તસ્મિન્પ્રથમસંગ્રામે ભીમજ્યાતલનિઃસ્વને। તાવકાનાં પરેષાં ચ નાસીત્કશ્ચિત્પરાઙ્મુખઃ
આ પ્રથમ યુદ્ધમાં, ભીમના ધનુષ્યના ઝણઝણાટ સાથે, તમારી કે વિરોધી પક્ષની કોઈ પણ સેના પાછળ ફરી નહી.
લાઘવં દ્રોણશિષ્યાણામપશ્યં ભરતર્ષભ । નિમિત્તવેધિનાં ચૈવ શરાનુત્સૃજતાં ભૃશમ્
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, મેં દ્રોણના શિષ્યો અને નિપુણ ધનુર્ધરોની ચપળતા જોઈ, જેમણે નિશાન પર તીક્ષ્ણ બાણો વરસાવ્યા.
નોપશામ્યતિ નિર્ઘોષો ધનુષાં કૂજતાં તથા। વિનિશ્ચેરુઃ શરા દીપ્તાજ્યોતીંષીવ નભસ્તલાત્
ધનુષ્યના ઝણઝણાટનો અવાજ અટકતો નહોતો અને તેજસ્વી બાણો આકાશમાંથી પડતા તારા જેવાં ચમકી ઉઠ્યા.
સર્વે ત્વન્યે મહીપાલાઃ પ્રેક્ષકા ઇવ ભારત। દદૃશુર્દર્શનીયં તં ભીમં જ્ઞાતિસમાગમમ્
પણ બીજા બધા રાજાઓ, હે ભરત, દર્શક બનીને ઊભા રહ્યા અને એ અદ્ભુત ભીમ અને કુટુંબજનોના સંઘર્ષને જોયો.
તતસ્તે જાતસંરમ્ભાઃ પરસ્પરકૃતાગસઃ । અન્યોન્યસ્પર્ધયા રાજન્વ્યાયચ્છન્ત મહારથાઃ
પછી, ક્રોધથી ભરાયેલા અને એકબીજાની ભૂલોને લીધે મહારથીઓએ, રાજા, એકબીજાની સામે સ્પર્ધા કરતાં જોરપૂર્વક યુદ્ધ કર્યું.
કુરુપાણ્ડવસેને તે હસ્ત્યશ્વરથસંકુલે । શુશુભાતે રણેઽતીવ પટે ચિત્રાર્પિતે ઇવ
કુરુ અને પાંડવોની સેના, જેમાં હાથી, ઘોડા અને રથોથી ભરપૂર હતી, યુદ્ધભૂમિમાં એવી તેજસ્વી લાગી જેમ કે સુંદર ચિત્રોથી સજાવટ કરેલો પડદો હોય.
તતસ્તે પાર્થિવાઃ સર્વે પ્રગૃહીતશરાસનાઃ । સહસૈન્યાઃ સમાપેતુઃ પુત્રસ્ય તવ શાસનાત્
પછી બધા રાજાઓએ પોતાના ધનુષ્ય-બાણ સંભાળી, પોતાની સેનાઓ સાથે, તમારા પુત્રના આદેશથી આગળ વધ્યા.
યુધિષ્ઠિરેણ ચદિષ્ટાઃ પાર્થિવાસ્તે સહસ્રશઃ । વિનદન્તઃ સમાપેતુઃ પુત્રસ્ય તવ વાહિનીમ્
યુધિષ્ઠિરના આદેશથી હજારો રાજાઓ ગર્જના કરતાં તમારા પુત્રની સેના સામે આગળ વધ્યા.
ઉભયોઃ સેનયોસ્તીવ્રઃ સૈન્યાનાં સ સમાગમઃ । અન્તર્ધીયત ચાદિત્યઃ સૈન્યેન રજસા વૃતઃ
બન્ને સેનાઓના ભયાનક અથડામણમાં, સૈનિકો દ્વારા ઉડાડવામાં આવેલ ધૂળથી સૂર્ય પણ છુપાઈ ગયો.
પ્રયુદ્ધાનાં પ્રભગ્નાનાં પુનરાવર્તિનામપિ। નાત્ર સ્વેષાં પરેષાં વા વિશેષઃ સમદૃશ્યત
યુદ્ધ કરતાં, તૂટેલા અને ફરી પાછા આવતાં સૈનિકોમાં, પોતાના કે પરાયા એવો કોઈ ભેદ દેખાતો નહોતો.
તસ્મિસ્તુ તુમુલે યુદ્ધે વર્તમાને મહાભયે। અતિ સર્વાણ્યનીકાનિ પિતા તેઽભિવ્યરોચત
આ ભયાનક અને ગુંજાળયુક્ત યુદ્ધમાં, તમારા પિતાજી બધી સેનાઓમાં સૌથી વધુ તેજસ્વી લાગ્યા.
પૂર્વાહ્ણે તસ્ય રૌદ્રસ્ય યુદ્ધમહ્નો વિશાંપતે। પ્રાવર્તત મહાઘોરં રાજ્ઞાં દેહાવકર્તનમ્
આ ભયાનક યુદ્ધના પૂર્વાહ્નમાં, રાજાઓના ભયાનક સંહારની શરૂઆત થઈ.
કુરૂણાં સૃઞ્જયાનાં ચ જિગીષૂણાં પરસ્પરમ્ । સિંહાનામિવ સંહ્રાદો દિવમુર્વી ચ નાદયન્
કુરુઓ અને શ્રિન્જયો, એકબીજાને હરાવવાની ઈચ્છાથી, સિંહોની જેમ દહાડ્યા અને તેમનાં ગર્જનાથી આકાશ અને ધરતી ગુંજી ઉઠી.
આસીત્કિલકિલાશબ્દસ્તલશઙ્ખરવૈઃ સહ । જઝિરે સિંહનાદાશ્ચ શૂરાણાં પ્રતિગર્જતામ્
શસ્ત્રો અથડાવાની અવાજ અને શંખના ઘોષ સાથે, વીરોએ એકબીજાને પડકારતાં સિંહગર્જના કરી.
તલત્રાભિહતાશ્ચૈવ જ્યાશબ્દા ભરતર્ષભ। પત્તીનાં પાદશબ્દશ્ચ વાજિનાં ચ મહાસ્વનઃ
ત્યાં ધનુષ્યની ડોરીઓના ટકોરા, પગદળના પગલાંઓ અને ઘોડાઓના જોરદાર હણકારાં સંભળાતા હતા.
તોત્રાઙ્કુશનિપાતશ્ચ આયુધાનાં ચ નિઃસ્વનઃ। ઘણ્ટાશબ્દશ્ચ નાગાનામન્યોન્યમભિધાવતામ્
હાથીઓને મારવામાં આવતા અંકુશ અને કાંટાની ટકોર, શસ્ત્રોની ઝણઝણાટ અને એકબીજાને અથડાતા હાથીઓના ઘંટના અવાજ સંભળાતા હતા.
તસ્મિન્સમુદિતે શબ્દે તુગુલે રોમહર્ષણે । બભૂવ રથનિર્ઘોષઃ પર્જન્યનિનદોપમઃક
આ ઉગ્ર અને રોમાંચક અવાજ વચ્ચે, રથોની ગર્જના મેઘના ગર્જનાની જેમ સંભળાતી હતી.
તે મનઃ ક્રૂરમાધાય સમભિત્યક્તજીવિતાઃ । પાણ્ડવાનભ્યવર્તન્ત સર્વ એવોચ્છ્રિતધ્વજાઃ
તેઓએ મનમાં ક્રૂરતા રાખી, પોતાનું જીવન ત્યજીને, ઊંચા ધ્વજવાળા બધા જ પાંડવો સામે આગળ વધ્યા.
અથ શાન્તનવો રાજન્નભ્યધાવદ્ધનઞ્જયમ્ । પ્રગૃહ્ય કાર્મુકં ઘોરં કાલદણ્ડોપમં રણે
પછી, રાજા, શાંતનુપુત્ર ભીષ્મએ ભયાનક અને કાળદંડ સમાન ધનુષ્ય લઈને ધનંજય સામે દોડી ગયા.
અર્જુનોઽપિ ધનુર્ગૃહ્ય ગાણ્ડીવં લોકવિશ્રુતમ્ । અભ્યધાવત તેજસ્વી ગાઙ્ગેયં રણમૂર્ધનિ
અર્જુને પણ પોતાનું પ્રસિદ્ધ ગાંડીવ ધનુષ્ય લઈને તેજસ્વી રીતે યુદ્ધભૂમિ પર ગાંગેય ભીષ્મ સામે આગળ વધ્યા.
તાવુભૌ કુરુશાર્દૂલૌ પરસ્પરવધૈષિણૌ। ગાઙ્ગેયસ્તુ રણે પાર્થં વિદ્ધ્વા નાકમ્પયદ્બલી
કુરુઓમાં બે વાઘ સમાન, એકબીજાના વિનાશની ઈચ્છાથી, ભીષ્મે યુદ્ધમાં પાર્થને ઘાયલ કર્યો પણ તેને ડગાવ્યા નહિ.
તથૈવ પાણ્ડવો રાજન્ભીષ્મં નાકમ્પયદ્યુધિ। સાત્યકિસ્તુ મહેષ્વાસઃ કૃતવર્માણમભ્યાત્
એ જ રીતે, રાજા, પાંડવે પણ યુદ્ધમાં ભીષ્મને ડગાવ્યા નહિ; અને મહાન ધનુર્ધર સાત્યકી કૃતવર્મા સામે આગળ વધ્યા.
તયોઃ સમભયવદ્યુદ્ધં તુમુલં રોમહર્ષણમ્ । સાત્યકિઃ કૃતવર્માણં કૃતવાર્મા ચ સાત્યકિમ્
સાત્યકી અને કૃતવર્મા વચ્ચે ભયાનક અને રોમાંચક યુદ્ધ થયું; સાત્યકી કૃતવર્મા પર હુમલો કરે અને કૃતવર્મા સાત્યકી પર.
આનર્ચ્છતુઃ શરૈર્ઘોરૈસ્તક્ષમાણૌ પરસ્પરમ્। તૌ શરાચિતસર્વાઙ્ગૌ શુશુભાતે મહાબલૌ
બન્ને યોદ્ધાઓએ એકબીજાને ભયાનક તીક્ષ્ણ તીરો વડે ઘાયલ કર્યા, એકબીજાની સહનશીલતા બતાવી; બંને શક્તિશાળી યોદ્ધાઓ તીરોમાં ઢંકાઈને તેજસ્વી દેખાતા.
વસન્તે પુષ્પશબલૌ પુષ્પિતાવિવ કિંશુકૌ । અભિમન્યુર્મહેષ્વાસં બૃહદ્બલમયોધયત્
વસંતમાં ફૂલોથી શોભાતા બે કિંચુક વૃક્ષો જેવું બન્ને યોદ્ધાઓનું રૂપ હતું; એ સમયે અભિમન્યુએ મહાન ધનુર્ધર બૃહદબલાને પડકાર્યો.
તતઃ કોસલરાજાઽસાવભિમન્યોર્વિશાંપતે । ધ્વજં ચિચ્છેદ સમરે સારથિં ચ વ્યપાતયત્
પછી, કોસલના રાજાએ, એ યુદ્ધમાં, અભિમન્યુનો ધ્વજ કાપી નાખ્યો અને તેના રથસારથિને પણ ઘાયલ કર્યો.
સૌભદ્રસ્તુ તતઃ ક્રુદ્ધઃ પાતિતે રથસારથૌ। બૃહદ્બલં મહારાજ વિવ્યાધ નવભિઃ શરૈઃ
પછી, સુભદ્રાનો પુત્ર, રથસારથિ પાડી પડતા ક્રોધિત થઈ, મહારાજા, બૃહદબલાને નવ તીરો વડે ઘાયલ કર્યો.
અથાપરાભ્યાં ભલ્લાભ્યાં શિતાભ્યામરિમર્દનઃ । ધ્વજમેકેન ચિચ્છેદ પાર્ષ્ણિમેકેન સારથિમ્
પછી, દુશ્મનોને દબાવનાર એ યોદ્ધાએ બે તીક્ષ્ણ ભલ્લા વડે એકથી ધ્વજ અને બીજા તીરે રથસારથિને કાપી નાખ્યો.
અન્યોન્યં ચ શરૈઃ ક્રુદ્ધૌ તતક્ષાતે પરસ્પરમ્ । માનિનં સમરે દૃપ્તં કૃતવૈરં મહારથમ્
બન્ને ક્રોધિત થઈ, એકબીજાને તીરો વડે ઘાયલ કરતા; બંને ગર્વીલા, દમદાર અને જૂની દુશ્મનાવાળી મહારથીઓ યુદ્ધમાં સામસામા હતા.
ભીમસેનસ્તવ સુતં દુર્યોધનમયોધયત્ । તાવુભૌ નરશાર્દૂલૌ કુરુમુખ્યૌ મહાબલૌ
ભીમસેનએ તારા પુત્ર દુર્યોધન સાથે યુદ્ધ કર્યું; એ બંને પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠ, કુરુઓના મુખ્ય અને શક્તિશાળી હતા.