અહમાત્મા ગુડાકેશ સર્વભૂતાશયસ્થિતઃક । અહમાદિશ્ચ મધ્યં ચ ભૂતાનામન્ત એવ ચ
હે ગુડાકેશ, હું સર્વ જીવોના હૃદયમાં વસતો આત્મા છું; અને હું સર્વ ભૂતોનો આરંભ, મધ્ય અને અંત છું.
આદિત્યાનામહં વિષ્ણુર્જ્યોતિષાં રવિરંશુમાન્। મરીચિર્મરુતામસ્મિ નક્ષત્રાણામહં શશી
આદિત્યોમાં હું વિષ્ણુ છું, પ્રકાશોમાં તેજસ્વી સૂર્ય છું; મરુતોમાં હું મરીચિ છું અને તારાઓમાં હું ચંદ્ર છું.
વેદાનાં સામવેદોઽસ્મિ દેવાનામસ્મિ વાસવઃ । ઇન્દ્રિયાણાં મનશ્ચાસ્મિ ભૂતાનામસ્મિ ચેતના
વેદોમાં હું સામવેદ છું, દેવોમાં વાસવ છું; ઇન્દ્રિયોમાં મન છું અને સર્વ જીવોમાં ચેતના છું.
રુદ્રાણાં શંકરશ્ચાસ્મિ વિત્તેશો યક્ષરક્ષસામ્। વસૂનાં પાવકશ્ચાસ્મિ મેરુઃ શિખરિણામહમ્
રુદ્રોમાં હું શંકર છું, યક્ષ અને રાક્ષસોમાં ધનની દેવતા છું; વસુઓમાં પાવક છું અને પર્વતોમાં મેરુ છું.
પુરોધસાં ચ મુખ્યં માં વિદ્ધિ પાર્થ બૃહસ્પતિમ્। સેનાનીનામહં સ્કન્દઃ સરસામસ્મિ સાગરઃ
હે પાર્થ, પૂજારીઓમાં મુખ્ય બ્રહસ્પતિ મને જાણ; સેના અધ્યક્ષોમાં હું સ્કંદ છું અને જળાશયો માં હું સાગર છું.
મહર્ષીણાં ભૃગુરહં ગિરામસ્મ્યેકમક્ષરમ્। યજ્ઞાનાં જપયજ્ઞોઽસ્મિ સ્થાવરાણાં હિમાલયઃ
મહર્ષિઓમાં હું ભૃગુ છું, શબ્દોમાં એક માત્ર ઓમ છું; યજ્ઞોમાં જપયજ્ઞ છું અને અચળોમાં હિમાલય છું.
અશ્વત્થઃ સર્વવૃક્ષાણાં દેવર્ષીણાં ચ નારદઃ। ગન્ધર્વાણાં ચિત્રરથઃ સિદ્ધાનાં કપિલો મુનિઃ
વૃક્ષોમાં હું અશ્વત્થ છું, દેવર્ષિઓમાં નારદ છું; ગંધર્વોમાં ચિત્રરથ છું અને સિદ્ધોમાં કપિલ મુનિ છું.
ઉચ્ચૈઃ શ્રવસમશ્વાનાં વિદ્ધિ મામમૃતોદ્ભવમ્ । ઐરાવતં ગજેન્દ્રાણાં નરાણાં ચ નરાધિપમ્
ઘોડાઓમાં અમૃતમાંથી જન્મેલો ઉચ્છૈ:શ્રવસ હું છું; હાથીઓમાં એરાવત છું અને મનુષ્યોમાં રાજા છું.
આયુધાનામહં વજ્રં ધેનૂનામસ્મિ કામધુક્ । પ્રજનશ્ચાસ્મિ કન્દર્પઃ સર્પાણામસ્મિ વાસુકિઃ
હથિયારોમાં હું વજ્ર છું, ગાયોમાં કામધેનુ છું; ઉત્પત્તિના કારણોમાં કામદેવ છું અને સાપોમાં વાસુકિ છું.
અનન્તશ્ચાસ્મિ નાગાનાં વરુણો યાદસામહમ્। પિતૄણામર્યમા ચાસ્મિ યમઃ સંયમતામહમ્
નાગોમાં અનંત છું, જલચરોમાં વરુણ છું; પિતૃઓમાં અર્યમા છું અને નિયંત્રણ કરનારા માં યમ છું.
પ્રહ્લાદશ્ચાસ્મિ દૈત્યાનાં કાલઃ કલયતામહમ્। મૃગાણાં ચ મૃગેન્દ્રોઽહં વૈનતેયશ્ચ પરિણામ્
દૈત્યોમાં પ્રહલાદ છું, ગણનામાં સમય છું; પ્રાણીઓમાં સિંહ છું અને પક્ષીઓમાં વિનતાનંદન છું.
પવનઃ પવતામસ્મિ રામઃ શસ્ત્રભૃતામહમ્ । ઝષાણાં મકરશ્ચાસ્મિ સ્રોતસામસ્મિ જાહ્નવી
શુદ્ધિકારકોમાં પવન છું, શસ્ત્રધારીઓમાં રામ છું; માછલીઓમાં મકર છું અને નદીઓમાં ગંગા છું.
સર્ગાણામાદિરન્તશ્ચ મધ્યં ચૈવાહમર્જુન । અધ્યાત્મવિદ્યા વિદ્યાનાં વાદઃ પ્રવદતામહમ્
હે અર્જુન, સર્વ સર્જનોમાં હું શરૂઆત, અંત અને મધ્ય પણ છું. તમામ વિદ્યાોમાં આત્મવિદ્યા હું છું; અને ચર્ચા કરનારાઓમાં હું સાચો તર્ક છું.
અક્ષરાણામકારોઽસ્મિ દ્વન્દ્વઃ સામાસિકસ્ય ચ । અહમેવાક્ષયઃ કાલો ધાતાઽહં વિશ્વતોમુખઃ
અક્ષરોમાં હું 'અ' છું; સંયુક્ત શબ્દોમાં હું દ્વંદ્વ છું. હું અક્ષય સમય છું; અને સર્વ દિશામાં પોષણ આપનાર પણ હું જ છું.
મૃત્યુઃ સર્વહરશ્ચાહમુદ્ભવશ્ચ ભવિષ્યતામ્। કીર્તિઃ શ્રીર્વાક્ક નારીણાં સ્મૃતિર્મેધા ધૃતિઃ ક્ષમા
હું સર્વને હરાવનાર મૃત્યુ છું અને ભવિષ્યમાં જન્મનારાઓનો આરંભ પણ છું. સ્ત્રીઓમાં હું કીર્તિ, શ્રી, વાણી, સ્મૃતિ, બુદ્ધિ, સ્થિરતા અને ક્ષમા છું.
બૃહત્સામ કતથા સામ્નાં ગાયત્રી છન્દસામહમ્। માસાનાં માર્ગશીર્ષોઽહમૃતૂનાં કુસુમાકરઃ
સામવેદના સ્તુતોમાં હું બૃહત્સામ છું; છંદોમાં હું ગાયત્રી છું. મહિનાઓમાં હું માર્ગશીર્ષ છું; ઋતુઓમાં ફૂલોથી ભરેલો વસંત છું.
દ્યૂતં છલયતામસ્મિ તેજસ્તેજસ્વિનામહમ્। જયોઽસ્મિ વ્યવસાયોઽસ્મિ સત્ત્વં સત્ત્વવતામહમ્
છલ કરનારાઓમાં હું જુગાર છું; તેજસ્વીઓમાં હું તેજ છું. હું વિજય છું, હું દૃઢ નિશ્ચય છું, અને સદ્ગુણીઓનું સત્વ પણ હું છું.
વૃષ્ણીનાં વાસુદેવોઽસ્મિ પાણ્ડવાનાં ધનઞ્જયઃ । મુનીનામપ્યહં વ્યાસઃ કવીનામુશના કવિઃ
વૃષ્ણિમાં હું વાસુદેવ છું; પાંડવોમાં ધનંજય છું. ઋષિઓમાં હું વ્યાસ છું; કવિઓમાં ઉશનાસ કવિ છું.
દણ્ડો દમયતામસ્મિ નીતિરસ્મિ જિગીષતામ્ । મૌનં ચૈવાસ્મિ ગુહ્યાનાં જ્ઞાનં જ્ઞાનવતામહમ્
શાસન કરનારાઓમાં હું દંડ છું; જીત ઈચ્છનારાઓમાં હું નીતિ છું. ગુપ્ત વાતોમાં હું મૌન છું; જ્ઞાનોમાં જ્ઞાન પણ હું છું.
યચ્ચાપિ સર્વભૂતાનાં બીજં તદહમર્જુન। ન તદસ્તિ વિના યત્સ્યાન્મયા ભૂતં ચરાચરમ્
હે અર્જુન, સર્વ જીવોમાં જે બીજ છે, તે હું છું. મારા વિના કોઈ પણ ચળવળતું કે અચળ વસ્તુ રહી શકે તેમ નથી.
નાન્તોઽસ્તિ મમ દિવ્યાનાં વિભૂતીનાં પરંતપ । એષ તૂદ્દેશતઃ પ્રોક્તો વિભૂતેર્વિસ્તરો મયા
હે પરંતપ, મારી દિવ્ય વિભૂતિઓનો અંત નથી. મેં તને જે કહ્યું તે માત્ર સંક્ષિપ્ત રીતે મારી મહિમાનો ઉલ્લેખ છે.
યદ્યદ્વિભૂતિતત્સત્ત્વં શ્રીમદૂર્જિતમેવ વા। તત્તદેવાવગચ્છ ત્વં મમ તેજોંશસંભવમ્
જે કંઈ પણ મહાન, સમૃદ્ધ કે શક્તિશાળી છે, તે બધું મારા તેજના એક અંશથી જ ઉત્પન્ન થયું છે — એ જાણ.
અથવા બહુનૈતેન કિં જ્ઞાતેન તવાર્જુન । વિષ્ટભ્યાહમિદં કૃત્સ્નમેકાંશેન સ્થિતો જગત્
હે અર્જુન, આ બધું વિગતે જાણવાની તને જરૂર શું છે? હું મારા એક જ અંશથી આખું જગત ધારણ કરું છું.
મદનુગ્રહાય પરમં ગુહ્યમધ્યાત્મસંજ્ઞિતમ્। યત્ત્વયોક્તં વચસ્તેન મોહોઽયં વિગતો મમ
તમારી કૃપાથી, આત્મા વિષેનું સર્વોચ્ચ અને ગુપ્ત જ્ઞાન તમે મને આપ્યું, એથી મારું મોહ દૂર થઈ ગયું છે.
ભવાપ્યયૌ હિ ભૂતાનાં શ્રુતૌ વિસ્તરશો મયા। ત્વત્તઃ કમલપત્રાક્ષ માહાત્મ્યમપિ ચાવ્યયમ્
હું સર્વ જીવોના ઉત્પત્તિ અને લયને વિગતે સાંભળ્યું છે, અને હે કમળની પાંખ જેવી આંખો ધરાવતા, તમારું અવિનાશી મહાત્મ્ય પણ જાણ્યું છે.
એવમેતદ્યથાત્થ ત્વમાત્માનં પરમેશ્વર। દ્રષ્ટુમિચ્છામિ તે રૂપમૈશ્વરં પુરુષોત્તમ
હું માનું છું કે તમે જેમ કહ્યું તેમ જ છો, હે પરમેશ્વર. છતાં, હે પુરુષોત્તમ, હું તમારું દિવ્ય સ્વરૂપ જોવા ઈચ્છું છું.
મન્યસે યદિ તચ્છક્યં મયા દ્રષ્ટુમિતિ પ્રભો। યોગેશ્વર તતો મે ત્વં દર્શયાત્માનમવ્યયમ્
હે પ્રભુ, જો તમે માની લો કે હું એ સ્વરૂપ જોઈ શકું, તો હે યોગેશ્વર, મને તમારું અવિનાશી સ્વરૂપ દર્શાવો.
પશ્ય મે પાર્થ રૂપાણિ શતશોઽથ સહસ્રશઃ । નાનાવિધાનિ દિવ્યાનિ નાનાવર્ણાકૃતીનિ ચ
હે પાર્થ, મારા અનેક, સૈંકડો અને હજારો રૂપો જુઓ, જે વિવિધ પ્રકારના, દિવ્ય અને અનેક રંગ-આકારવાળા છે.
પશ્યાદિત્યાન્વસૂન્રુદ્રાનશ્વિનૌ મરુતસ્તથા। બહૂન્યદૃષ્ટપૂર્વાણિ પશ્યાઽશ્ચર્યાણિ ભારત
આદિત્ય, વસુ, રુદ્ર, અશ્વિનીકુમાર અને મારુતોને પણ જુઓ; અને હે ભારત, ઘણા એવા આશ્ચર્ય જો, જે તું ક્યારેય જોયા નથી.
ઇહૈકસ્થં જગત્કૃત્સ્નં પશ્યાદ્ય સચરાચરમ્ । મમ દેહે ગુડાકેશ યચ્ચાન્યદ્દ્રષ્ટુમિચ્છસિ
હે ગુડાકેશ, આજે મારા શરીરમાં આખું જગત, ચાલતું અને અચળ, અને તું જે કંઈ પણ જોવા માંગે છે, તે બધું અહીં એક સાથે જોઈ લે.