તેમના સહયોગીઓ એકસાથે આનંદથી વિજયનાદ કરે છે, તે વીર અર્જુન, સિંહ સમાન, દુશ્મનના વચમાં ઘૂસી ગયો.
તેષાં મહારથાનાં સ મધ્યં પ્રાપ્ય ધનંજયઃ। ચિક્રીડ ધનુષા રાજઁલ્લક્ષં કૃત્વા મહારથાન્
તેઓ મહાન રથીઓની વચ્ચે પહોંચીને ધનંજયે પોતાના ધનુષ્યથી એમને નિશાન બનાવી રમ્યા, રાજા.
ક્ષત્રિયાણાં શિરાંસ્યુગ્રૈઃ કૃન્તઞ્શસ્ત્રૈર્મહારથઃ । શૂન્યાન્કૃત્વા રથોપસ્થાન્વ્યચરત્ફલ્ગુનસ્તદા
ફલ્ગુને તીવ્ર શસ્ત્રોથી ક્ષત્રિયોના માથાં કાપી નાખ્યાં અને તેમના રથના મંચ ખાલી કરી દીધા.
તતો દુર્યોધનો રાજા ભીષ્મમાહ જનેશ્વરઃ । પીડ્યમાનં સ્વકં સૈન્યં દૃષ્ટ્વા પાર્થેન સંયુગે
પછી રાજા દુર્યોધને, પોતાના સૈન્યને પાર્થ દ્વારા યુદ્ધમાં પીડાતું જોઈ, ભીષ્મને કહ્યું.
એષ પાણ્ડુસુતસ્તાત કૃષ્ણેન સહિતો બલી। યતતાં સર્વસૈન્યાનાં મૂલં નઃ પરિકૃન્તતિ। ત્વયિ જીવતિ ગાઙ્ગેય દ્રોણે ચ રથિનાં વરે
પિતા, આ પાંડુપુત્ર કૃષ્ણ સાથે મળી આપણા બધાં સૈન્યના મૂળને કાપી નાખે છે; જ્યારે તમે અને શ્રેષ્ઠ રથીઓમાં દ્રોણ જીવતા હો ત્યારે.
ત્વત્કૃતે ચૈવ કર્ણોઽપિ ન્યસ્તશસ્ત્રો વિશાંપતે। ન યુધ્યતિ રણે પાર્થાન્હિતકામઃ સદા મમ। સ તથા કુરુ ગાઙ્ગેય યથા હન્યેત ફલ્ગુનઃ
તમારા કારણે પણ, લોકોના રાજા, કર્ણે હથિયાર મૂકી દીધાં છે અને યુદ્ધમાં પાર્થો સામે લડેતો નથી; એટલે, ગાંગેય, એવું કરો કે ફલ્ગુનનો વિનાશ થાય.
એવમુક્તસ્તતો રાજન્પિતા દેવવ્રતસ્તવ। ધિક્ ક્ષાત્રં ધર્મમિત્યુક્ત્વા પ્રાયાત્પાર્થં રથં પ્રતિ
આ રીતે કહ્યા પછી, રાજા, તમારા પિતા દેવવ્રતે 'ક્ષત્રિય ધર્મને લાજ આવે' એમ કહીને પાર્થના રથ તરફ ગયા.
ઉભૌ શ્વેતહયૌ રાજન્સંસક્તૌ પ્રેક્ષ્ય પાર્થિવાઃ । સિંહનાદાન્ભૃશં ચક્રુઃ શઙ્ખાન્દધ્મુશ્ચ મારિષત
રાજા, બંને શ્વેત ઘોડાવાળા રથીઓ સામસામે લડતા જોઈને રાજાઓએ જોરદાર સિંહગર્જના કરી અને શંખ વગાડ્યા.
દ્રૌણિર્દુર્યોધનશ્ચૈવ વિકર્ણશ્ચ તવાત્મજઃ । પરિવાર્ય રણે ભીષ્મં સ્થિતા યુદ્ધાય મારિષ
દ્રૌણિ, દુર્યોધન અને તમારો પુત્ર વિકર્ણ, ભીષ્મને યુદ્ધમાં ઘેરીને લડવા તૈયાર ઊભા રહ્યા.
તથૈવ પાણ્ડવાઃ સર્વે પરિવાર્ય ધનઞ્જયમ્ । સ્થિતા યુદ્ધાય મહતે તતો યુદ્ધમવર્તત
એ જ રીતે, બધા પાંડવો ધનંજયને ઘેરીને મહાયુદ્ધ માટે તૈયાર ઊભા રહ્યા અને પછી યુદ્ધ શરૂ થયું.
ગાઙ્ગેયસ્તુ રણે પાર્થમાનર્ચ્છન્નવભિઃ શરૈઃ । તમર્જુનઃ પ્રત્યવિધ્યદ્દશભિર્મર્મભેદિભિઃ
યુદ્ધમાં ગાંગેયે પાર્થ પર અનેક બાણ વરસાવ્યા; અર્જુને તેને દસ મર્મભેદી બાણોથી જવાબ આપ્યો.
તતઃ શરસહસ્રેણ સુપ્રયુક્તેન પાણ્ડવઃ । અર્જુનઃ સમરશ્લાઘી ભીષ્મસ્યાવારયદ્દિશઃ
પછી યુદ્ધના શોભા અર્જુને હજાર સારી રીતે નિશાન પર વાગતા બાણોથી ભીષ્મ સામે બધાં દિશાઓ રોકી દીધી.
શરજાલં તતસ્તત્તુ શરજાલેન મારિષ। વારયામાસ પાર્થસ્ય ભીષ્મઃ શાન્તનવસ્તદા
પછી, મારિષ, શાંતનુપુત્ર ભીષ્મે પોતાના બાણોના જાળથી પાર્થના બાણોના જાળને અટકાવ્યા.