તસ્મિસ્તુ તુમુલે યુદ્ધે વર્તમાને મહાભયે। અતિ સર્વાણ્યનીકાનિ પિતા તેઽભિવ્યરોચત
આ ભયાનક અને ગુંજાળયુક્ત યુદ્ધમાં, તમારા પિતાજી બધી સેનાઓમાં સૌથી વધુ તેજસ્વી લાગ્યા.
પૂર્વાહ્ણે તસ્ય રૌદ્રસ્ય યુદ્ધમહ્નો વિશાંપતે। પ્રાવર્તત મહાઘોરં રાજ્ઞાં દેહાવકર્તનમ્
આ ભયાનક યુદ્ધના પૂર્વાહ્નમાં, રાજાઓના ભયાનક સંહારની શરૂઆત થઈ.
કુરૂણાં સૃઞ્જયાનાં ચ જિગીષૂણાં પરસ્પરમ્ । સિંહાનામિવ સંહ્રાદો દિવમુર્વી ચ નાદયન્
કુરુઓ અને શ્રિન્જયો, એકબીજાને હરાવવાની ઈચ્છાથી, સિંહોની જેમ દહાડ્યા અને તેમનાં ગર્જનાથી આકાશ અને ધરતી ગુંજી ઉઠી.
આસીત્કિલકિલાશબ્દસ્તલશઙ્ખરવૈઃ સહ । જઝિરે સિંહનાદાશ્ચ શૂરાણાં પ્રતિગર્જતામ્
શસ્ત્રો અથડાવાની અવાજ અને શંખના ઘોષ સાથે, વીરોએ એકબીજાને પડકારતાં સિંહગર્જના કરી.
તલત્રાભિહતાશ્ચૈવ જ્યાશબ્દા ભરતર્ષભ। પત્તીનાં પાદશબ્દશ્ચ વાજિનાં ચ મહાસ્વનઃ
ત્યાં ધનુષ્યની ડોરીઓના ટકોરા, પગદળના પગલાંઓ અને ઘોડાઓના જોરદાર હણકારાં સંભળાતા હતા.
તોત્રાઙ્કુશનિપાતશ્ચ આયુધાનાં ચ નિઃસ્વનઃ। ઘણ્ટાશબ્દશ્ચ નાગાનામન્યોન્યમભિધાવતામ્
હાથીઓને મારવામાં આવતા અંકુશ અને કાંટાની ટકોર, શસ્ત્રોની ઝણઝણાટ અને એકબીજાને અથડાતા હાથીઓના ઘંટના અવાજ સંભળાતા હતા.
તસ્મિન્સમુદિતે શબ્દે તુગુલે રોમહર્ષણે । બભૂવ રથનિર્ઘોષઃ પર્જન્યનિનદોપમઃક
આ ઉગ્ર અને રોમાંચક અવાજ વચ્ચે, રથોની ગર્જના મેઘના ગર્જનાની જેમ સંભળાતી હતી.
તે મનઃ ક્રૂરમાધાય સમભિત્યક્તજીવિતાઃ । પાણ્ડવાનભ્યવર્તન્ત સર્વ એવોચ્છ્રિતધ્વજાઃ
તેઓએ મનમાં ક્રૂરતા રાખી, પોતાનું જીવન ત્યજીને, ઊંચા ધ્વજવાળા બધા જ પાંડવો સામે આગળ વધ્યા.
અથ શાન્તનવો રાજન્નભ્યધાવદ્ધનઞ્જયમ્ । પ્રગૃહ્ય કાર્મુકં ઘોરં કાલદણ્ડોપમં રણે
પછી, રાજા, શાંતનુપુત્ર ભીષ્મએ ભયાનક અને કાળદંડ સમાન ધનુષ્ય લઈને ધનંજય સામે દોડી ગયા.
અર્જુનોઽપિ ધનુર્ગૃહ્ય ગાણ્ડીવં લોકવિશ્રુતમ્ । અભ્યધાવત તેજસ્વી ગાઙ્ગેયં રણમૂર્ધનિ
અર્જુને પણ પોતાનું પ્રસિદ્ધ ગાંડીવ ધનુષ્ય લઈને તેજસ્વી રીતે યુદ્ધભૂમિ પર ગાંગેય ભીષ્મ સામે આગળ વધ્યા.
તાવુભૌ કુરુશાર્દૂલૌ પરસ્પરવધૈષિણૌ। ગાઙ્ગેયસ્તુ રણે પાર્થં વિદ્ધ્વા નાકમ્પયદ્બલી
કુરુઓમાં બે વાઘ સમાન, એકબીજાના વિનાશની ઈચ્છાથી, ભીષ્મે યુદ્ધમાં પાર્થને ઘાયલ કર્યો પણ તેને ડગાવ્યા નહિ.
તથૈવ પાણ્ડવો રાજન્ભીષ્મં નાકમ્પયદ્યુધિ। સાત્યકિસ્તુ મહેષ્વાસઃ કૃતવર્માણમભ્યાત્
એ જ રીતે, રાજા, પાંડવે પણ યુદ્ધમાં ભીષ્મને ડગાવ્યા નહિ; અને મહાન ધનુર્ધર સાત્યકી કૃતવર્મા સામે આગળ વધ્યા.
તયોઃ સમભયવદ્યુદ્ધં તુમુલં રોમહર્ષણમ્ । સાત્યકિઃ કૃતવર્માણં કૃતવાર્મા ચ સાત્યકિમ્
સાત્યકી અને કૃતવર્મા વચ્ચે ભયાનક અને રોમાંચક યુદ્ધ થયું; સાત્યકી કૃતવર્મા પર હુમલો કરે અને કૃતવર્મા સાત્યકી પર.
આનર્ચ્છતુઃ શરૈર્ઘોરૈસ્તક્ષમાણૌ પરસ્પરમ્। તૌ શરાચિતસર્વાઙ્ગૌ શુશુભાતે મહાબલૌ
બન્ને યોદ્ધાઓએ એકબીજાને ભયાનક તીક્ષ્ણ તીરો વડે ઘાયલ કર્યા, એકબીજાની સહનશીલતા બતાવી; બંને શક્તિશાળી યોદ્ધાઓ તીરોમાં ઢંકાઈને તેજસ્વી દેખાતા.
વસન્તે પુષ્પશબલૌ પુષ્પિતાવિવ કિંશુકૌ । અભિમન્યુર્મહેષ્વાસં બૃહદ્બલમયોધયત્
વસંતમાં ફૂલોથી શોભાતા બે કિંચુક વૃક્ષો જેવું બન્ને યોદ્ધાઓનું રૂપ હતું; એ સમયે અભિમન્યુએ મહાન ધનુર્ધર બૃહદબલાને પડકાર્યો.
તતઃ કોસલરાજાઽસાવભિમન્યોર્વિશાંપતે । ધ્વજં ચિચ્છેદ સમરે સારથિં ચ વ્યપાતયત્
પછી, કોસલના રાજાએ, એ યુદ્ધમાં, અભિમન્યુનો ધ્વજ કાપી નાખ્યો અને તેના રથસારથિને પણ ઘાયલ કર્યો.
સૌભદ્રસ્તુ તતઃ ક્રુદ્ધઃ પાતિતે રથસારથૌ। બૃહદ્બલં મહારાજ વિવ્યાધ નવભિઃ શરૈઃ
પછી, સુભદ્રાનો પુત્ર, રથસારથિ પાડી પડતા ક્રોધિત થઈ, મહારાજા, બૃહદબલાને નવ તીરો વડે ઘાયલ કર્યો.
અથાપરાભ્યાં ભલ્લાભ્યાં શિતાભ્યામરિમર્દનઃ । ધ્વજમેકેન ચિચ્છેદ પાર્ષ્ણિમેકેન સારથિમ્
પછી, દુશ્મનોને દબાવનાર એ યોદ્ધાએ બે તીક્ષ્ણ ભલ્લા વડે એકથી ધ્વજ અને બીજા તીરે રથસારથિને કાપી નાખ્યો.
અન્યોન્યં ચ શરૈઃ ક્રુદ્ધૌ તતક્ષાતે પરસ્પરમ્ । માનિનં સમરે દૃપ્તં કૃતવૈરં મહારથમ્
બન્ને ક્રોધિત થઈ, એકબીજાને તીરો વડે ઘાયલ કરતા; બંને ગર્વીલા, દમદાર અને જૂની દુશ્મનાવાળી મહારથીઓ યુદ્ધમાં સામસામા હતા.
ભીમસેનસ્તવ સુતં દુર્યોધનમયોધયત્ । તાવુભૌ નરશાર્દૂલૌ કુરુમુખ્યૌ મહાબલૌ
ભીમસેનએ તારા પુત્ર દુર્યોધન સાથે યુદ્ધ કર્યું; એ બંને પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠ, કુરુઓના મુખ્ય અને શક્તિશાળી હતા.
અન્યોન્યં શરવર્ષાભ્યાં વવૃષાતે રણાજિરે। તૌ વીક્ષ્ય તુ મહાત્માનૌ કૃતિનૌ ચિત્રયોધિનૌ
બન્ને યુદ્ધભૂમિમાં એકબીજાને તીરોની વરસાદથી ઘાયલ કરતા; એ મહાત્મા, કુશળ અને અનોખા યોદ્ધાઓને જોઈને—
વિસ્મયઃ સર્વભૂતાનાં સમપદ્યત ભારત। દુઃશાસનસ્તુ નકુલં પ્રત્યુદ્યાય મહાબલમ્
ભારત, બધા જીવોમાં આશ્ચર્ય ફેલાઈ ગયું; એ સમયે દુશાસન શક્તિશાળી નકુલ સામે આગળ વધ્યો.
અવિધ્યન્નિશિતૈર્બાણૈર્બહુભિર્મર્મભેદિભિઃ । તસ્ય માદ્રીસુતઃ કેતું સશરં ચ શરાસનમ્
દુશાસને ઘણી તીક્ષ્ણ, હાડકાં સુધી ઘૂસી જાય એવી તીરો વડે નકુલને ઘાયલ કર્યો; પણ માદ્રીપુત્રે તેના ધ્વજ, તીરો અને ધનુષ કાપી નાખ્યા.
ચિચ્છેદ નિશિતૈર્બાણૈઃ પ્રહસન્નિવ ભારત । અથૈનં પઞ્ચવિંશત્યા ક્ષુદ્રકાણાં સમાર્પયત્
ભારત, તે તીરોને તીક્ષ્ણ બાણોથી, હસતો હોય એમ, કાપી નાખ્યા; પછી તેને પચ્ચીસ નાના તીરો વડે ઘાયલ કર્યો.
પુત્રસ્તુ તવ દુર્ધર્ષો નકુલસ્ય મહાહવે । તુરઙ્ગાંશ્ચિચ્છિદે બાણૈર્ધ્વજં ચૈવાભ્યપાતયત્
પણ તારો અડીખમ પુત્ર, એ મહાયુદ્ધમાં, નકુલના ઘોડાઓને તીરો વડે કાપી નાખ્યા અને ધ્વજ પણ પાડી નાખ્યો.
દુર્મુખઃ સહદેવં ચ પ્રત્યુદ્યાય મહાબલમ્ । વિવ્યાધ શરવર્ષેણ યતમાનં મહાહવે
દુર્મુખ શક્તિશાળી સહદેવ સામે આગળ વધ્યો અને એ મહાયુદ્ધમાં પ્રયત્ન કરતા સહદેવને તીરોની વરસાદથી ઘાયલ કર્યો.
સહદેવસ્તતો વીરો દુર્મુખસ્ય મહારણે। શરેણ ભૃતશીક્ષ્ણેન પાતયામાસ સારથિમ્
પછી, સહદેવ એ મહાયુદ્ધમાં, એક ભારે અને તીક્ષ્ણ તીરો વડે દુર્મુખના રથસારથિને પાડી નાખ્યો.
તાવન્યોન્યં સમાસાદ્ય સમરે યુદ્ધદુર્મદૌ । ત્રાસયેતાં શરૈર્ઘોરૈઃ કૃતપ્રતિકૃતૈષિણૌ
બન્ને યુદ્ધમાં એકબીજાને મળ્યા, યુદ્ધમાં પાગલ થઈ, ભયાનક તીરો વડે એકબીજાને ડરાવ્યા, દરેકે બીજા પર પ્રતિક્રિયા કરવા પ્રયત્ન કર્યો.
યુધિષ્ટિરઃ સ્વયં રાજા મદ્રરાજાનમભ્યયાત્। તસ્ય મદ્રાધિપશ્ચાપં દ્વિધા ચિચ્છેદ મારિષ
યુધિષ્ઠિર રાજા પોતે મદ્રના રાજા સામે આગળ વધ્યો; મદ્રાધિપતિએ, શ્રેષ્ઠ મનુષ્ય, યુધિષ્ઠિરનું ધનુષ બે ભાગમાં કાપી નાખ્યું.
તદપાસ્ય ધનુશ્છિન્નં કુન્તીપુત્રો યુધિષ્ઠિરઃ । અન્યત્કાર્મુકમાદાય વેગવદ્બલવત્તરમ્
પછી, કુંતીપુત્ર યુધિષ્ઠિરે પોતાનું તૂટી ગયેલું ધનુષ છોડીને, વધુ ઝડપી અને વધુ શક્તિશાળી બીજું ધનુષ લઈ લીધું.