તતો જઘ્નુર્મહાભેરીઃ શતશશ્ચ સહસ્રશઃ । શઙ્ખાંશ્ચ ગોક્ષીરનિભાન્દધ્મુર્હૃષ્ટા મનસ્વિનઃ
પછી ઉત્સાહી યુદ્ધવીરોને સૈંકડો અને હજારો મોટા ભેરી વગાડ્યા અને ગાયના દૂધ જેવી સફેદ શંખો ફૂંકી.
એવં વ્યૂઢેષ્વનીકેષુ મામકેષ્વિતરેષુ ચ। કે પૂર્વં પ્રાહરંસ્તત્ર કુરવઃક પાણ્ડવા નુ કિમ્
મારી અને બીજી બંને સેનાઓ ગોઠવાઈ ગઈ ત્યારે, ત્યાં સૌપ્રથમ કોણે પ્રહાર કર્યો—કૌરવો કે પાંડવો?
ભ્રાતૃભિઃ સહિતો રાજન્પુત્રો દુઃશાસનસ્તવ। ભીષ્મં પ્રમુખતઃ કૃત્વા પ્રયયૌ સહ સેનયા
હે રાજા, તારો પુત્ર દુઃશાસન પોતાના ભાઈઓ સાથે ભીષ્મને આગળ રાખીને આખી સેના સાથે આગળ વધ્યો.
તથૈવ પાણ્ડવાઃ સર્વે ભીમસેનપુરોગમાઃ । ભીષ્મેણ યુદ્ધમિચ્છન્તઃ પ્રયયુર્હૃષ્ટમાનસાઃ
એ જ રીતે, બધા પાંડવો ભીમસેનને આગળ રાખીને, ભીષ્મ સાથે યુદ્ધ કરવા ઉત્સુક થઈ આનંદથી આગળ વધ્યા.
ક્ષ્વેડાઃ કિલકિલાશબ્દાઃ ક્રકચા ગોવિષાણિકાઃ । ભેરીમૃદઙ્ગમુરજા હયકુઞ્જરનિઃસ્વનાઃ
ત્યાં ઘોડાંઓના હણહણાટ, વાંસળીના અવાજ, કરડાવાળી વાંસળી, ગાયના શિંગ અને વિવિધ ઢોલ, મૃદંગ, મુરજ અને ઘોડા-હાથીઓના રણકાર સંભળાયા.
ઉભયોઃક સેનયોર્હ્યાસંસ્તતસ્તેઽસ્માન્સમાદ્રવન્। વયં તાન્પ્રતિર્દન્તસ્તદાઽઽસીત્તુમુલં મહત્
બંને સેનાઓમાંથી તેઓ અમારે પર દોડી આવ્યા; અમે પણ તેમનો પ્રતિકાર કર્યો. ત્યારે મોટો અને ભયાનક ગોળગલાટ થયો.
મહાન્ત્યનીકાનિ મહાસમુચ્છ્રયે સમાગમે પાણ્ડવધાર્તરાષ્ટ્રયોઃ। ચકમ્પિરે શઙ્ખમૃદઙ્ગનિઃસ્વનૈઃ પ્રકમ્પિતાનીવ વનાનિ વાયુના
પાંડવ અને ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોના વિશાળ સેના-સમૂહો ભેગા થયા ત્યારે, શંખ અને મૃદંગના ગર્જનાથી આખી સેના ધ્રૂજી ઉઠી, જેમ પવનથી જંગલ હલાઈ જાય છે.
નરેન્દ્ર નાગાશ્વરતાકુલાના- મભ્યાગતાનામશિવે મુહૂર્તે। બભૂવ ઘોષસ્તુમુલશ્ચમૂનાં વાતોદ્ધુતાનામિવ સાગરાણામ્
રાજા, જ્યારે હાથી, ઘોડા અને રથોથી ભરેલી સેના અશુભ ઘડીએ ભેગી થઈ, ત્યારે બંને પક્ષોની સેનામાંથી એવો ગજબનો ગર્જન ઉઠ્યો કે જાણે પવનથી ઉછળેલા સાગર ગર્જે છે.
તસ્મિન્સમુત્થિતે શબ્દે તુમુલે રોમહર્ષણે। ભીમસેનો મહાબાહુઃ પ્રાણદદ્ગોવૃષો યથા
આ ભયાનક અને રોમાંચક અવાજ વચ્ચે મહાબળવાન ભીમસેને એવા ધ્વનિ સાથે ગર્જના કરી, જેમ વાછરડાને બોલાવતો સાઢ ગર્જે.
શઙ્ખદુન્દુભિનિર્ઘોષં વારણાનાં ચ બૃંહિતમ્। સિંહનાદં ચ સૈન્યાનાં ભીસસેનરવોઽભ્યભૂત્
શંખ-ડુંડાળની ધ્વનિ, હાથીઓનું ગર્જન અને સૈનિકોની સિંહગર્જના — આ બધાને ભીમસેનની ગર્જનાએ ઢાંકી નાખ્યા.
હયાનાં હેષમાણાનામનીકેષુ સહસ્રશઃ । સર્વાનભ્યભવચ્ચબ્દાન્ભીમસ્ય નદતઃ સ્વનઃ
હજારો ઘોડાઓની હણહણાટ વચ્ચે પણ ભીમના ગર્જનાનો અવાજ બધાને છાપી ગયો.
તં શ્રુત્વા નિનદં તસ્ય સૈન્યાસ્તવ વિતત્રસુઃ । જીમૂતસ્યેવ નદતઃ શક્રાશનિસમસ્વનમ્
ભીમસેનની ગર્જના સાંભળીને તમારી સેના ડરી ગઈ, જાણે મેઘના ગર્જનાથી કે ઇન્દ્રના વીજળીના પડઘાથી બધાને ભય લાગે.
વાહનાનિ ચ સર્વાણિ શકૃન્મૂત્રં પ્રમુસ્રુવુઃ । શબ્દેન તસ્ય વીરસ્ય સિંહસ્યેવેતરેક મૃગાઃ
આવી ભયાનક ગર્જનાથી બધા વાહનો અને પ્રાણીઓએ એક સાથે મૂત્ર અને વિસર્જન કરી દીધું, જેમ સિંહના ગર્જનાથી બીજા પ્રાણી ડરી જાય.
દર્શયન્ઘોરમાત્માનં મહાભ્રમિવ નાદયન્। વિભીષયંસ્તવ સુતાન્ભીમસેનઃ સમભ્યયાત્
ભયાનક સ્વરૂપ દર્શાવી અને મેઘ જેવી ગર્જના કરી, ભીમસેન તમારી પુત્રોને ડરાવતો આગળ વધ્યો.
તમાયાન્તં મહેષ્વાસં સોદર્યાઃ પર્યવારયન્ । છાદયન્તઃ શરવ્રાતૈર્મેઘા ઇવ દિવાકરમ્
જ્યારે ભીમસેન આગળ વધ્યો, ત્યારે તેના ભાઈઓએ તેને ચારેય બાજુથી ઘેરી લીધો અને તીક્ષ્ણ બાણોથી એમને ઢાંકી દીધો, જેમ વાદળો સૂર્યને ઢાંકી લે છે.
દુર્યોધનશ્ચ પુત્રસ્તે દુર્મુખો દુઃસહઃ શલઃ । દુઃશાસનશ્ચાતિરથસ્તથા દુર્મર્ષણો નૃપઃ
તમારો પુત્ર દુર્યોધન, દુર્મુખ, દુઃસહ, શલ, દુઃશાસન મહારથી અને દુર્મર્ષણ રાજા —
વિવિંશતિશ્ચિત્રસેનો વિકર્ણશ્ચ મહારથઃ । પુરુમિત્રો જયો ભોજઃ સૌમદત્તિશ્ચ વીર્યવાન્
વિવિંશતિ, ચિત્રસેન, મહારથી વિકર્ણ, પુરુમિત્ર, જય, ભોજ અને પરાક્રમી સૌમદત્તિ —
મહાચાપાનિ ધુન્વન્તો મેઘા ઇવ સવિદ્યુતઃ । આદદાનાશ્ચ નારાચાન્નિર્મુક્તાશીવિષોપમાન્
મહાન ધનુષ્ય ખેંચતા, જાણે વીજળીવાળા વાદળો હોય, અને તીક્ષ્ણ બાણો ઉઠાવતા, જેમ છોડાયેલા ઝેરી સાપ હોય.
અથ તે દ્રૌપદીપુત્રાઃ સૌભદ્રશ્ચ મહારથઃ । નકુલઃ સહદેવશ્ચ ધૃષ્ટદ્યુમ્નશ્ચ પાર્ષતઃ
પછી દ્રૌપદીપુત્રો, મહારથી અભિમન્યુ, નકુલ, સહદેવ અને પૃષ્ઠપુત્ર ધૃષ્ટદ્યુમ્ન —
ધાર્તરાષ્ટ્રાન્પ્રતિયયુરર્દયન્તઃ શિતૈઃ શરૈઃ । વજ્રૈરિવ મહાવેગૈઃ શિખરાણિ ધરાભૃતામ્
ધૃતરાષ્ટ્રપુત્રો પર તીક્ષ્ણ બાણોથી હુમલો કર્યો, જેમ વીજળી પર્વતોના શિખરો પર તૂટી પડે.
તસ્મિન્પ્રથમસંગ્રામે ભીમજ્યાતલનિઃસ્વને। તાવકાનાં પરેષાં ચ નાસીત્કશ્ચિત્પરાઙ્મુખઃ
આ પ્રથમ યુદ્ધમાં, ભીમના ધનુષ્યના ઝણઝણાટ સાથે, તમારી કે વિરોધી પક્ષની કોઈ પણ સેના પાછળ ફરી નહી.
લાઘવં દ્રોણશિષ્યાણામપશ્યં ભરતર્ષભ । નિમિત્તવેધિનાં ચૈવ શરાનુત્સૃજતાં ભૃશમ્
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, મેં દ્રોણના શિષ્યો અને નિપુણ ધનુર્ધરોની ચપળતા જોઈ, જેમણે નિશાન પર તીક્ષ્ણ બાણો વરસાવ્યા.
નોપશામ્યતિ નિર્ઘોષો ધનુષાં કૂજતાં તથા। વિનિશ્ચેરુઃ શરા દીપ્તાજ્યોતીંષીવ નભસ્તલાત્
ધનુષ્યના ઝણઝણાટનો અવાજ અટકતો નહોતો અને તેજસ્વી બાણો આકાશમાંથી પડતા તારા જેવાં ચમકી ઉઠ્યા.
સર્વે ત્વન્યે મહીપાલાઃ પ્રેક્ષકા ઇવ ભારત। દદૃશુર્દર્શનીયં તં ભીમં જ્ઞાતિસમાગમમ્
પણ બીજા બધા રાજાઓ, હે ભરત, દર્શક બનીને ઊભા રહ્યા અને એ અદ્ભુત ભીમ અને કુટુંબજનોના સંઘર્ષને જોયો.
તતસ્તે જાતસંરમ્ભાઃ પરસ્પરકૃતાગસઃ । અન્યોન્યસ્પર્ધયા રાજન્વ્યાયચ્છન્ત મહારથાઃ
પછી, ક્રોધથી ભરાયેલા અને એકબીજાની ભૂલોને લીધે મહારથીઓએ, રાજા, એકબીજાની સામે સ્પર્ધા કરતાં જોરપૂર્વક યુદ્ધ કર્યું.
કુરુપાણ્ડવસેને તે હસ્ત્યશ્વરથસંકુલે । શુશુભાતે રણેઽતીવ પટે ચિત્રાર્પિતે ઇવ
કુરુ અને પાંડવોની સેના, જેમાં હાથી, ઘોડા અને રથોથી ભરપૂર હતી, યુદ્ધભૂમિમાં એવી તેજસ્વી લાગી જેમ કે સુંદર ચિત્રોથી સજાવટ કરેલો પડદો હોય.
તતસ્તે પાર્થિવાઃ સર્વે પ્રગૃહીતશરાસનાઃ । સહસૈન્યાઃ સમાપેતુઃ પુત્રસ્ય તવ શાસનાત્
પછી બધા રાજાઓએ પોતાના ધનુષ્ય-બાણ સંભાળી, પોતાની સેનાઓ સાથે, તમારા પુત્રના આદેશથી આગળ વધ્યા.
યુધિષ્ઠિરેણ ચદિષ્ટાઃ પાર્થિવાસ્તે સહસ્રશઃ । વિનદન્તઃ સમાપેતુઃ પુત્રસ્ય તવ વાહિનીમ્
યુધિષ્ઠિરના આદેશથી હજારો રાજાઓ ગર્જના કરતાં તમારા પુત્રની સેના સામે આગળ વધ્યા.
ઉભયોઃ સેનયોસ્તીવ્રઃ સૈન્યાનાં સ સમાગમઃ । અન્તર્ધીયત ચાદિત્યઃ સૈન્યેન રજસા વૃતઃ
બન્ને સેનાઓના ભયાનક અથડામણમાં, સૈનિકો દ્વારા ઉડાડવામાં આવેલ ધૂળથી સૂર્ય પણ છુપાઈ ગયો.
પ્રયુદ્ધાનાં પ્રભગ્નાનાં પુનરાવર્તિનામપિ। નાત્ર સ્વેષાં પરેષાં વા વિશેષઃ સમદૃશ્યત
યુદ્ધ કરતાં, તૂટેલા અને ફરી પાછા આવતાં સૈનિકોમાં, પોતાના કે પરાયા એવો કોઈ ભેદ દેખાતો નહોતો.