સપ્ત ચૈવ પૃષત્કાંશ્ચ શ્વેતસ્યોપર્યપાતયન્। તતઃ પુનરમેયાત્મા ભલ્લૈઃ સપ્તભિરાશુગૈઃ । નિચકર્ત મહાબાહુસ્તેષાં ચાપાનિ ધન્વિનામ્
એ સાતેયે શ્વેતાની ઉપર સાત બાણ છોડ્યા, પણ અપરિમિત શક્તિવાળા શ્વેતાએ પણ સાત તીક્ષ્ણ બાણોથી તેમના ધનુષ્યો ફરી કાપી નાખ્યા.
તે નિકૃત્તમહાચાપાસ્ત્વરમાણા મહારથાઃ । રથશક્તીઃ પરામૃશ્ય વિનેદુર્ભૈરવાન્રવાન્
મહાન રથીઓએ પોતાના મોટા ધનુષ્યો કપાઈ ગયા પછી, ઝડપથી રથની ભાલા પકડી, ભયાનક અવાજો કાઢ્યા.
અન્વયુર્ભરતશ્રેષ્ઠ સપ્ત શ્વેતરથં પ્રતિ। તતસ્તા જ્વલિતાઃ સપ્ત મહેન્દ્રાશનિનિઃસ્વનાઃ
હે ભારત શ્રેષ્ઠ, એ સમયે સાત અગ્નિ સમાન તીક્ષ્ણ બાણો, જે ઇન્દ્રના વીજળીના ગર્જનાની જેમ ધ્વનિ કરતા હતા, શ્વેતના રથ તરફ છોડવામાં આવ્યા.
અપ્રાપ્તાઃ સપ્તભિર્ભલ્લૈશ્ચિચ્છેદ પરમાસ્ત્રવિત્। તતઃ સમાદાય શરં સર્વકાયવિદારણમ્
પણ એ બાણો પહોંચે એ પહેલાં, મહાન શસ્ત્રવિદ્યા ધરાવનાર શ્વેતએ પોતાના સાત બાણોથી તેમને કાપી નાખ્યા; પછી તે સર્વાંગ ભેદી એક તીક્ષ્ણ બાણ હાથમાં લીધો.
પ્રાહિણોદ્ભરતશ્રેષ્ઠ શ્વેતો રુક્મરથં પ્રતિ। તસ્ય દેહે નિપતિતો બાણો વજ્રાતિગો મહાન્
હે ભારત શ્રેષ્ઠ, એ બાણ શ્વેતએ રુક્મરથ તરફ છોડ્યો; વીજળી કરતાં પણ ઝડપી એ મહાન બાણ રુક્મરથના શરીરે જઇ વાગ્યો.
તતો રુક્મરથો રાજન્સાયકેન દૃઢાહતઃ । નિષસાદ રથોપસ્થે કશ્મલં ચાવિશન્મહત્
પછી, રાજા રુક્મરથ એ બાણથી ઘાયલ થઈ, પોતાના રથના ફલક પર બેસી ગયો અને ભારે મૂર્છામાં પડી ગયો.
તં વિસંજ્ઞં વિમનસં ત્વરમાણસ્તુ સારથિઃ । અપોવાહ નસંભ્રાન્તઃ સર્વલોકસ્ય પશ્યતઃ
ત્યારે તેનો સારથી, જલદી અને નિર્ભયતાપૂર્વક, બધાના નજર સામે, મૂર્છિત અને નિરાશ રુક્મરથને રણભૂમિમાંથી દૂર લઈ ગયો.
તતોઽન્યાન્ષટ્ સમાદાય શ્વેતો હેમવિભૂષિતાન્ । તેષાં ષણ્માં મહાબાહુર્ધ્વજશીર્ષણ્યપાતયત્
પછી શ્વેતએ સોનાથી શોભતા બીજા છ રથ પકડી લીધા અને પોતાના બળથી એ છ રથોના ધ્વજાઓ તોડી પાડી દીધા.
હયાંશ્ચ તેષાં નિર્ભિદ્ય સારથીંશ્ચ પરંતપ । શરૈશ્ચૈતાન્સમાકીર્ય પ્રાયાચ્છલ્યરથં પ્રતિ
પછી તેણે એ રથોના ઘોડાઓ અને સારથીઓને તીક્ષ્ણ બાણોથી ઘાયલ કર્યા અને એ યોદ્ધાઓ પર બાણવર્ષા કરી, પછી શલ્યના રથ તરફ આગળ વધ્યો.
તતો હલહલાશબ્દસ્તવ સૈન્યેષુ ભારત। દૃષ્ટ્વા સેનાપતિં તૂર્ણં યાન્તં શલ્યરથં પ્રતિ
હે ભારત, પછી જ્યારે સેનાપતિ ઝડપથી શલ્યના રથ તરફ જતો હતો, ત્યારે તમારી સેના વચ્ચે ભારે ગાંડો અવાજ ઊઠ્યો.
તતો ભીષ્મં પુરસ્કૃત્ય તવ પુત્રો મહાબલઃ । વૃતસ્તુ સર્વસૈન્યેન પ્રાયાચ્છ્વેતરથં પ્રતિ
પછી, ભીષ્મને આગળ રાખીને, તમારો પરાક્રમી પુત્ર આખી સેના સાથે શ્વેતના રથ તરફ આગળ વધ્યો.
મૃત્યોરાસ્યમનુપ્રાપ્તં મદ્રરાજમમોચયત્ । તતો યુદ્ધં સમભવત્તુમુલં રોમહર્ષણમ્
તેને મદ્રરાજને, જે મૃત્યુના મુખમાં પહોંચી ગયો હતો, બચાવી લીધો; ત્યારબાદ ભયાનક અને રોમાંચક યુદ્ધ શરૂ થયું.
તાવકાનાં પરેષાં ચ વ્યતિષક્તરથદ્વિપમ્ । સૌભદ્રે ભીમસેન ચ સાત્યકૌ ચ મહારથે
તમારી અને દુશ્મન બંને પક્ષોની રથો અને હાથીઓ એકબીજામાં ફસાઈ ગયા; અને સુભદ્રાપુત્ર, ભીમસેન અને સાત્યકી જેવા મહાન યોદ્ધાઓ પણ અથડાયા.
કૈકેયે ચ વિરાટે ચ ધૃષ્ટદ્યુમ્ને ચ પાર્ષતે । એતેષુ નરસિંહેષુ ચેદિમત્સ્યેષુ ચૈવ હ । વવર્ષ શરવર્ષાણિ કુરુવૃદ્ધઃ પિતામહઃ
કૈકેય, વિરાટ, દૃષ્ટદ્યુમ્ન, પાર્ષતપુત્ર અને ચેદી-મત્સ્યના સિંહ સમાન યોદ્ધાઓ સામે, કુરુવૃદ્ધ પિતામહ ભીષ્મએ બાણોની ભારે વર્ષા વરસાવી.
એવં શ્વેતે મહેષ્વાસે પ્રાપ્તે શલ્યરથં પ્રતિ। કુરવઃ પાણ્ડવેયાશ્ચ કિમકુર્વત સઞ્જય
જ્યારે મહાન ધનુર્ધારી શ્વેત શલ્યના રથ સુધી પહોંચ્યો, ત્યારે કૌરવો અને પાંડવો એ સમયે શું કરતા હતા, હે સંજય?
ભીષ્મઃ શાન્તનવઃ કિં વા તન્મમાચક્ષ્વ પૃચ્છતઃ
શાંતનુપુત્ર ભીષ્મે એ સમયે શું કર્યું? હું તારી પાસે એ જાણવું છું, મને કહેજે.
શ્વેતં સેનાપતિં શૂરં પુરસ્કૃત્ય મહારથાઃ । રાજ્ઞો બલં દર્શયન્તસ્તવ પુત્રસ્ય ભારત
શૂરવીર સેનાપતિ શ્વેતને આગળ રાખીને મહારથીઓએ, હે ભારત, તમારા પુત્રની સેના કેવું બળવાન છે એ બતાવ્યું.
શિખણ્ડિનં પુરસ્કૃત્ય ત્રાતુમૈચ્છન્મહારથાઃ । અભ્યવર્તન્ત ભીષ્મસ્ય રથં હેમપરિષ્કૃતમ્
શિખંડીને બચાવવા ઈચ્છતા મહારથીઓએ, ભીષ્મના સોનાથી શોભતા રથ સામે આગળ વધ્યા.
જિઘાંસન્તં યુધાંશ્રેષ્ઠં તદાસીત્તુમુલં મહત્ । તત્તેઽહં સંપ્રવક્ષ્યામિ મહાવૈશસમચ્યુત
યુદ્ધના શ્રેષ્ઠને મારવા ઈચ્છતા એ યોદ્ધાઓ વચ્ચે ભારે અને ભયાનક યુદ્ધ થયું; એ ભયાનક સંહારકથા હું હવે તને કહું છું, હે નિર્દોષ.
તાવકાનાં પરેષાં ચ યથા યુદ્ધમવર્તત । તત્રાકરોદ્રથોપસ્થાઞ્શૂન્યાઞ્શાન્તનવો બહૂન્
તમારા અને દુશ્મન પક્ષ વચ્ચે યુદ્ધ કેવી રીતે થયું એ હું તને કહું છું; ત્યાં શાંતનુપુત્ર ભીષ્મે અનેક રથોના ફલક ખાલી કરી નાખ્યા.
તત્રાદ્ભુતં મહચ્ચક્રે શરૈરાર્ચ્છદ્રથોત્તમાન્ । સમાવૃણોચ્છરૈરર્કમર્કતુલ્યપ્રતાપવાન્
ત્યાં એક અદ્ભુત અને મહાન દૃશ્ય જોવા મળ્યું: તે પરાક્રમી યોદ્ધાએ પોતાના તીરો વડે શ્રેષ્ઠ રથોને ઢાંકી દીધા, અને તેના તેજથી તો સૂર્ય પણ છુપાઈ ગયો.
નુદન્સમન્તાત્સમરે રવિરુદ્યન્યથા તમઃ । તેનાજૌ પ્રેષિતા રાજઞ્શરાઃ શતસહસ્રશઃ
યુદ્ધમાં ચારે તરફથી શત્રુઓને હટાવતો, જેમ ઉગતો સૂર્ય અંધકારને દૂર કરે છે, તેમ રાજા, તેણે લડાઈમાં લાખો તીરો છોડ્યા.
ક્ષત્રિયાન્તકરાઃ સઙ્ખ્યે મહાવેગા મહાબલાઃ । શિરાંસિ પાતયામાસુર્વીરાણાં શતશો રણે
તે તીરો, જેઓ ઝડપ અને બળથી ભરેલા હતા અને ક્ષત્રિયોને વિનાશ કરતા, યુદ્ધભૂમિ પર શૂરવીરોના શિરને સૈંકડો સંખ્યામાં ધરાશાયી કરતા.
ગજાન્કણ્ટકસન્નાહાન્વજ્રેણેવ શિલોચ્ચયાન્ । રથા રથેષુ સંસક્તા વ્યદૃશ્યન્ત વિશાંપતે
કાંટાળાં બાંધણવાળા હાથીઓ, જેમ વીજળી પર્વતોને તોડી નાખે તેમ, અને રથો એકબીજામાં ફસાઈ ગયા હતાં, એ દૃશ્ય, હે રાજાધિરાજ, જોવા મળ્યું.
એકે રથં પર્યવહંસ્તુરગાઃ સતુરંગમમ્ । યુવાનં નિહતં વીરં લમ્બમાનં સકાર્મુકમ્
કેટલાક ઘોડાઓએ ચારે પ્રકારના સૈન્યવાળા રથને ખેંચી લીધું, જેમાં યુવાન, પડેલો શૂરવીર, તેમનાં ધનુષ્ય સાથે લટકતો હતો.
ઉદીર્ણાશ્ચ હયા રાજન્વહનક્તસ્તત્રતત્ર હ। બદ્ધસ્વઙ્ગનિષઙ્ગાશ્ચ વિધ્વસ્તશિરસો હતાઃ
અને, રાજા, ઘોડાઓ અહીં-ત્યાં ઉછળી રહ્યા હતા, પોતાના બાંધણ અને તીરસણ સાથે, તેમનાં માથા તૂટી ગયેલા, યુદ્ધમાં માર્યા ગયેલા.
શતશઃ પતિતા ભૂમૌ વીરશય્યાસુ શેરતે । પરસ્પેરણ ધાવન્તઃ પતિતાઃ પુનરુત્થિતાઃ
સૈંકડો યોદ્ધાઓ જમીન પર પડેલા, શૂરવીરોની શૈયા પર સૂતા હતાં; કેટલાક એકબીજા પાછળ દોડતા, પડ્યા અને ફરી ઊભા થયા.
ઉત્થાય ચ પ્રધાવન્તો દ્વન્દ્વયુદ્ધમવાપ્નુવન્ । પીડિતાઃ પુનરન્યોન્યં લુઠન્તો રણમૂર્ધનિ
પછી તેઓ ઊભા થઈને ફરી દોડ્યા અને એકલ યુદ્ધમાં જોડાયા, ફરી એકબીજાને પીડતા, યુદ્ધભૂમિ પર લથડતા.
સચાપાઃ સનિષઙ્ગાશ્ચ જાતરૂપપરિષ્કૃતાઃ । વિસ્રબ્ધહતવીરાશ્ચ શતશઃ પરિપીડિતાઃ
સોનાથી શોભિત ધનુષ્ય અને તીરસણ સાથે, નિર્ભય અને માર્યા ગયેલા શૂરવીરોની સૈંકડો લાશો ચારે બાજુ પથરાઈ ગઈ.
તેનતેનાભ્યધાવન્ત વિસૃજન્તશ્ચ ભારત । મત્તો ગજઃ પર્યવર્તદ્ધયાંશ્ચ હતસાદિનઃ
ક્યાંક ક્યાંક તેઓ એકબીજા પર તૂટી પડ્યા, હે ભારત, અને પોતાના શસ્ત્રો છોડ્યા; કોઈ ઉગ્ર હાથી પલટી ગયો અને ઘોડાઓના સવાર મારાઈ ગયા.