શ્વેતઃ ક્રોધાત્પ્રજજ્વાલ હવિષા હવ્યવાડિવ । સ વિસ્ફાર્ય મહચ્ચાપં શક્રચાપોપમં બલી
ક્રોધથી શ્વેતાનો ચહેરો ધૂમાડો થઈ ગયો, જેમ હવનકુંડમાં ઘી નાખવાથી અગ્નિ પ્રજ્વલિત થાય છે, એમ તેણે ઈન્દ્રના ધનુષ્ય જેવું મોટું ધનુષ્ય ખેંચ્યું.
અભ્યધાવ?ઞ્જિઘાંસન્વૈ શલ્યં મદ્રાધિપં બલી। મહતા રથવંશેન સમન્તાત્પરિવારિતઃ
મજબૂત શ્વેતાએ શલ્યને મારવાનો મનમાં નક્કી કરીને, ચારેય બાજુથી મોટા રથોના વળયથી ઘેરાઈને આગળ વધ્યો.
મુઞ્ચન્બાણમયં વર્ષં પ્રાયાચ્છલ્યરથં પ્રતિ। તમાપતન્તં સંપ્રેક્ષ્ય મત્તવારણવિક્રમમ્
એણે શલ્યના રથ તરફ બાણોની વરસાદ વરસાવી, અને ઉગ્ર હાથી જેવો જોરદાર હુમલો કર્યો.
તાવકાનાં રથાઃ સપ્ત સમન્તાત્પર્યવારયન્ । મદ્રરાજમભીપ્સન્તો મૃત્યોર્દંષ્ટ્રાન્તરં ગતમ્
તમારા પક્ષના સાત રથોએ મદ્રરાજાને ચારેય બાજુથી ઘેરી લીધો, મૃત્યુના મુખમાં ગયેલા રાજાને બચાવવા માટે.
બૃહદ્બલશ્ચ કૌસલ્યો જયત્સેનશ્ચ માગધઃ । તથા રુક્મરથો રાજઞ્શલ્યપુત્રઃ પ્રતાપવાન્
કૌશલ્યના બૃહદ્બલ, માગધના જયત્સેન, તેજસ્વી રુક્મરથ અને શલ્યપુત્ર—all મળીને એકઠા થયા.
વિન્દાનુવિન્દાવાવાન્ત્યૌ કામ્ભોજશ્ચ સુદક્ષિણઃ । બૃહત્ક્ષત્રસ્ય દાયાદઃ સૈન્ધવશ્ચ જયદ્રથઃ
અવન્તિના વિંદ અને અનુવિંદ, કામ્બોજના સુદક્ષિણ, બૃહત્ક્ષત્રનો વારસદાર અને સિંધુના જયદ્રથ—all એમાં જોડાયા.
નાનાવર્ણવિચિત્રાણિ ધનૂંષિ ચ મહાત્મનામ્ । વિસ્ફારિતાનિ દૃશ્યન્તે તોયદેષ્વિવ વિદ્યુતઃ
એ મહાન યોદ્ધાઓના રંગબેરંગી અને શોભાયમાન ધનુષ્યો ખેંચાતા, વાદળોમાં વીજળી જેમ ચમકતા દેખાતા.
તે તુ બાણમયં વર્ષં શ્વેતમૂર્ધન્યપાતયન્। નિદાઘાન્તેઽનિલોદ્ધૂતા મેઘા ઇવ નગે જલમ્
એ બધાએ શ્વેતાના મસ્તક પર બાણોની વરસાદ વરસાવી, જેમ ઉનાળાની અંતે પર્વત પર વાદળો પવનથી વરસાદ વરસાવે છે.
તતઃ ક્રુદ્ધો મહેષ્વાસઃ સપ્તભલ્લૈઃ સુતેજનૈઃ । ધનૂંષિ તેષામાચ્છિદ્ય મમર્દ પૃતનાપતિઃ
પછી ક્રોધિત મહાન ધનુર્ધરે સાત તીક્ષ્ણ બાણોથી તેમના ધનુષ્યો તોડી નાખ્યા અને સૈન્યના નેતાઓને પરાજય આપ્યો.
નિકૃત્તાન્યેવ તાનિ સ્મ સમદૃશ્યન્ત ભારત । તતસ્તે તુ નિમેષાર્ધાત્પ્રત્યપદ્યન્ધનૂંષિ ચ
કાપેલા એ ધનુષ્યો ત્યાં જ પડેલા દેખાતા, પણ પળમાં જ એ યોદ્ધાઓએ નવા ધનુષ્યો હાથમાં લઈ લીધા.
સપ્ત ચૈવ પૃષત્કાંશ્ચ શ્વેતસ્યોપર્યપાતયન્। તતઃ પુનરમેયાત્મા ભલ્લૈઃ સપ્તભિરાશુગૈઃ । નિચકર્ત મહાબાહુસ્તેષાં ચાપાનિ ધન્વિનામ્
એ સાતેયે શ્વેતાની ઉપર સાત બાણ છોડ્યા, પણ અપરિમિત શક્તિવાળા શ્વેતાએ પણ સાત તીક્ષ્ણ બાણોથી તેમના ધનુષ્યો ફરી કાપી નાખ્યા.
તે નિકૃત્તમહાચાપાસ્ત્વરમાણા મહારથાઃ । રથશક્તીઃ પરામૃશ્ય વિનેદુર્ભૈરવાન્રવાન્
મહાન રથીઓએ પોતાના મોટા ધનુષ્યો કપાઈ ગયા પછી, ઝડપથી રથની ભાલા પકડી, ભયાનક અવાજો કાઢ્યા.
અન્વયુર્ભરતશ્રેષ્ઠ સપ્ત શ્વેતરથં પ્રતિ। તતસ્તા જ્વલિતાઃ સપ્ત મહેન્દ્રાશનિનિઃસ્વનાઃ
હે ભારત શ્રેષ્ઠ, એ સમયે સાત અગ્નિ સમાન તીક્ષ્ણ બાણો, જે ઇન્દ્રના વીજળીના ગર્જનાની જેમ ધ્વનિ કરતા હતા, શ્વેતના રથ તરફ છોડવામાં આવ્યા.
અપ્રાપ્તાઃ સપ્તભિર્ભલ્લૈશ્ચિચ્છેદ પરમાસ્ત્રવિત્। તતઃ સમાદાય શરં સર્વકાયવિદારણમ્
પણ એ બાણો પહોંચે એ પહેલાં, મહાન શસ્ત્રવિદ્યા ધરાવનાર શ્વેતએ પોતાના સાત બાણોથી તેમને કાપી નાખ્યા; પછી તે સર્વાંગ ભેદી એક તીક્ષ્ણ બાણ હાથમાં લીધો.
પ્રાહિણોદ્ભરતશ્રેષ્ઠ શ્વેતો રુક્મરથં પ્રતિ। તસ્ય દેહે નિપતિતો બાણો વજ્રાતિગો મહાન્
હે ભારત શ્રેષ્ઠ, એ બાણ શ્વેતએ રુક્મરથ તરફ છોડ્યો; વીજળી કરતાં પણ ઝડપી એ મહાન બાણ રુક્મરથના શરીરે જઇ વાગ્યો.
તતો રુક્મરથો રાજન્સાયકેન દૃઢાહતઃ । નિષસાદ રથોપસ્થે કશ્મલં ચાવિશન્મહત્
પછી, રાજા રુક્મરથ એ બાણથી ઘાયલ થઈ, પોતાના રથના ફલક પર બેસી ગયો અને ભારે મૂર્છામાં પડી ગયો.
તં વિસંજ્ઞં વિમનસં ત્વરમાણસ્તુ સારથિઃ । અપોવાહ નસંભ્રાન્તઃ સર્વલોકસ્ય પશ્યતઃ
ત્યારે તેનો સારથી, જલદી અને નિર્ભયતાપૂર્વક, બધાના નજર સામે, મૂર્છિત અને નિરાશ રુક્મરથને રણભૂમિમાંથી દૂર લઈ ગયો.
તતોઽન્યાન્ષટ્ સમાદાય શ્વેતો હેમવિભૂષિતાન્ । તેષાં ષણ્માં મહાબાહુર્ધ્વજશીર્ષણ્યપાતયત્
પછી શ્વેતએ સોનાથી શોભતા બીજા છ રથ પકડી લીધા અને પોતાના બળથી એ છ રથોના ધ્વજાઓ તોડી પાડી દીધા.
હયાંશ્ચ તેષાં નિર્ભિદ્ય સારથીંશ્ચ પરંતપ । શરૈશ્ચૈતાન્સમાકીર્ય પ્રાયાચ્છલ્યરથં પ્રતિ
પછી તેણે એ રથોના ઘોડાઓ અને સારથીઓને તીક્ષ્ણ બાણોથી ઘાયલ કર્યા અને એ યોદ્ધાઓ પર બાણવર્ષા કરી, પછી શલ્યના રથ તરફ આગળ વધ્યો.
તતો હલહલાશબ્દસ્તવ સૈન્યેષુ ભારત। દૃષ્ટ્વા સેનાપતિં તૂર્ણં યાન્તં શલ્યરથં પ્રતિ
હે ભારત, પછી જ્યારે સેનાપતિ ઝડપથી શલ્યના રથ તરફ જતો હતો, ત્યારે તમારી સેના વચ્ચે ભારે ગાંડો અવાજ ઊઠ્યો.
તતો ભીષ્મં પુરસ્કૃત્ય તવ પુત્રો મહાબલઃ । વૃતસ્તુ સર્વસૈન્યેન પ્રાયાચ્છ્વેતરથં પ્રતિ
પછી, ભીષ્મને આગળ રાખીને, તમારો પરાક્રમી પુત્ર આખી સેના સાથે શ્વેતના રથ તરફ આગળ વધ્યો.
મૃત્યોરાસ્યમનુપ્રાપ્તં મદ્રરાજમમોચયત્ । તતો યુદ્ધં સમભવત્તુમુલં રોમહર્ષણમ્
તેને મદ્રરાજને, જે મૃત્યુના મુખમાં પહોંચી ગયો હતો, બચાવી લીધો; ત્યારબાદ ભયાનક અને રોમાંચક યુદ્ધ શરૂ થયું.
તાવકાનાં પરેષાં ચ વ્યતિષક્તરથદ્વિપમ્ । સૌભદ્રે ભીમસેન ચ સાત્યકૌ ચ મહારથે
તમારી અને દુશ્મન બંને પક્ષોની રથો અને હાથીઓ એકબીજામાં ફસાઈ ગયા; અને સુભદ્રાપુત્ર, ભીમસેન અને સાત્યકી જેવા મહાન યોદ્ધાઓ પણ અથડાયા.
કૈકેયે ચ વિરાટે ચ ધૃષ્ટદ્યુમ્ને ચ પાર્ષતે । એતેષુ નરસિંહેષુ ચેદિમત્સ્યેષુ ચૈવ હ । વવર્ષ શરવર્ષાણિ કુરુવૃદ્ધઃ પિતામહઃ
કૈકેય, વિરાટ, દૃષ્ટદ્યુમ્ન, પાર્ષતપુત્ર અને ચેદી-મત્સ્યના સિંહ સમાન યોદ્ધાઓ સામે, કુરુવૃદ્ધ પિતામહ ભીષ્મએ બાણોની ભારે વર્ષા વરસાવી.
એવં શ્વેતે મહેષ્વાસે પ્રાપ્તે શલ્યરથં પ્રતિ। કુરવઃ પાણ્ડવેયાશ્ચ કિમકુર્વત સઞ્જય
જ્યારે મહાન ધનુર્ધારી શ્વેત શલ્યના રથ સુધી પહોંચ્યો, ત્યારે કૌરવો અને પાંડવો એ સમયે શું કરતા હતા, હે સંજય?
ભીષ્મઃ શાન્તનવઃ કિં વા તન્મમાચક્ષ્વ પૃચ્છતઃ
શાંતનુપુત્ર ભીષ્મે એ સમયે શું કર્યું? હું તારી પાસે એ જાણવું છું, મને કહેજે.
શ્વેતં સેનાપતિં શૂરં પુરસ્કૃત્ય મહારથાઃ । રાજ્ઞો બલં દર્શયન્તસ્તવ પુત્રસ્ય ભારત
શૂરવીર સેનાપતિ શ્વેતને આગળ રાખીને મહારથીઓએ, હે ભારત, તમારા પુત્રની સેના કેવું બળવાન છે એ બતાવ્યું.
શિખણ્ડિનં પુરસ્કૃત્ય ત્રાતુમૈચ્છન્મહારથાઃ । અભ્યવર્તન્ત ભીષ્મસ્ય રથં હેમપરિષ્કૃતમ્
શિખંડીને બચાવવા ઈચ્છતા મહારથીઓએ, ભીષ્મના સોનાથી શોભતા રથ સામે આગળ વધ્યા.
જિઘાંસન્તં યુધાંશ્રેષ્ઠં તદાસીત્તુમુલં મહત્ । તત્તેઽહં સંપ્રવક્ષ્યામિ મહાવૈશસમચ્યુત
યુદ્ધના શ્રેષ્ઠને મારવા ઈચ્છતા એ યોદ્ધાઓ વચ્ચે ભારે અને ભયાનક યુદ્ધ થયું; એ ભયાનક સંહારકથા હું હવે તને કહું છું, હે નિર્દોષ.
તાવકાનાં પરેષાં ચ યથા યુદ્ધમવર્તત । તત્રાકરોદ્રથોપસ્થાઞ્શૂન્યાઞ્શાન્તનવો બહૂન્
તમારા અને દુશ્મન પક્ષ વચ્ચે યુદ્ધ કેવી રીતે થયું એ હું તને કહું છું; ત્યાં શાંતનુપુત્ર ભીષ્મે અનેક રથોના ફલક ખાલી કરી નાખ્યા.