તતો યુદ્ધં સમભવત્તુમુલં રોમહર્ષણમ્। તાવકાનાં પરેષાં ચ વ્યતિષક્તરથદ્વિપમ્
પછી તમારી અને સામાની સેના વચ્ચે ભયંકર અને રોમાંચક યુદ્ધ શરૂ થયું, જેમાં રથ અને હાથીઓ એકબીજામાં ભળી ગયા.
મુક્તાસ્તુ રથિભિર્બાણા રુક્મપુઙ્ખાઃ સુતેજિતાઃક । સન્નિપેતુરકુણ્ઠાગ્રા નાગેષુ ચ હયેષુ ચ
રથસ્વારો દ્વારા છોડાયેલા સુવર્ણપંખી અને તીક્ષ્ણ બાણો, હાથીઓ અને ઘોડાઓ પર અડધી શક્તિથી પડ્યા.
તથા પ્રવૃત્તે સંગ્રામે ધનુરુદ્યમ્ય દંશિતઃ । અભિપત્ય મહાબાહુર્ભીષ્મો ભીમપરાક્રમઃ
એ રીતે યુદ્ધ જોરશોરથી ચાલતું હતું ત્યારે, ભીષ્મે, જે બલવાન અને ભયાનક મનવાળો હતો, ધનુષ ઉપાડી આગળ વધ્યો.
સૌભદ્રે ભીમસેને ચ સાત્યકૌ ચ મહારથે । કૈકેયે ચ વિરાટે ચ ધૃષ્ટદ્યુમ્ને ચ પાર્ષતે
સુભદ્રાનો પુત્ર, ભીમસેન, મહારથી સાત્યકી, કૈકેય, વિરાટ અને પૃષ્ઠદ્યુમ્ન સામે,
એતેષુ નરવીરેષુ ચેદિમત્સ્યેષુ ચાભિભૂઃ । વવર્ષ શરવર્ષાણિ વૃદ્ધઃ કુરુપિતામહઃ
આ બધા વીર પુરુષો, ચેદિ અને મત્સ્યોમાં, કુરુઓના વૃદ્ધ પિતામહે તીરોની વરસાદ વરસાવી.
અભિદ્યત તતો વ્યૂહસ્તસ્મિન્વીરસમાગમે। સર્વેષામેવ સૈન્યાનામાસીદ્વ્યતિકરો મહાન્
પછી જ્યારે એ વીરોએ યુદ્ધમાં સામસામે આવી, ત્યારે ગોઠવણી તૂટી ગઈ અને બધી સેનાઓમાં ભારે ગડબડ મચી ગઈ.
સાદિનો ધ્વજિનશ્ચૈવ હતપ્રવરવાજિનઃ । વિપ્રદ્રુતરથાનીકાઃ સમપદ્યન્ત પાણ્ડવાઃ
ધ્વજાવાળા અને ઘોડેસવાર, જેમના શ્રેષ્ઠ ઘોડા માર્યા ગયા હતા, અને રથોની ટોળકી છુટા પડી ગઈ, એ રીતે પાંડવો થયા.
અર્જુનસ્તુ નરવ્યાઘ્રો દૃષ્ટ્વા ભીષ્મં મહારથમ્ । વાર્ષ્ણેયમબ્રવીત્ક્રુદ્ધો યાહિ યત્ર પિતામહઃ
પણ મનુષ્યોમાં વાઘ અર્જુને, ભીષ્મ મહારથીને જોઈને, ક્રોધથી વૃત્તને કહ્યું: 'જ્યાં પિતામહ છે ત્યાં રથ લઈ જા.'
એષ ભીષ્મઃ સુસંક્રુદ્ધો વાર્ષ્ણેય મમ વાહિનીમ્ । નાશયિષ્યતિ સુવ્યક્તં દુર્યોધનહિતે રતઃ
'આ ભીષ્મ બહુ જ ગુસ્સામાં છે, હે વૃત્ત, અને દુર્યોધનના હિતમાં લાગેલો છે, એ નિશ્ચિતપણે મારી સેના નાશ કરી દેશે.'
એષ દ્રોણઃ કૃપઃ શલ્યો વિકર્ણશ્ચ જનાર્દન । ધાર્તરાષ્ટ્રાશ્ચ સહિતા દુર્યોધનપુરોગમાઃ
'અહીં દ્રોણ, કૃપ, શલ્ય અને વિકર્ણ છે, હે જનાર્દન, અને ધૃતરાષ્ટ્રના બધા પુત્રો દુર્યોધનને આગેવાન બનાવીને અહીં ભેગા છે.'
પાઞ્ચાલાન્નિહનિષ્યન્તિ રક્ષિતા દૃઢધન્વના । સોઽહં ભીષ્મં વધિષ્યામિ સૈન્યહેતોર્જનાર્દન
પાંચાલો ભલે દૃઢ ધનુષ્યધારી દ્વારા રક્ષાયેલા હોય, તેમ છતાં તેઓ માર્યા જશે. એટલે, જનાર્દન, હું સેના માટે ભીષ્મને મારવાનો છું.
તમબ્રવીદ્વાસુદેવો યત્તો ભવ ધનંજય। એષ ત્વાં પ્રાપયિષ્યામિ પિતામહરથં પ્રતિ
વાસુદેવએ કહ્યું: 'ધનંજય, તુ તૈયાર રહીજે; હું તને પિતામહના રથ પાસે લઈ જઈશ.'
એવમુક્ત્વા તતઃ શૌરી રથં તં લોકવિશ્રુતમ્ । પ્રાપયામાસ ભીષ્મસ્ય રથં પ્રતિ જનેશ્વર
આ રીતે કહીને શૌરીએ એ પ્રસિદ્ધ રથને ભીષ્મના રથ તરફ દોડાવ્યું, હે જનેશ્વર.
ચલદ્બહુપાતકેન બલાકાવર્ણવાજિના । સમુચ્છ્રિતમહાભીમનદદ્વાનરકેતુના
ઘંટીઓના અવાજથી ગૂંજતો, બગલાની જેમ સફેદ ઘોડાઓએ ખેંચેલો અને ઊંચો, ભયાનક વાનરધ્વજ ધરાવતો એ રથ હતો.
મહતા મેઘનાદેન રથેનામિતતેજસા । વિનિઘ્નન્કૌરવાનીકં શૂરસેનાંશ્ચ પાણ્ડવઃ
મોટા મેઘના ગર્જના જેવા અવાજ સાથે, અપરિમિત તેજવાળો એ રથ પાંડવ દ્વારા કૌરવોની પાંખો અને શૂરસેનાઓને મારતો આગળ વધ્યો.
પ્રાયાચ્છરણદઃ શીઘ્રં સુહૃદાં હર્ષવર્ધનઃ । તમાપતન્તં વેગેન પ્રભિન્નમિવ વારણમ્
શરણ આપનાર, ઝડપથી ચાલનાર અને મિત્રોનું આનંદ વધારનાર એ યોદ્ધા, ઉગ્ર ગતિથી, જેમ કે ઉગ્ર હાથી દોડે તેમ, આગળ વધ્યો.
ત્રસયનતં રણે શૂરાન્મર્દયન્તં ચ સાયકૈઃ । સૈન્ધવપ્રમુખૈર્ગુપ્તઃ પ્રાચ્યસૌવીરકેકયૈઃ । સહસા પ્રત્યુદીયાય ભીષ્મઃ શાન્તનવોઽર્જુનમ્
યુદ્ધમાં વીરોને ડરાવતો અને તીક્ષ્ણ બાણોથી તેમને દબાવતો, સિંધુરાજા તથા પૂર્વ, સૌવીર, કૈકય યોદ્ધાઓથી રક્ષાયેલો ભીષ્મ, શાંતનુપુત્ર, અચાનક અર્જુન સામે આવ્યો.
કો હિ ગાણ્ડીવધન્વાનમન્યઃ કુરુપિતામહાત્। દ્રોણવૈકર્તનાભ્યાં વા રથી સંયાતુમર્હતિ
કોણ છે જે ગાંડીવધારી સિવાય, કે કુરુ પિતામહોમાંથી કોઈ રથયોધ્ધા, કે દ્રોણા અને કૃપાપુત્ર સિવાય, યુદ્ધમાં તેનો સામનો કરી શકે?
તતો ભીષ્મો મહારાજ સર્વલોકમહારથઃ । અર્જુનં સપ્તતસપ્તત્યા નારાચાનાં સમાચિનોત્
પછી મહાન રથયોધ્ધા ભીષ્મે, હે રાજા, અર્જુનને સત્તર સત્તર લોખંડના બાણોથી ઢાંકી દીધો.
દ્રોણશ્ચ પઞ્ચવિંશત્યા કૃપઃ પઞ્ચાશતા શરૈઃ। દુર્યોધનશ્રતુઃષષ્ટ્યા શલ્યશ્ચ નવભિઃ શરૈઃ
દ્રોણે પચ્ચીસ બાણો માર્યા, કૃપાએ પચાસ, દુર્યોધને છાસઠ અને શલ્યાએ નવ બાણો અર્જુન પર છોડ્યા.
સૈન્ધવો નવભિશ્ચૈવ શકુનિશ્ચાપિ પઞ્ચભિઃ । વિકર્ણો દશભિર્ભલ્લૈ રાજન્વિવ્યાધ પાણ્ડવમ્
સિંઘુરાજાએ નવ બાણો, શકુનિએ પાંચ અને વિકર્ણે દસ પહોળા બાણો, હે રાજા, પાંડવ પર છોડ્યા.
સ તૈર્વિદ્ધો મહેષ્વાસઃ સમન્તાન્નિશિતૈઃ શરૈઃ। ન વિવ્યથે મહાબાહુર્ભિદ્યમાન ઇવાચલઃ
મહાન ધનુર્ધર અર્જુન ચારેય બાજુથી તીક્ષ્ણ બાણોથી ઘાયલ થયો છતાં, મહાબળવાન પર્વત પર ઘા પડે તેમ અડગ રહ્યો.
સ ભીષ્મં પઞ્ચવિંશત્યા કૃપં ચ નવભિઃ શરૈઃ । દ્રોણં ષષ્ટ્યા નરવ્યાઘ્રો વિકર્ણં ચ ત્રિભિઃ શરૈઃ
પછી તેણે ભીષ્મને પચ્ચીસ, કૃપાને નવ, મનુષ્યોમાં વાઘ દ્રોણને સાઠ અને વિકર્ણને ત્રણ બાણો માર્યા.
શલ્યં ચૈવ ત્રિભિર્બાણૈ રાજાનં ચૈવ પઞ્ચભિઃ । પ્રત્યવિધ્યદમેયાત્મા કિરીટી ભરતર્ષભ
કિરીટધારી, અપરાજિત મનવાળો અર્જુને શલ્યાને ત્રણ અને રાજાને પાંચ બાણો માર્યા, હે ભરતશ્રેષ્ઠ.
તં સાત્યકિર્વિરાટશ્ચ ધૃષ્ટદ્યુમ્નશ્ચ પાર્ષતઃ। સૌભદ્રો દ્રૌપદેયાશ્ચ પરિવવ્રુર્ધનંજયમ્
પછી સાત્યકી, વિરાટ, પૃષ્ઠપુત્ર ધૃષ્ટદ્યુમ્ન, અભિમન્યુ અને દ્રૌપદીપુત્રોએ ધનંજયને ઘેરી લીધો.
તતો દ્રોણં મહેષ્વાસં ગાઙ્ગેયસ્ય પ્રિયે રતમ્। અભ્યવર્તત પાઞ્ચાલ્યઃ સંયુક્તઃ સહ સોમકૈઃ
પછી પંચાલ, સોમકો સાથે મળીને, ગંગાપુત્ર પ્રિય દ્રોણ, મહાન ધનુર્ધર સામે લડવા આગળ વધ્યો.
ભીષ્મસ્તુ રથિનાં શ્રેષ્ઠો રાજન્વિવ્યાધ પાણ્ડવમ્। અશીત્યા નિશિતૈર્બાણૈસ્તતોઽક્રોશન્ત પાણ્ડવાઃ
પણ રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ ભીષ્મે, હે રાજા, પાંડવને એંસી તીક્ષ્ણ બાણો માર્યા; ત્યારે પાંડવો ઉંચી અવાજે બૂમ પાડવા લાગ્યા.
તેષાં તુ નિનદં શ્રુત્વા સહિતાનાં પ્રહૃષ્ટવત્। પ્રવિવેશ તતો મધ્યં નરસિંહઃ પ્રતાપવાન્
સાંભળીને કે તેમના સહયોગીઓ એકસાથે આનંદથી વિજયનાદ કરે છે, તે વીર અર્જુન, સિંહ સમાન, દુશ્મનના વચમાં ઘૂસી ગયો.
તેષાં મહારથાનાં સ મધ્યં પ્રાપ્ય ધનંજયઃ। ચિક્રીડ ધનુષા રાજઁલ્લક્ષં કૃત્વા મહારથાન્
તેઓ મહાન રથીઓની વચ્ચે પહોંચીને ધનંજયે પોતાના ધનુષ્યથી એમને નિશાન બનાવી રમ્યા, રાજા.
ક્ષત્રિયાણાં શિરાંસ્યુગ્રૈઃ કૃન્તઞ્શસ્ત્રૈર્મહારથઃ । શૂન્યાન્કૃત્વા રથોપસ્થાન્વ્યચરત્ફલ્ગુનસ્તદા
ફલ્ગુને તીવ્ર શસ્ત્રોથી ક્ષત્રિયોના માથાં કાપી નાખ્યાં અને તેમના રથના મંચ ખાલી કરી દીધા.