શિરશ્ચિચ્છેદ ભલ્લેન સંક્રુદ્ધોઽલઘુવિક્રમઃ । હતાશ્વસૂતાત્સુ રથાદવપ્લુત્ય મહાબલઃ
મહા ક્રોધ અને અખૂટ બલથી એણે પહોળા ભાલ વડે શ્વેતનું માથું કાપી નાખ્યું; ઘોડા અને સારથી મરી ગયા પછી એ મહાબળવાન રથમાંથી નીચે કૂદ્યો.
અમર્ષવશમાપન્નો વ્યાકુલઃ સમપદ્યત । વિરથં રથિનાં શ્રેષ્ઠં શ્વેતં દૃષ્ટ્વા પિતામહઃ
અતિ રોષમાં આવી, એ ગભરાઈ ગયો; રથ વિના, રથવીરોમાં શ્રેષ્ઠ એવા શ્વેતને જોઈ, પિતામહનું મન પણ દુઃખી થયું.
તાડયામાસ નિશિતૈઃ શરસઙ્ઘૈઃ સમંતતઃ । સ તાડ્યમાનઃ સમરે ભીષ્મચાપચ્યુતૈઃ શરૈઃ
ભીષ્મના ધનુષ્યમાંથી છૂટેલા તીક્ષ્ણ બાણોના વરસાદથી સર્વત્ર ઘેરાઈને, યુદ્ધમાં તે સતત ઘાયલ થતો રહ્યો.
સ્વરથે ધનુરુત્સૃજ્ય શક્તિં જગ્રાહ કાઞ્ચનીમ્ । તતઃ શક્તિં રણે શ્વેતો જગ્રાહોગ્રં મહાભયામ્
પછી પોતાના રથ પર, ધનુષ્ય છોડી, તેણે સુવર્ણ શક્તિ હાથમાં લીધી; ત્યારબાદ, યુદ્ધમાં શ્વેતાએ એ ભયાનક અને ભયજનક શક્તિ ઉપાડી.
કાલદણ્ડોપમાં ઘોરાં મૃત્યોર્જિહ્વામેવ શ્વસન્ । અબ્રવીચ્ચ તદા શ્વેતો ભીષ્મં શાન્તનવં રણે
કાળદંડ જેવી ભયાનક અને મરણની જિહ્વા જેવી ભયાવહ એ શક્તિને હલાવી, ત્યારબાદ શ્વેતાએ યુદ્ધમાં શાંતનુપુત્ર ભીષ્મને સંબોધન કર્યું.
તિષ્ઠેદાનીં સુસંરબ્ધઃ પશ્ય માં પુરુષો ભવ। એવમુક્ત્વા મહેષ્વાસો ભીષ્મં યુધિ પરાક્રમી
"હવે દૃઢતાપૂર્વક ઊભા રહો, ક્રોધથી ભરાઈને! સાચો પુરુષ બનીને મને સામો જુઓ!" એમ કહી, પરાક્રમી ધનુર્ધર ભીષ્મને યુદ્ધમાં લલકાર્યો.
તતઃ શક્તિમમેયાત્મા ચિક્ષેપ ભુજગોપમામ્। પાણ્ડવાર્થે પરાક્રાન્તસ્તવાનર્થં ચિકીર્ષુકઃ
પછી, અપરિમિત શક્તિવાળા એ શ્વેતાએ પાંડવોના હિત માટે તથા તારી હાનિ કરવા ઇચ્છી, સાપ જેવી શક્તિ જોરથી ફેંકી.
હાહાકારો મહાનાસીત્પુત્રાણાં તે વિશાંપતે । દૃષ્ટ્વા શક્તિં મહાઘોરાં મૃત્યોર્દણ્ડસમપ્રભામ્
હે રાજા, જ્યારે તારા પુત્રોએ એ ભયાનક, મરણના દંડ જેવી તેજસ્વી શક્તિ જોઈ, ત્યારે તેમના મોઢેથી મોટો હાહાકાર ઉઠ્યો.
શ્વેતસ્ય કરનિર્મુક્તાં નિર્મુક્તોરગસન્નિભામ્ । અપતત્સહસા રાજન્મહોલ્કેવ નભસ્તલાત્
શ્વેતાના હાથમાંથી છૂટેલી, સાપ જેવી દેખાતી એ શક્તિ, હે રાજા, અચાનક આકાશમાંથી મહા ઉલ્કા જેવી પડી.
જ્વલન્તીમન્તરિક્ષે તાં જ્વાલાભિરિવ સંવૃતામ્ । અસંભ્રાન્તસ્તદા રાજન્પિતા દેવવ્રતસ્તવ
આકાશમાં જ્વલંત, અગ્નિની જ્વાળાઓથી ઘેરાયેલી એ શક્તિ સામે, હે રાજા, તારો પિતા દેવવ્રત એ સમયે અડગ રહ્યો.
અષ્ટભિર્નવભિર્ભીષ્મઃ શક્તિં ચિચ્છેદ પત્રિભિઃ । ઉત્કૃષ્ટહેમવિકૃતાં નિકૃતાં નિશિતૈઃ શરૈઃ
ભીષ્મે આઠ કે નવ તીક્ષ્ણ બાણોથી, ઉત્તમ સોનાથી શોભતી એ શક્તિને કાપી નાંખી, અને તેને ટુકડે ટુકડે કરી નાખી.
ઉચ્ચુક્રુશુસ્તતઃ સર્વે તાવકા ભરતર્ષભ । શક્તિં વિનિહતાં દૃષ્ટ્વા વૈરાટિઃ ક્રોધમૂર્ચ્છિતઃ
પછી, હે ભરતવંશી, તારા બધા યોદ્ધાઓએ એ શક્તિ વિનાશ પામેલી જોઈને ઉલ્લાસપૂર્વક જયધ્વનિ કરી; પણ વિરાટપુત્ર ક્રોધથી ઉગ્ર થયો.
કાલોપહતચેતાસ્તુ કર્તવક્યં નાભ્યજાનત। ક્રોધસંમૂર્ચ્છિતો રાજન્વૈરાટિઃ પ્રહસન્નિવ
કાળના પ્રભાવથી તેમના મન ભ્રમિત થઈ ગયા હતા, તેથી તેઓ આજ્ઞા સાંભળતા નહોતા; ક્રોધથી ભરાયેલા વિરાટપુત્રના ચહેરા પર હાસ્ય જેવી ભાવના દેખાતી હતી.
ગદાં જગ્રાહ સંહૃષ્ટો ભીષ્મસ્ય નિધનં પ્રતિ। ક્રોધેન રક્તનયનો દણ્ડપાણિરિવાન્તકઃ
ભીષ્મના વિનાશ માટે આનંદિત થઈ, તેણે ગદા હાથમાં લીધી; તેની આંખો ક્રોધથી લાલ થઈ ગઈ, જાણે દંડધારી યમરાજ ઊભો હોય.
ભીષ્મં સમિદુદ્રાવ જલૌઘ ઇવ પર્વતમ્। તસ્ય વેગમસંવાર્યં મત્વા ભીષ્મઃ પ્રતાપવાન્
તે ભીષ્મ પર એ રીતે તૂટી પડ્યો જેમ કે જળપ્રવાહ પર્વત તરફ દોડી આવે; તેની અપરિમિત ગતિને જોઈ, પરાક્રમી ભીષ્મે—
પ્રહારવિપ્રમોક્ષાર્થં સહસા ધરણીંગતઃ। શ્વેતઃ ક્રોધસમાવિષ્ટો ભ્રામયિત્વા તુ તાં ગદામ્
શક્તિશાળી પ્રહાર કરવા માટે, ક્રોધથી ભરાયેલા શ્વેતાએ અચાનક જમીન પર કૂદી, અને ગદાને ઘુમાવતો રહ્યો.
રથે ભીષ્મસ્ય ચિક્ષેપ યથા દેવો ધનેશ્વરઃ । તયા ભીષ્મનિપાતિન્યા સ રથો ભસ્મસાત્કૃતઃ
તે ગદાને ભીષ્મના રથ પર ફેંકી, જેમ ધનના દેવતા શસ્ત્ર ફેંકે; એ ગદાના પ્રહારથી ભીષ્મનો રથ ભસ્મ થઈ ગયો.
સધ્વજઃ સહ સૂતેન સાશ્વઃ સયુગબન્ધુરઃ । વિરથં રથિનાં શ્રેષ્ઠં ભીષ્મં દૃષ્ટ્વા રથોત્તમકાઃ
ધ્વજ, સારથી, ઘોડા અને યુક્ત બધી સાથે, ભીષ્મના રથનો નાશ જોઈ, શ્રેષ્ઠ રથીઓએ, ભીષ્મને રથવિહિન જોઈને—
અભ્યધાવન્ત સહિતાઃ શલ્યપ્રભૃતયો રથાઃ। તતોઽન્યં રથમાસ્થાય ધનુર્વિસ્ફાર્ય દુર્મનાઃ
શલ્યાદિ રથીઓ એક સાથે આગળ વધ્યા; પછી બીજો રથ લઈ અને ધનુષ્ય તાણીને, ભીષ્મ ચિંતિત મનથી ઉભો રહ્યો.
શનકૈરભ્યાયાચ્છ્વેતં ગાઙ્ગેયઃ પ્રહસન્નિવ। એતસ્મિન્નન્તરે ભીષ્મઃ શુશ્રાવ વિપુલાં ગિરમ્
ગંગાપુત્ર ભીષ્મ ધીમે ધીમે શ્વેતાની સામે, સ્મિત સાથે આગળ વધ્યો; એ સમયે ભીષ્મે એક પ્રચંડ અવાજ સાંભળ્યો.
આકાશાદીરિતાં દિવ્યામાત્મનો હિતસંભવામ્ । ભીષ્મભીષ્મ મહાબાહો શીઘ્રં યત્નં કુરુષ્વ વૈ
આકાશમાંથી એક દિવ્ય અવાજ આવ્યો, જે તમારું કલ્યાણ ચાહતો હતો: 'ભીષ્મ, ભીષ્મ, મહાબળવાન, તું જલદી કર અને પૂરું જોર લગાડ!'
એષ હ્યસ્ય જયે કાલો નિર્દિષ્ટો વિશ્વયોનિના । એતચ્છ્રુત્વા તુ વચનં દેવદૂતેન ભાષિતમ્
કારણ કે વિશ્વના મૂળ સ્વરૂપે ભગવાને આજનો સમય તેના પરાજય માટે નક્કી કર્યો છે; દેવદૂતના એ વચન સાંભળ્યા પછી—
સંપ્રહૃષ્ટમના ભૂત્વા વધે તસ્ય મનો દધે । વિરથં રથિનાં શ્રેષ્ઠં શ્વેતં દૃષ્ટ્વા પદાતિનમ્
ભીષ્મના મનમાં આનંદ છવાઈ ગયો અને તેણે શ્વેતના વધનો નિશ્ચય કર્યો; કારણ કે તેણે જોયું કે રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ એવા શ્વેત હવે રથ વિના પગે ઊભો છે.
સહિતાસ્ત્વભ્યવર્તન્ત પરીપ્સન્તો મહારથાઃ । સાત્યકિર્ભીમસેનશ્ચ ધૃષ્ટદ્યુમ્નશ્ચ પાર્ષતઃ
પછી મહારથીઓ સાત્યકી, ભીમસેન અને પૃષ્ઠપુત્ર ધૃષ્ટદ્યુમ્ન—all મળીને તેને બચાવવા માટે એકઠા થયા.
કૈકેયો ધૃષ્ટકેતુશ્ચ અભિમન્યુશ્ચ વીર્યવાન્। એતાનાપતતઃ સર્વાન્દ્રોણશલ્યકૃપૈઃ સહ
કૈકેય, ધૃષ્ટકેતુ અને પરાક્રમી અભિમન્યુ—આ બધા દ્રોણ, શલ્ય અને કૃપા સાથે એકસાથે આગળ વધ્યા.
અવારયદમેયાત્મા વારિવેગાનિવાચલઃ । સ નિરુદ્ધેષુ સર્વેષુ પાણ્ડવેષુ મહાત્મસુ
અજેય ભીષ્મે તેમને અટકાવી દીધા, જેમ પર્વત વહેતા પાણીના પ્રવાહને રોકી દે છે; અને પાંડવોના બધા મહાન આત્માઓ અટકાવાયા ત્યારે—
શ્વેતઃ ખઙ્ગમથાકૃષ્ય ભીષ્મસ્ય ધનુરાચ્છિનાત્। તદપાસ્ય ધનુશ્છિન્નં ત્વરમાણઃ પિતામહઃ
શ્વેતએ તલવાર ખેંચી ભીષ્મનું ધનુષ્ય કપાઈ નાખ્યું; પણ પિતામહે તૂટેલું ધનુષ્ય ફેંકી દીધું અને તરત જ—
દેવદૂતવચઃ શ્રુત્વા વધે તસ્ય મનો દધે । તતઃ પ્રચરમાણસ્તુ પિતા દેવવ્રતસ્તવ
દેવદૂતના વચન સાંભળીને ભીષ્મે તેના વિનાશનો નિશ્ચય કર્યો; પછી તમારાં પિતા દેવવ્રત રણમાં ફરવા લાગ્યા—
અન્યત્કાર્મુકમાદાય ત્વરમાણો મહારથઃ। ક્ષણેન સજ્યમકરોચ્છક્રચાપસમપ્રભમ્
મહારથી ભીષ્મે બીજું ધનુષ્ય ઝડપથી ઉઠાવ્યું અને પળમાં જ તેને ચડાવી દીધું, જે ઇન્દ્રના ધનુષ્ય જેવું તેજસ્વી લાગતું હતું.
પિતા તે ભરતશ્રેષ્ઠ શ્વેતં દૃષ્ટ્વા મહારથૈઃ । વૃતં તં મનુજવ્યાઘ્રૈર્ભીમસેનપુરોગમૈઃક
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, તમારા પિતાએ જોયું કે શ્વેત ભીમસેનને આગે કરીને અનેક મહારથીઓથી ઘેરાયેલો છે.