અષ્ટભિર્નવભિર્ભીષ્મઃ શક્તિં ચિચ્છેદ પત્રિભિઃ । ઉત્કૃષ્ટહેમવિકૃતાં નિકૃતાં નિશિતૈઃ શરૈઃ
ભીષ્મે આઠ કે નવ તીક્ષ્ણ બાણોથી, ઉત્તમ સોનાથી શોભતી એ શક્તિને કાપી નાંખી, અને તેને ટુકડે ટુકડે કરી નાખી.
ઉચ્ચુક્રુશુસ્તતઃ સર્વે તાવકા ભરતર્ષભ । શક્તિં વિનિહતાં દૃષ્ટ્વા વૈરાટિઃ ક્રોધમૂર્ચ્છિતઃ
પછી, હે ભરતવંશી, તારા બધા યોદ્ધાઓએ એ શક્તિ વિનાશ પામેલી જોઈને ઉલ્લાસપૂર્વક જયધ્વનિ કરી; પણ વિરાટપુત્ર ક્રોધથી ઉગ્ર થયો.
કાલોપહતચેતાસ્તુ કર્તવક્યં નાભ્યજાનત। ક્રોધસંમૂર્ચ્છિતો રાજન્વૈરાટિઃ પ્રહસન્નિવ
કાળના પ્રભાવથી તેમના મન ભ્રમિત થઈ ગયા હતા, તેથી તેઓ આજ્ઞા સાંભળતા નહોતા; ક્રોધથી ભરાયેલા વિરાટપુત્રના ચહેરા પર હાસ્ય જેવી ભાવના દેખાતી હતી.
ગદાં જગ્રાહ સંહૃષ્ટો ભીષ્મસ્ય નિધનં પ્રતિ। ક્રોધેન રક્તનયનો દણ્ડપાણિરિવાન્તકઃ
ભીષ્મના વિનાશ માટે આનંદિત થઈ, તેણે ગદા હાથમાં લીધી; તેની આંખો ક્રોધથી લાલ થઈ ગઈ, જાણે દંડધારી યમરાજ ઊભો હોય.
ભીષ્મં સમિદુદ્રાવ જલૌઘ ઇવ પર્વતમ્। તસ્ય વેગમસંવાર્યં મત્વા ભીષ્મઃ પ્રતાપવાન્
તે ભીષ્મ પર એ રીતે તૂટી પડ્યો જેમ કે જળપ્રવાહ પર્વત તરફ દોડી આવે; તેની અપરિમિત ગતિને જોઈ, પરાક્રમી ભીષ્મે—
પ્રહારવિપ્રમોક્ષાર્થં સહસા ધરણીંગતઃ। શ્વેતઃ ક્રોધસમાવિષ્ટો ભ્રામયિત્વા તુ તાં ગદામ્
શક્તિશાળી પ્રહાર કરવા માટે, ક્રોધથી ભરાયેલા શ્વેતાએ અચાનક જમીન પર કૂદી, અને ગદાને ઘુમાવતો રહ્યો.
રથે ભીષ્મસ્ય ચિક્ષેપ યથા દેવો ધનેશ્વરઃ । તયા ભીષ્મનિપાતિન્યા સ રથો ભસ્મસાત્કૃતઃ
તે ગદાને ભીષ્મના રથ પર ફેંકી, જેમ ધનના દેવતા શસ્ત્ર ફેંકે; એ ગદાના પ્રહારથી ભીષ્મનો રથ ભસ્મ થઈ ગયો.
સધ્વજઃ સહ સૂતેન સાશ્વઃ સયુગબન્ધુરઃ । વિરથં રથિનાં શ્રેષ્ઠં ભીષ્મં દૃષ્ટ્વા રથોત્તમકાઃ
ધ્વજ, સારથી, ઘોડા અને યુક્ત બધી સાથે, ભીષ્મના રથનો નાશ જોઈ, શ્રેષ્ઠ રથીઓએ, ભીષ્મને રથવિહિન જોઈને—
અભ્યધાવન્ત સહિતાઃ શલ્યપ્રભૃતયો રથાઃ। તતોઽન્યં રથમાસ્થાય ધનુર્વિસ્ફાર્ય દુર્મનાઃ
શલ્યાદિ રથીઓ એક સાથે આગળ વધ્યા; પછી બીજો રથ લઈ અને ધનુષ્ય તાણીને, ભીષ્મ ચિંતિત મનથી ઉભો રહ્યો.
શનકૈરભ્યાયાચ્છ્વેતં ગાઙ્ગેયઃ પ્રહસન્નિવ। એતસ્મિન્નન્તરે ભીષ્મઃ શુશ્રાવ વિપુલાં ગિરમ્
ગંગાપુત્ર ભીષ્મ ધીમે ધીમે શ્વેતાની સામે, સ્મિત સાથે આગળ વધ્યો; એ સમયે ભીષ્મે એક પ્રચંડ અવાજ સાંભળ્યો.
આકાશાદીરિતાં દિવ્યામાત્મનો હિતસંભવામ્ । ભીષ્મભીષ્મ મહાબાહો શીઘ્રં યત્નં કુરુષ્વ વૈ
આકાશમાંથી એક દિવ્ય અવાજ આવ્યો, જે તમારું કલ્યાણ ચાહતો હતો: 'ભીષ્મ, ભીષ્મ, મહાબળવાન, તું જલદી કર અને પૂરું જોર લગાડ!'
એષ હ્યસ્ય જયે કાલો નિર્દિષ્ટો વિશ્વયોનિના । એતચ્છ્રુત્વા તુ વચનં દેવદૂતેન ભાષિતમ્
કારણ કે વિશ્વના મૂળ સ્વરૂપે ભગવાને આજનો સમય તેના પરાજય માટે નક્કી કર્યો છે; દેવદૂતના એ વચન સાંભળ્યા પછી—
સંપ્રહૃષ્ટમના ભૂત્વા વધે તસ્ય મનો દધે । વિરથં રથિનાં શ્રેષ્ઠં શ્વેતં દૃષ્ટ્વા પદાતિનમ્
ભીષ્મના મનમાં આનંદ છવાઈ ગયો અને તેણે શ્વેતના વધનો નિશ્ચય કર્યો; કારણ કે તેણે જોયું કે રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ એવા શ્વેત હવે રથ વિના પગે ઊભો છે.
સહિતાસ્ત્વભ્યવર્તન્ત પરીપ્સન્તો મહારથાઃ । સાત્યકિર્ભીમસેનશ્ચ ધૃષ્ટદ્યુમ્નશ્ચ પાર્ષતઃ
પછી મહારથીઓ સાત્યકી, ભીમસેન અને પૃષ્ઠપુત્ર ધૃષ્ટદ્યુમ્ન—all મળીને તેને બચાવવા માટે એકઠા થયા.
કૈકેયો ધૃષ્ટકેતુશ્ચ અભિમન્યુશ્ચ વીર્યવાન્। એતાનાપતતઃ સર્વાન્દ્રોણશલ્યકૃપૈઃ સહ
કૈકેય, ધૃષ્ટકેતુ અને પરાક્રમી અભિમન્યુ—આ બધા દ્રોણ, શલ્ય અને કૃપા સાથે એકસાથે આગળ વધ્યા.
અવારયદમેયાત્મા વારિવેગાનિવાચલઃ । સ નિરુદ્ધેષુ સર્વેષુ પાણ્ડવેષુ મહાત્મસુ
અજેય ભીષ્મે તેમને અટકાવી દીધા, જેમ પર્વત વહેતા પાણીના પ્રવાહને રોકી દે છે; અને પાંડવોના બધા મહાન આત્માઓ અટકાવાયા ત્યારે—
શ્વેતઃ ખઙ્ગમથાકૃષ્ય ભીષ્મસ્ય ધનુરાચ્છિનાત્। તદપાસ્ય ધનુશ્છિન્નં ત્વરમાણઃ પિતામહઃ
શ્વેતએ તલવાર ખેંચી ભીષ્મનું ધનુષ્ય કપાઈ નાખ્યું; પણ પિતામહે તૂટેલું ધનુષ્ય ફેંકી દીધું અને તરત જ—
દેવદૂતવચઃ શ્રુત્વા વધે તસ્ય મનો દધે । તતઃ પ્રચરમાણસ્તુ પિતા દેવવ્રતસ્તવ
દેવદૂતના વચન સાંભળીને ભીષ્મે તેના વિનાશનો નિશ્ચય કર્યો; પછી તમારાં પિતા દેવવ્રત રણમાં ફરવા લાગ્યા—
અન્યત્કાર્મુકમાદાય ત્વરમાણો મહારથઃ। ક્ષણેન સજ્યમકરોચ્છક્રચાપસમપ્રભમ્
મહારથી ભીષ્મે બીજું ધનુષ્ય ઝડપથી ઉઠાવ્યું અને પળમાં જ તેને ચડાવી દીધું, જે ઇન્દ્રના ધનુષ્ય જેવું તેજસ્વી લાગતું હતું.
પિતા તે ભરતશ્રેષ્ઠ શ્વેતં દૃષ્ટ્વા મહારથૈઃ । વૃતં તં મનુજવ્યાઘ્રૈર્ભીમસેનપુરોગમૈઃક
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, તમારા પિતાએ જોયું કે શ્વેત ભીમસેનને આગે કરીને અનેક મહારથીઓથી ઘેરાયેલો છે.
અભ્યવર્તત ગાઙ્ગેયઃ શ્વેતં સેનાપતિં દ્રુતમ્ । આપતન્તં તતો ભીષ્મો ભીમસેનં પ્રતાપવાન્
પછી ગંગાપુત્ર ભીષ્મે ઝડપથી શ્વેત, સેનાપતિ તરફ ધાવ્યા; અને ભીમસેન ચઢી આવ્યો ત્યારે પરાક્રમી ભીષ્મે—
આજઘ્ને વિશિખૈઃ ષષ્ટ્યા સેનાન્યં સ મહારથઃ । અભિમન્યું ચ સમરે પિતા દેવવ્રતસ્તવ
મહારથી ભીષ્મે શ્વેતને રણમાં સાઠ બાણો મારી ઘાયલ કર્યો અને તમારા પિતા દેવવ્રતે અભિમન્યુ પર પણ પ્રહાર કર્યો.
આજઘ્ને ભરતશ્રેષ્ઠસ્ત્રિભિઃ સન્નતપર્વભિઃ । સાત્યકિં ચ શતેનાજૌ ભરતાનાં પિતામહઃ
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, તમારા પિતામહે યુદ્ધમાં સાત્યકી પર સો બાણો વરસાવ્યા અને ધૃષ્ટદ્યુમ્નને ત્રણ તીક્ષ્ણ બાણો માર્યા.
ધૃષ્ટદ્યુમ્નં ચ વિંશત્યા કૈકેયં ચાપિ પઞ્ચભિઃ । તાંશ્ચ સર્વાન્મહેષ્વાસાન્પિતા દેવવ્રતસ્તવ
ધૃષ્ટદ્યુમ્નને વીસ બાણો અને કૈકેયને પાંચ બાણો મારી, તમારા પિતા દેવવ્રતે બધા મહાન ધનુર્ધારીઓને રોકી લીધા.
વારયિત્વા શરૈર્ઘોરૈઃ શ્વેતમેવાભિદુદ્રુવે। તતઃ શરં મૃત્યુસમં ભારસાધનમુત્તમમ્
ભીષ્મે ભયાનક બાણોથી બધાને પરત હાંકી દીધા અને સીધો શ્વેત તરફ દોડ્યો; પછી તેણે મૃત્યુ સમાન, શ્રેષ્ઠ એવા એક બાણ ચડાવ્યો.
વિકૃષ્ય બલવાન્ભીષ્મઃ સમાધત્ત દુરાસદમ્। બ્રહ્માસ્ત્રેણ સુસંયુક્તં તં શરં લોમવાહિનમ્
મહાબળવાન ભીષ્મે એ ભયાનક, દુર્લંઘ્ય બાણ ખેંચી, તેને બ્રહ્માસ્ત્ર સાથે સારી રીતે જોડ્યો, જેની કાંટાવાળી ડાળી હતી.
દદૃશુર્દેવગન્ધર્વાઃ પિશાચોરગરાક્ષસાઃ । સ તસ્ય કવચં ભિત્વા હૃદયં ચામિતૌજસઃ
દેવતાઓ, ગંધર્વો, પિશાચો, નાગો અને રાક્ષસોએ એ દૃશ્ય જોયું; એ બાણે શ્વેતના કવચ અને હૃદયને ભેદી નાખ્યું.
જગામ ધરણીં બાણો મહાશનિરિવ જ્વલન્। અસ્તં ગચ્છન્યથાઽઽદિત્યઃ પ્રભાપ્રાદાય સત્વરઃ
એ બાણ અગ્નિ સમાન પ્રજ્વલિત વીજળીની જેમ જમીન પર પડ્યું અને ઝડપથી તેની કાંતિ હરી લઈ ગયું, જેમ સૂર્ય અસ્ત જાય ત્યારે તેની પ્રકાશતા ઓછી થઈ જાય છે.
એવં જીવિતમાદાય શ્વેતદેહાઞ્જગામ હ। તં ભીષ્મેણ નરવ્યાઘ્રં તથા વિનિહતં યુધિ
આ રીતે ભીષ્મે યુદ્ધમાં શ્વેતનું જીવન લઈ લીધું અને તેને ધરાશાયી કરી દીધો, હે પુરુષશ્રેષ્ઠ.
પ્રપતન્તમપશ્યામ ગિરેઃ શૃઙ્ગમિવ ચ્યુતમ્। અશોચન્પાણ્ડવાસ્તત્ર ક્ષત્રિયાશ્ચ મહારથાઃ
અમે તેને પર્વતના શિખર જેવી રીતે પડી જતો જોયો; ત્યાં પાંડવો અને મહાન રથીઓએ ખૂબ શોક કર્યો.