એકૈકશઃ સમર્થા હિ યૂયં સર્વે મહારથાઃ । પાણ્ડુપુત્રાન્રણે હન્તું સસૈન્યાન્કિમુ સંહતાઃ
'તમારા દરેકમાં એટલી શક્તિ છે કે તમે એકલા પણ પાંડુપુત્રો અને એમની સેનાને યુદ્ધમાં હરાવી શકો—તો બધા મળીને તો કેટલું કરી શકો!'
અપર્યાપ્તં તદસ્માકં બલં ભીષ્માભિરક્ષિતમ્ । પર્યાપ્તમિદમેતેષાં બલં ભીમાભિરક્ષિતમ્
'ભીષ્મની રક્ષા હેઠળ અમારી સેના અખૂટ છે; અને ભીમની રક્ષા હેઠળ એમની સેના મર્યાદિત છે.'
સંસ્થાનાઃ શૂરસેનાશ્ચ વેત્રિકાઃ કુકુરાસ્તથા । આરોચકાસ્ત્રિગર્તાશ્ચ મદ્રકા યવનાસ્તથા
'સંસ્થાન, શૂરસેના, વેત્રિક, કુકુર, આરોચક, ત્રિગર્ત, મદ્રક અને યવન—'
શત્રુંજયેન સહિતાસ્તથા દુઃશાસનેન ચ । વિકર્ણેન ચ વીરેણ તથા નન્દોપનન્દકૈઃ
'શત્રુંજય, દુઃશાસન, શૂરવીર વિકર્ણ, અને સાથે નંદ તથા ઉપનંદક—'
ચિત્રસેનેન સહિતાઃ સહિતાઃ પારિભદ્રકૈઃ । ભીષ્મમેવાભિરક્ષન્તુ સહ સૈન્યપુરસ્કૃતાઃ
ચિત્રસેન અને પારિભદ્રક સાથે, પોતાના સૈનિકો સાથે ભીષ્મની રક્ષા કરે.
તતો ભીષ્મશ્ચ દ્રોણશ્ચ તવ પુત્રાશ્ચ મારિષ । અવ્યૂહન્ત મહાવ્યૂહં પાણ્ડૂનાં પ્રતિબાધકમ્
પછી ભીષ્મ, દ્રોણ અને તમારા પુત્રોએ, પાંડવોને અટકાવવા માટે મહાન વ્યૂહ રચ્યો.
ભીષ્મઃ સૈન્યેન મહતા સમનન્તાત્પરિવારિતઃ । યયૌ પ્રકર્ષન્મહતીં વાહિનીં સરરાડિવ
ભીષ્મ ચારેય બાજુથી વિશાળ સેના સાથે ઘેરાઈને, રાજા જેવો મહાન દળને આગળ લઈ ગયા.
તમન્વાયાન્મહેષ્વાસો ભારદ્વાજઃ પ્રતાપવાન્ । કુન્તલૈશ્ચ દશાર્ણૈશ્ચ માગધૈશ્ચ વિશાંપતે
પારંગત ધનુર્ધર ભારદ્વાજ, કુંતલ, દશાર્ણ અને માગધ સાથે, ભીષ્મના પાછળ ગયા.
વિદમર્ભૈર્મેકલૈશ્ચૈવ કર્ણપ્રાવરણૈરપિ । સહિતાઃ સર્વસૈન્યેન ભીષ્મમહાવશોભિનમ્
વિદર્ભ, મેકલ અને કર્ણના રક્ષક તથા આખી સેના સાથે, ભીષ્મના શોભાયમાન દળ જોડાયા.
ગાન્ધારાઃ સિન્ધુસૌવીરાઃ શિબયોઽથ વસાતયઃ। શકુનિશ્ચ સ્વસૈન્યેન ભીષ્મમાહવશોભિનમ્
ગાંધીર, સિંધુ, સૌવીર, શિબી, વસાત અને શકુની પોતાની સેના સાથે, યુદ્ધમાં તેજસ્વી ભીષ્મ સાથે જોડાયા.
તતો દુર્યોધનો રાજા સહિતઃ સર્વસોદરૈઃ । અશ્વાતર્કેર્વિકર્ણૈશ્ચ તથા ચામ્બષ્ઠકોસલૈઃ
પછી રાજા દુર્યોધન, પોતાના બધા ભાઈઓ, અશ્વાતર્ક, વિકર્ણ, તેમજ અંબષ્ઠ અને કોશલ સાથે જોડાયા.
દરદૈશ્ચ શકૈશ્ચૈવ તથા ક્ષુદ્રકમાલવૈઃ । અભ્યરક્ષત સંહૃષ્ટઃ સૌબલેયસ્ય વાહિનીમ્
દરદ, શક, તેમજ ક્ષુદ્રક અને માલવ સાથે, આનંદપૂર્વક સૌબલની સેના રક્ષી.
ભૂરિશ્રવાઃ શલઃ શલ્યો ભગદત્તશ્ચ મારિષઃ। વિન્દાનુવિન્દાવાવન્ત્યૌ વામં પાર્શ્વમપાલયન્
ભૂરીશ્વ, શલ, શલ્ય, ભગદત્ત અને અવંતિના વિંદ અને અનુવિંદએ ડાબી બાજુની રક્ષા કરી.
સૌમદત્તિઃ સુશર્મા ચ કામ્ભોજશ્ચ સુદક્ષિણઃ। શ્રુતાયુશ્ચાચ્યુતાયુશ્ચ દક્ષિણં પક્ષમાસ્થિતાઃ
સૌમદત્તિ, સુશર્મા, કામ્બોજ સુદક્ષિણ, શ્રુતાયુ અને અચ્યુતાયુએ જમણી બાજુ સ્થાન લીધું.
અશ્વત્થામા કૃપશ્ચૈવ કૃતવર્મા ચ સાત્વતઃ । મહત્યા સેનયા સાર્ધં સેનાપૃષ્ટે વ્યવસ્થિતાઃ
અશ્વત્થામા, કૃપાચાર્ય અને સાત્વત કૃતવર્મા, મોટી સેના સાથે પાછળની બાજુએ ઊભા રહ્યા.
પૃષ્ઠગોપાસ્તુ તસ્યાસન્નાનાદેશ્યા જનેશ્વરાઃ। કેતુમાન્વસુદાનશ્ચ પુત્રઃ કાશ્યસ્ય ચાભિભૂઃ
પાછળની રક્ષા માટે કેટુમાન, વસુદાન અને કાશીરાજના પુત્ર અભિભૂ, દરેક પોતાના પ્રદેશમાંથી આવ્યા.
તતસ્તે તાવકાઃ સર્વે હૃષ્ટા યુદ્ધાય ભારત। દધ્મુઃ શઙ્ખાન્મુદા યુક્તાઃ સિંહનાદાંસ્તથોન્નદન્
પછી, હે ભારત, તમારી બધી સેનાએ આનંદથી યુદ્ધ માટે શંખ વગાડ્યા અને સિંહ જેવો ગર્જના કરી.
તેષાં શ્રુત્વા તુ હૃષ્ટાનાં વૃદ્ધઃ કુરુપિતામહઃ। સિંહનાદં વિનદ્યોચ્ચૈઃ શઙ્ખં દધ્મૌ પ્રતાપવાન્
તેમના આનંદભેર ગર્જના સાંભળી, વૃદ્ધ કુરુપિતામહ ભીષ્મે પણ ઉંચી અવાજે ગર્જના કરી અને શક્તિપૂર્વક શંખ વગાડ્યો.
તતઃ શઙ્ખાશ્ચ ભેર્યશ્ચ પેશ્યશ્ચ વિવિધાઃ પરૈઃ। આનકાશ્ચાભ્યહન્યન્ત સ શબ્દસ્તુમુલોઽભવત્
પછી શંખ, ભેરી, પેશ્ય અને વિવિધ વાદ્યો વગાડાયા; એ અવાજ ખૂબ જ ગજગજાટભર્યો હતો.
તતઃ શ્વેતૈર્હયૈર્યુક્તે મહતિ સ્યન્દને સ્થિતૌ । પ્રદધ્મતુઃ શઙ્ખવરૌ હેમરત્નપરિષ્કૃતૌ
પછી, સફેદ ઘોડાઓ જોડાયેલા મહાન રથમાં ઊભા રહીને, બંનેએ સોનાના અને રત્નોથી શોભાયમાન શંખ વગાડ્યા.
પાઞ્ચજન્યં હૃષીકેશો દેવદત્તં ધનંજયઃ। પૌણ્ડ્રં દધ્મૌ મહાશઙ્ખં ભીમકર્મા વૃકોદરઃ
હૃષીકેશે પાંચજન્ય, ધનંજયે દેવદત્ત અને ભીમકર્મા વૃત્રોદરે મહાન પૌંડ્ર શંખ વગાડ્યો.
અન્તવિજયં રાજા કુન્તીપુત્રો યુધિષ્ઠિરઃ। નકુલઃ સહદેવશ્ચ સુઘોષમણિપુષ્પકૌ
કુંતીપુત્ર રાજા યુધિષ્ઠિરે અનંતવિજય શંખ વગાડ્યો; નકુલ અને સહદેવે સુઘોષ અને મણિપુષ્પક શંખ વગાડ્યા.
કાશિરાજશ્ચ શૈબ્યશ્ચ શિખણ્ડી ચ મહારથઃ । ધૃષ્ટદ્યુમ્નો વિરાટશ્ચ સાત્યકિશ્ચ મહારથઃ
કાશીના રાજા, શૈબ્ય, અને મહારથી શિખંડી, ધૃષ્ટદ્યુમ્ન, વિરાટ અને મહારથી સાત્યકી,
પાઞ્ચાલ્યાશ્ચ મહેષ્વાસા દ્રૌપદ્યાઃ પઞ્ચ ચાત્મજાઃ । સર્વે દધ્યુર્મહાશઙ્ખાન્સિંહનાદાંશ્ચ નેદિરે
અને દ્રૌપદીના પાંચે પુત્રો, જે મહાન ધનુર્ધારી હતા, એ બધા મળીને પોતાના વિશાળ શંખ વગાડ્યા અને સિંહની જેમ ગર્જના કરી.
સ ઘોષઃ સુમહાંસ્તત્ર વીરૈસ્તૈઃ સમુદીરિતઃ। નભશ્ચ પૃથિવીં ચૈવ તુમુલો વ્યનુનાદયન્
એવી ભયાનક ધ્વનિ, જે વીરોએ ઊપજાવી, આકાશ અને ધરતીને ધમધમાવી ઉઠી.
એવમેતે મહારાજ પ્રહૃષ્ટાઃ કુરુપાણ્ડવાઃ। પુનર્યુદ્ધાય સંજગ્મુસ્તાપયાનાઃ પરસ્પરમ્
હે રાજા, એ રીતે ખુશખુશાલ થયેલા કૌરવો અને પાંડવો ફરીથી યુદ્ધ માટે આગળ વધ્યા અને એકબીજાને લલકાર્યા.
એવં વ્યૂઢેષ્વનીકેષુ મામકેષ્વિતરેષુ ચ । કથં પ્રહરતાં શ્રેષ્ઠાઃ સંપ્રહારં પ્રચક્રિરે
બન્ને પક્ષોની સેના એમ જ ગોઠવાઈ હતી ત્યારે, શ્રેષ્ઠ યુદ્ધવીરો કેવી રીતે લડી પડ્યા, તે મને કહો.
તથા વ્યૂઢેષ્વનીકેષુ સન્નદ્ધરુચિરધ્વજાઃ। `તાવકાઃ પાણ્ડવૈઃ સાર્ધં યથાઽયુધ્યન્ત તચ્છૃણુ।' અપારમિવ સંદૃશ્ય સાગરપ્રતિમં બલમ્
જ્યારે સેના શોભાદાયક કવચ અને ધ્વજોથી સજ્જ હતી, ત્યારે તમારી સેના પાંડવો સામે કેવી રીતે લડી, એ સાંભળો. એ સેનાનું બળ તો અખૂટ સમુદ્ર જેવું લાગતું હતું.
તેષાં મધ્યે સ્થિતો રાજન્પુત્રો દુર્યોધનસ્તવ । અબ્રવીત્તાવકાન્સર્વાન્યુદ્ધ્યધ્વમિતિ દંશિતાઃ
એ બધાની વચ્ચે, હે રાજા, તમારો પુત્ર દુર્યોધન ઊભો રહ્યો અને તમારી આખી સેનેને કડકાઈથી યુદ્ધ કરવા કહ્યું.
તે મનઃ ક્રૂરમાધાય સમભિત્યક્તજીવિતાઃ । પાણ્ડવાનભ્યવર્તન્ત સર્વ એવોચ્છ્રિતધ્વજાઃ
તેમણે મનમાં કઠોરતા ધારવી, જીવની ચિંતા છોડીને, બધા ઊંચા ધ્વજ લઈને પાંડવો સામે ચડાઈ કરી.