હયાનાં હેષમાણાનામનીકેષુ સહસ્રશઃ । સર્વાનભ્યભવચ્ચબ્દાન્ભીમસ્ય નદતઃ સ્વનઃ
હજારો ઘોડાઓની હણહણાટ વચ્ચે પણ ભીમના ગર્જનાનો અવાજ બધાને છાપી ગયો.
તં શ્રુત્વા નિનદં તસ્ય સૈન્યાસ્તવ વિતત્રસુઃ । જીમૂતસ્યેવ નદતઃ શક્રાશનિસમસ્વનમ્
ભીમસેનની ગર્જના સાંભળીને તમારી સેના ડરી ગઈ, જાણે મેઘના ગર્જનાથી કે ઇન્દ્રના વીજળીના પડઘાથી બધાને ભય લાગે.
વાહનાનિ ચ સર્વાણિ શકૃન્મૂત્રં પ્રમુસ્રુવુઃ । શબ્દેન તસ્ય વીરસ્ય સિંહસ્યેવેતરેક મૃગાઃ
આવી ભયાનક ગર્જનાથી બધા વાહનો અને પ્રાણીઓએ એક સાથે મૂત્ર અને વિસર્જન કરી દીધું, જેમ સિંહના ગર્જનાથી બીજા પ્રાણી ડરી જાય.
દર્શયન્ઘોરમાત્માનં મહાભ્રમિવ નાદયન્। વિભીષયંસ્તવ સુતાન્ભીમસેનઃ સમભ્યયાત્
ભયાનક સ્વરૂપ દર્શાવી અને મેઘ જેવી ગર્જના કરી, ભીમસેન તમારી પુત્રોને ડરાવતો આગળ વધ્યો.
તમાયાન્તં મહેષ્વાસં સોદર્યાઃ પર્યવારયન્ । છાદયન્તઃ શરવ્રાતૈર્મેઘા ઇવ દિવાકરમ્
જ્યારે ભીમસેન આગળ વધ્યો, ત્યારે તેના ભાઈઓએ તેને ચારેય બાજુથી ઘેરી લીધો અને તીક્ષ્ણ બાણોથી એમને ઢાંકી દીધો, જેમ વાદળો સૂર્યને ઢાંકી લે છે.
દુર્યોધનશ્ચ પુત્રસ્તે દુર્મુખો દુઃસહઃ શલઃ । દુઃશાસનશ્ચાતિરથસ્તથા દુર્મર્ષણો નૃપઃ
તમારો પુત્ર દુર્યોધન, દુર્મુખ, દુઃસહ, શલ, દુઃશાસન મહારથી અને દુર્મર્ષણ રાજા —
વિવિંશતિશ્ચિત્રસેનો વિકર્ણશ્ચ મહારથઃ । પુરુમિત્રો જયો ભોજઃ સૌમદત્તિશ્ચ વીર્યવાન્
વિવિંશતિ, ચિત્રસેન, મહારથી વિકર્ણ, પુરુમિત્ર, જય, ભોજ અને પરાક્રમી સૌમદત્તિ —
મહાચાપાનિ ધુન્વન્તો મેઘા ઇવ સવિદ્યુતઃ । આદદાનાશ્ચ નારાચાન્નિર્મુક્તાશીવિષોપમાન્
મહાન ધનુષ્ય ખેંચતા, જાણે વીજળીવાળા વાદળો હોય, અને તીક્ષ્ણ બાણો ઉઠાવતા, જેમ છોડાયેલા ઝેરી સાપ હોય.
અથ તે દ્રૌપદીપુત્રાઃ સૌભદ્રશ્ચ મહારથઃ । નકુલઃ સહદેવશ્ચ ધૃષ્ટદ્યુમ્નશ્ચ પાર્ષતઃ
પછી દ્રૌપદીપુત્રો, મહારથી અભિમન્યુ, નકુલ, સહદેવ અને પૃષ્ઠપુત્ર ધૃષ્ટદ્યુમ્ન —
ધાર્તરાષ્ટ્રાન્પ્રતિયયુરર્દયન્તઃ શિતૈઃ શરૈઃ । વજ્રૈરિવ મહાવેગૈઃ શિખરાણિ ધરાભૃતામ્
ધૃતરાષ્ટ્રપુત્રો પર તીક્ષ્ણ બાણોથી હુમલો કર્યો, જેમ વીજળી પર્વતોના શિખરો પર તૂટી પડે.
તસ્મિન્પ્રથમસંગ્રામે ભીમજ્યાતલનિઃસ્વને। તાવકાનાં પરેષાં ચ નાસીત્કશ્ચિત્પરાઙ્મુખઃ
આ પ્રથમ યુદ્ધમાં, ભીમના ધનુષ્યના ઝણઝણાટ સાથે, તમારી કે વિરોધી પક્ષની કોઈ પણ સેના પાછળ ફરી નહી.
લાઘવં દ્રોણશિષ્યાણામપશ્યં ભરતર્ષભ । નિમિત્તવેધિનાં ચૈવ શરાનુત્સૃજતાં ભૃશમ્
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, મેં દ્રોણના શિષ્યો અને નિપુણ ધનુર્ધરોની ચપળતા જોઈ, જેમણે નિશાન પર તીક્ષ્ણ બાણો વરસાવ્યા.
નોપશામ્યતિ નિર્ઘોષો ધનુષાં કૂજતાં તથા। વિનિશ્ચેરુઃ શરા દીપ્તાજ્યોતીંષીવ નભસ્તલાત્
ધનુષ્યના ઝણઝણાટનો અવાજ અટકતો નહોતો અને તેજસ્વી બાણો આકાશમાંથી પડતા તારા જેવાં ચમકી ઉઠ્યા.
સર્વે ત્વન્યે મહીપાલાઃ પ્રેક્ષકા ઇવ ભારત। દદૃશુર્દર્શનીયં તં ભીમં જ્ઞાતિસમાગમમ્
પણ બીજા બધા રાજાઓ, હે ભરત, દર્શક બનીને ઊભા રહ્યા અને એ અદ્ભુત ભીમ અને કુટુંબજનોના સંઘર્ષને જોયો.
તતસ્તે જાતસંરમ્ભાઃ પરસ્પરકૃતાગસઃ । અન્યોન્યસ્પર્ધયા રાજન્વ્યાયચ્છન્ત મહારથાઃ
પછી, ક્રોધથી ભરાયેલા અને એકબીજાની ભૂલોને લીધે મહારથીઓએ, રાજા, એકબીજાની સામે સ્પર્ધા કરતાં જોરપૂર્વક યુદ્ધ કર્યું.
કુરુપાણ્ડવસેને તે હસ્ત્યશ્વરથસંકુલે । શુશુભાતે રણેઽતીવ પટે ચિત્રાર્પિતે ઇવ
કુરુ અને પાંડવોની સેના, જેમાં હાથી, ઘોડા અને રથોથી ભરપૂર હતી, યુદ્ધભૂમિમાં એવી તેજસ્વી લાગી જેમ કે સુંદર ચિત્રોથી સજાવટ કરેલો પડદો હોય.
તતસ્તે પાર્થિવાઃ સર્વે પ્રગૃહીતશરાસનાઃ । સહસૈન્યાઃ સમાપેતુઃ પુત્રસ્ય તવ શાસનાત્
પછી બધા રાજાઓએ પોતાના ધનુષ્ય-બાણ સંભાળી, પોતાની સેનાઓ સાથે, તમારા પુત્રના આદેશથી આગળ વધ્યા.
યુધિષ્ઠિરેણ ચદિષ્ટાઃ પાર્થિવાસ્તે સહસ્રશઃ । વિનદન્તઃ સમાપેતુઃ પુત્રસ્ય તવ વાહિનીમ્
યુધિષ્ઠિરના આદેશથી હજારો રાજાઓ ગર્જના કરતાં તમારા પુત્રની સેના સામે આગળ વધ્યા.
ઉભયોઃ સેનયોસ્તીવ્રઃ સૈન્યાનાં સ સમાગમઃ । અન્તર્ધીયત ચાદિત્યઃ સૈન્યેન રજસા વૃતઃ
બન્ને સેનાઓના ભયાનક અથડામણમાં, સૈનિકો દ્વારા ઉડાડવામાં આવેલ ધૂળથી સૂર્ય પણ છુપાઈ ગયો.
પ્રયુદ્ધાનાં પ્રભગ્નાનાં પુનરાવર્તિનામપિ। નાત્ર સ્વેષાં પરેષાં વા વિશેષઃ સમદૃશ્યત
યુદ્ધ કરતાં, તૂટેલા અને ફરી પાછા આવતાં સૈનિકોમાં, પોતાના કે પરાયા એવો કોઈ ભેદ દેખાતો નહોતો.
તસ્મિસ્તુ તુમુલે યુદ્ધે વર્તમાને મહાભયે। અતિ સર્વાણ્યનીકાનિ પિતા તેઽભિવ્યરોચત
આ ભયાનક અને ગુંજાળયુક્ત યુદ્ધમાં, તમારા પિતાજી બધી સેનાઓમાં સૌથી વધુ તેજસ્વી લાગ્યા.
પૂર્વાહ્ણે તસ્ય રૌદ્રસ્ય યુદ્ધમહ્નો વિશાંપતે। પ્રાવર્તત મહાઘોરં રાજ્ઞાં દેહાવકર્તનમ્
આ ભયાનક યુદ્ધના પૂર્વાહ્નમાં, રાજાઓના ભયાનક સંહારની શરૂઆત થઈ.
કુરૂણાં સૃઞ્જયાનાં ચ જિગીષૂણાં પરસ્પરમ્ । સિંહાનામિવ સંહ્રાદો દિવમુર્વી ચ નાદયન્
કુરુઓ અને શ્રિન્જયો, એકબીજાને હરાવવાની ઈચ્છાથી, સિંહોની જેમ દહાડ્યા અને તેમનાં ગર્જનાથી આકાશ અને ધરતી ગુંજી ઉઠી.
આસીત્કિલકિલાશબ્દસ્તલશઙ્ખરવૈઃ સહ । જઝિરે સિંહનાદાશ્ચ શૂરાણાં પ્રતિગર્જતામ્
શસ્ત્રો અથડાવાની અવાજ અને શંખના ઘોષ સાથે, વીરોએ એકબીજાને પડકારતાં સિંહગર્જના કરી.
તલત્રાભિહતાશ્ચૈવ જ્યાશબ્દા ભરતર્ષભ। પત્તીનાં પાદશબ્દશ્ચ વાજિનાં ચ મહાસ્વનઃ
ત્યાં ધનુષ્યની ડોરીઓના ટકોરા, પગદળના પગલાંઓ અને ઘોડાઓના જોરદાર હણકારાં સંભળાતા હતા.
તોત્રાઙ્કુશનિપાતશ્ચ આયુધાનાં ચ નિઃસ્વનઃ। ઘણ્ટાશબ્દશ્ચ નાગાનામન્યોન્યમભિધાવતામ્
હાથીઓને મારવામાં આવતા અંકુશ અને કાંટાની ટકોર, શસ્ત્રોની ઝણઝણાટ અને એકબીજાને અથડાતા હાથીઓના ઘંટના અવાજ સંભળાતા હતા.
તસ્મિન્સમુદિતે શબ્દે તુગુલે રોમહર્ષણે । બભૂવ રથનિર્ઘોષઃ પર્જન્યનિનદોપમઃક
આ ઉગ્ર અને રોમાંચક અવાજ વચ્ચે, રથોની ગર્જના મેઘના ગર્જનાની જેમ સંભળાતી હતી.
તે મનઃ ક્રૂરમાધાય સમભિત્યક્તજીવિતાઃ । પાણ્ડવાનભ્યવર્તન્ત સર્વ એવોચ્છ્રિતધ્વજાઃ
તેઓએ મનમાં ક્રૂરતા રાખી, પોતાનું જીવન ત્યજીને, ઊંચા ધ્વજવાળા બધા જ પાંડવો સામે આગળ વધ્યા.
અથ શાન્તનવો રાજન્નભ્યધાવદ્ધનઞ્જયમ્ । પ્રગૃહ્ય કાર્મુકં ઘોરં કાલદણ્ડોપમં રણે
પછી, રાજા, શાંતનુપુત્ર ભીષ્મએ ભયાનક અને કાળદંડ સમાન ધનુષ્ય લઈને ધનંજય સામે દોડી ગયા.
અર્જુનોઽપિ ધનુર્ગૃહ્ય ગાણ્ડીવં લોકવિશ્રુતમ્ । અભ્યધાવત તેજસ્વી ગાઙ્ગેયં રણમૂર્ધનિ
અર્જુને પણ પોતાનું પ્રસિદ્ધ ગાંડીવ ધનુષ્ય લઈને તેજસ્વી રીતે યુદ્ધભૂમિ પર ગાંગેય ભીષ્મ સામે આગળ વધ્યા.