ન માતુલં ચ સ્વસ્રીયો ન સખાયં સખા તથા। આવિષ્ટા ઇવ યુધ્યન્તે પાણ્ડવાઃ કુરુભિઃ સહ
મામા ભાણેજને, મિત્ર મિત્રને પણ ઓળખતો ન હતો; પાંડવો અને કૌરવો ક્રોધથી એકબીજા સાથે યુદ્ધ કરતા.
રથાનીકં નરવ્યાઘ્રાઃ કેચિદભ્યપતન્રથૈઃ । અભજ્યન્ત યુગૈરેવ યુગાનિ ભરતર્ષભ
કેટલાક પુરુષસિંહોએ પોતાના રથોથી રથોની પાંખ પર હુમલો કર્યો, અને રથના યોક તૂટી ગયા, હે ભારતશ્રેષ્ઠ.
રથેષાશ્ચ રતેષાભિઃ કૂરા રથકૂબરૈઃ। સંગતૈઃ સહિતાઃ કેચિત્પરસ્પરજિઘાંસવઃ
કેટલાક એકબીજાને મટાડવા માટે રથને રથ સાથે ભીડાવી, રથના દંડ અને કોઠા જોડાઈને નજીકથી યુદ્ધ કરતા.
ન શેકુશ્ચલિતું કેચિત્સન્નિપત્ય રથા રથૈઃ । પ્રભિન્નાસ્તુ મહાકાયાઃ સન્નિપત્ય ગજા ગજૈઃ
કેટલાક રથો એકબીજા સાથે અથડાઈને અડધા થઈ ગયા અને આગળ વધવા શક્યા નહીં; અને મોટા હાથીઓ પણ હાથીઓ સાથે અથડાઈને અટકી ગયા.
બહુધા દારયન્ક્રુદ્ધા વિષાણૈરિતરેતરમ્। સતોરણપતાકૈશ્ચ વારણા વરવારણૈઃ
ક્રોધથી હાથીઓએ એકબીજાને દાંતથી અનેક રીતે ફાડી નાખ્યા, અને ધ્વજાવાળા હાથીઓએ પણ ઉત્તમ હાથીઓ પર હુમલો કર્યો.
અભિસૃત્ય મહારાજ વેગવદ્ભિર્મહાગજૈઃ । દન્તૈરભિહતાસ્તત્ર ચુક્રુશુઃ પરમાતુરાઃ
મહારાજા, વાઘ જેવી ઝડપથી મોટા હાથીઓએ દાંતથી ઘા કર્યા, અને ઘાયલ થયેલા હાથીઓ ભારે પીડામાં ચીસો પાડતા.
અભિનીતાશ્ચ શિક્ષાભિસ્તોત્રાઙ્કુશસમાહતાઃ। અપ્રભિન્નાઃ પ્રભિન્નાનાં સંમુખાભિમુખા યયુઃ
સારી રીતે તાલીમ મેળવેલા, અંકુશ અને સોટાથી માર ખાઈને, અખંડિત હાથીઓ તૂટી પડેલા હાથીઓ સામે સીધા આગળ વધ્યા.
પ્રભિન્નૈરપિ સંસક્તાઃ કેચિત્તત્ર મહાગજાઃ । ક્રૌઞ્ચવન્નિનદં કૃત્વા દુદ્રુવુઃ સર્વતો દિશમ્
કેટલાક મોટા હાથીઓ ઘાયલ થઈને તૂટી પડેલા હાથીઓ સાથે ફસાઈ ગયા અને બગલ જેવી ચીસો પાડીને દરેક દિશામાં ભાગી ગયા.
સમ્યક્પ્રણીતા નાગાશ્ચ પ્રભિન્નકરટામુખાઃ । ઋષિતોમરનારાચૈર્નિર્વિદ્ધા વરવારણાઃ
સારી રીતે સંચાલિત હાથીઓ, તૂટી ગયેલા કપાળ અને મોઢાવાળા, ભાલા, ટોમર અને તીક્ષ્ણ બાણોથી ઘાયલ થયા.
પ્રણેદુર્ભિન્નમર્માણો નિપેતુશ્ચ ગતાસવઃ। પ્રાદ્રવન્ત દિશઃ કેચિન્નદન્તો ભૈરવાન્રવાન્
કેટલાંક હાથીઓના મુખ્ય અંગો તૂટી જતા, તેઓ મૃત્યુ પામ્યા; અને કેટલાક ભયાનક ગર્જના કરતા દરેક દિશામાં ભાગ્યા.
ગજાનાં પાદરક્ષાસ્તુ વ્યૂઢોરસ્કાઃ પ્રહારિણઃ । ઋષ્ટિભિશ્ચ ધનુર્ભિશ્ચ વિમલૈશ્ચ પરશ્વથૈઃ
હાથીઓના રક્ષકો, પહોળા છાતી અને ભયાનક યુદ્ધકૌશલ્યવાળા, ભાલા, ધનુષ્ય અને તેજસ્વી કુહાડા વડે લડતા.
ગદાભિર્મુસલૈશ્ચૈવ ભિન્દિપાલૈઃ સતોમરૈઃ । આયસૈઃ પરિઘૈશ્ચૈવ નિસ્તિરંશૈર્વિમલૈ શિતૈઃ
અને ગદા, મુસળ, ભિંડિપાલ, ટોમર, લોખંડના દંડ અને તીક્ષ્ણ, ચમકતા તલવારોથી પણ યુદ્ધ ચાલતું હતું.
પ્રગૃહીતૈઃ સુસંરબ્ધા દ્રવમાણાસ્તતસ્તતઃ। વ્યદૃશ્યન્ત મહારાજ પરસ્પરજિઘાંસવઃ
મહારાજ, બંને પક્ષના યોદ્ધાઓ ઉગ્ર સંકલ્પથી ભરાયેલા હતા અને એકબીજાને નાશ કરવા આતુર થઈને અહીંથી ત્યાં દોડી રહ્યા હતા.
રાજમાનાશ્ચ નિસ્ત્રિંશાઃ સંસિક્તા નરશોણિતૈઃ। પ્રત્યદૃશ્યન્ત શૂરાણામન્યોન્યમભિધાવતામ્
શૂરવીરો એકબીજા પર તૂટી પડતા, ત્યારે તેમની તલવારો માનવ રક્તથી ચમકી રહી હતી.
અવક્ષિપ્તાવધૂતાનામસીનાં વીરબાહુભિઃ । સંજજ્ઞે તુમુલઃ શબ્દઃ પતતાં પરમર્મસુ
વીર યોદ્ધાઓએ ઉછાળેલી અને ઘુમાવેલી તલવારો જ્યારે શરીરના મહત્વના અંગોમાં વાગી પડી, ત્યારે ભયાનક ગૂંજી ઉઠ્યો.
ગદામુસલરુગ્ણાનાં ભિન્નાનાં ચ વરાસિભિઃ । દન્તિદન્તાવભિન્નાનાં મૃદિતાનાં ચ દન્તિભિઃ
કેટલીક ગદાઓ અને મુસળો તૂટી ગઈ, કેટલીક તલવારો પણ ભાંગી ગઈ, હાથીઓના દાંત તૂટી પડ્યા અને હાથીઓએ એકબીજાને દબાવી નાખ્યા.
તત્ર તત્ર નરૌઘાણાં ક્રોશતામિતરેતરમ્ । શુશ્રુવુર્દારુણા વાચઃ પ્રેતાનામિવ ભારત
કેટેક જગ્યાએ માણસોની ભીડમાં એકબીજાને પોકારીને ભયાનક અવાજો સંભળાતા, જાણે મરણ પામેલા લોકોની ચીસો હોય, હે ભારત.
હયૈરપિ હયારોહાશ્ચામરાપીડધારિભિઃ । હંસૈરિવ મહાવેગૈરન્યોન્યમભિવિદ્રુતાઃ
ઘોડેસવારો પણ ચામર પંખા ધારણ કરીને, ઝડપથી દોડી એકબીજા પર તૂટી પડતા, જાણે તેજ ગતિથી ઊડતા હંસો હોય.
તૈર્વિમુક્તા મહાપ્રાસા જામ્બૂનદવિભૂષણાઃ । આશુગા વિમલાસ્તીક્ષ્ણાઃ સંપેતુર્ભુજગોપમાઃ
યોદ્ધાઓએ સોનાથી શોભિત, ઝડપી, નિર્મળ અને તીક્ષ્ણ ભાલા છોડ્યા, જે સાપ જેવી ઝડપથી ઉડી રહ્યા હતા.
અશ્વૈરગ્ન્યજવૈઃ કેચિદાપ્લુત્ય મહતો રથાત્ । શિરાંસ્યાદદિરે વીરા રથિનામશ્વસાદિનઃ
કેટલાંક યોદ્ધાઓ અગ્નિ જેટલા ઝડપી ઘોડાઓ સાથે પોતાના મોટા રથમાંથી કૂદી પડ્યા અને રથચાલકો તથા ઘોડેસવારોના માથા પકડી લીધા.
બહૂનપિ હયારોહાન્ભલ્લૈઃ સન્નતપર્વભિઃ । રથી જઘાન સંપ્રાપ્ય બાણગોચરમાગતાન્
એક રથસ્વારે પોતાના ધનુષ્યની પાંસરે આવેલા અનેક ઘોડેસવારોને તીક્ષ્ણ અગ્રવાળા બાણોથી ઘાયલ કરી નાખ્યા.
નવમેઘપ્રતીકાશાશ્ચાક્ષિપ્ય તુરગાન્ગજાઃ । પાદૈરેવ વિમૃદ્ગન્તિ મત્તાઃ કનકભૂષણાઃ
નવા મેઘ જેવાં દેખાતા હાથીઓએ, પોતાના પગથી ઘોડાઓને દબાવી નાખ્યા અને સોનાના આભૂષણોથી શોભતા, ઉગ્રતા સાથે તેમને પછાડી નાખ્યા.
પાઠ્યમાનેષુ કુમ્ભેષુ પાર્શ્વેષ્વપિ ચ વારણાઃ। પ્રાસૈર્વિનિહતાઃ કેચિદ્વિનેદુઃ પરમાતુરાઃ
જ્યારે હાથીઓના ઘંટડાં વાગ્યા અને બાજુએ ભાલાથી ઘાયલ થયા, ત્યારે કેટલાક હાથીઓ ભારે પીડાથી ચીસો પાડી ઉઠ્યા.
સાશ્વારોહાન્હયાન્કાંશ્ચિદુન્મથ્ય વરવારણાઃ । સહસા ચિક્ષિપુસ્તત્ર સંકુલે ભૈરવે સતિ
કેટલાંક શક્તિશાળી હાથીઓએ ભયાનક ગભરાટમાં, ઘોડા અને તેમના સવારોને પકડીને અચાનક ફેંકી દીધા અને તેમને દબાવી નાખ્યા.
સાશ્વારોહાન્વિષાણાગ્રૈરુત્ક્ષિપ્ય તુરગાન્ગજાઃ । રથૌઘાનભિમૃદ્ગન્તઃ સધ્વજાનભિચક્રમુઃ
હાથીઓએ પોતાના દાંતથી ઘોડા અને તેમના સવારોને ઊંચકીને, રથોની ભીડને દબાવી નાખી અને ધ્વજાવાળાઓ સામે આગળ વધ્યા.
પુંસ્ત્વાદતિમદત્વાચ્ચ કેચિત્તત્ર મહાગજાઃ । સાશ્વારોહાન્હયાઞ્જઘ્નુઃ કરૈઃ સચરણૈસ્તથા
કેટલાંક મહા હાથીઓ અહંકાર અને ઉગ્ર ઉન્માદથી ભરાયા હતા અને તેમણે પોતાના હાથ અને પગથી ઘોડા અને તેમના સવારોને માર્યા.
અશ્વારોહૈશ્ચ સમરે હસ્તિસાદિભિરેવ ચ । પ્રતિમાનેષુ ગાત્રેષુ પાર્શ્વષ્વભિ ચ વારણાન્ । આશુગા વિમલાસ્તીક્ષ્ણાઃ સંપેતુર્ભુજગોપમાઃ
યુદ્ધમાં ઘોડેસવાર અને હાથીસવારોએ હાથીઓના શરીર અને બાજુઓ પર તીક્ષ્ણ, નિર્મળ અને ઝડપી શસ્ત્રો છોડ્યા, જે સાપની જેમ ઉડી રહ્યા હતા.
નરાશ્વકાયાન્નિર્ભિદ્ય લૌહાનિ કવચાનિ ચ। નિપેતુર્વિમલાઃ શક્ત્યો વીરબાહુભિરર્પિતાઃ
વીર યોદ્ધાઓએ ફેંકેલા શુદ્ધ ભાલાઓએ માણસો અને ઘોડાઓના શરીર તથા લોખંડના કવચને ભેદી નાખ્યા અને જમીન પર પડી ગયા.
મહોલ્કકાપ્રતિમા ઘોરાસ્તત્ર તત્ર વિશાંપતે। દ્વીપિચર્માવનદ્ધૈશ્ચ વ્યાઘ્રચર્મચ્છદૈરપિ
મહાનગરના રાજા, ત્યાં-ત્યાં ભયાનક શસ્ત્રો દેખાતા, જે મહા ઉલ્કા જેવા લાગતા અને વાઘ તથા ચિત્તાની ચામડીમાં લપેટાયેલા હતા.
વિકોશૈર્વિમલૈઃ ખઙ્ગૈરભિજધ્નુઃ પરાન્રણે । અભિપ્લુતમભિક્રુદ્ધમેકપાર્શ્વાવદારિતમ્
યોદ્ધાઓએ ચમકતી તલવારોથી યુદ્ધમાં દુશ્મનો પર હુમલો કર્યો, ઉગ્રતાથી કૂદીને એક બાજુથી તેમને કાપી નાખ્યા.