એકસ્તુ કુરુતે પાપં ફલં ભુઙ્ક્તે મહાજનઃ। મયા નિવારિતો નિત્યં ન કરોષિ વચો મમ
દરેક માણસ પોતે પાપ કરે છે અને પોતે જ તેનું ફળ ભોગવે છે; હું તને હંમેશા રોકતી રહી, છતાં તું મારું કહેવું સાંભળતી નથી.
નિઃસૃતાન્કુઞ્જરાન્નિત્યં બાહુભ્યાં સંપ્રમથ્ય વૈ। વનં ચ લોડયન્નિત્યં સિંહવ્યાઘ્રગણૈર્વૃતમ્
તું વારંવાર હાથથી હાથીઓને દૂર હાંકી કાઢતી અને સિંહ-વાઘોથી ભરેલા જંગલમાં ફરતી.
એવંવિધાનિ ચાન્યાનિ કૃત્વા વૈ પુરુનન્દન। રુષિતો ભગવાંસ્તાત તસ્માદાવાં વિવાસિતૌ
હે પુરુવંશના આનંદ, આવી ઘણી વાતો કરીને ભગવાન ગુસ્સે થયા અને તેથી આપણે બંનેને આશ્રમમાંથી કાઢી મૂક્યા.
નાહં ગચ્છામિ દુષ્યન્તં નાસ્મિ પુત્ર હિતૈષિણી। પાદમૂલે વસિષ્યામિ મહર્ષેર્ભાવિતાત્મનઃ
હું દુષ્યંત પાસે જવા તૈયાર નથી, ને હું પુત્રની ભલાઈ ઇચ્છતી પણ નથી; હું મહર્ષિના ચરણોમાં જ રહીશ.
એવમુક્ત્વા તુ રુદતી પપાત મુનિપાદયોઃ। એવં વિલપતીં કણ્વશ્ચાનુનીય ચ હેતુભિઃ। પુનઃ પ્રોવાચ ભગવાનાનૃશંસ્યાદ્ધિતં વચઃ
આવી રીતે બોલીને તે રડતી રડતી મુનિના ચરણોમાં પડી ગઈ; જ્યારે તે આ રીતે દુઃખ વ્યક્ત કરતી હતી, ત્યારે કણ્વે સમજાવ્યું અને ફરી દયાભર્યા, હિતના શબ્દો કહ્યા.
શકુન્તલે શૃણુષ્વેદં હિતં પથ્યં ચ ભામિનિ। પતિવ્રતાભાવગુણાન્હિત્વા સાધ્યં ન કિંચન
શકુંતલા, આ હિતનું અને કલ્યાણકારક વચન સાંભળ, વહાલી; પતિવ્રતા સ્ત્રીના ગુણ સિવાય બીજું કશુંય સાચું સિદ્ધ થતું નથી.
પ્રતિવ્રતાનાં દેવા વૈ તુષ્ટાઃ સર્વરપ્રદાઃ। પ્રસાદં ચ કરિષ્યન્તિ આપદો મોક્ષયન્તિ ચ
પતિવ્રતા સ્ત્રીઓથી દેવતાઓ પ્રસન્ન થાય છે અને તેમને સર્વે સુખ આપે છે; તેઓ કૃપા કરે છે અને દુઃખમાંથી મુક્તિ આપે છે.
પતિપ્રસાદાત્પુણ્યં ચ પ્રાપ્નુવન્તિ ન ચાશુભમ્। તસ્માદ્ગત્વા તુ રાજાનમારાધય શુચિસ્મિતે
પતિની કૃપાથી સ્ત્રીને પુણ્ય મળે છે અને ક્યારેય દુઃખ ન આવે; તેથી, હે શુદ્ધ હસતી, તું રાજા પાસે જઈને તેને પ્રસન્ન કર.
શકુન્તલાં તથોક્ત્વા વૈ શાકુન્તલમથાબ્રવીત્। દૌહિત્રો મમ પૌત્રસ્ત્વમિલિલસ્ય મહાત્મનઃ
આવી રીતે શકુંતલાને કહીને, પછી તેણે તેના પુત્રને કહ્યું: 'હે શકુંતલાના પુત્ર, તું મહાત્મા ઇલિલાનો પૌત્ર છે.'
શૃણુષ્વ વચનં સત્યં પ્રબ્રવીમિ તવાનઘ। મનસા ભર્તૃકામા વૈ વાગ્ભિરુક્ત્વા પૃથગ્વિધમ્
મારા સાચા શબ્દો સાંભળ, હે નિર્દોષ; તે મનથી પતિને ઇચ્છે છે અને અનેક રીતે બોલી પણ છે, છતાં એ શુભ સ્ત્રી જવા માંગતી નથી.
ગન્તું નેચ્છતિ કલ્યાણી તસ્માત્તાત વહસ્વ વૈ। શક્તસ્ત્વં પ્રતિગન્તું ચ મુનિભિઃ સહ પૌરવ
હું કહું છું કે, હે પુત્ર, તારે જ તેને લઈ જવું પડશે; તું ઋષિગણ સાથે પાછો આવવાની શક્તિ ધરાવે છે, હે પુરુવંશી.
ઇત્યુક્ત્વા સર્વદમનં કણ્વઃ શિષ્યાનથાબ્રવીત્। શકુન્તલામિમાં શીગ્રં સપુત્રામાશ્રમાદિતઃ
આવી રીતે સર્વદમનને કહીને, કણ્વે પોતાના શિષ્યોને કહ્યું: 'શકુંતલા અને તેના પુત્રને ઝડપથી આશ્રમમાંથી લઈ જાવ.'
ભર્તુઃ પ્રાપયતાભ્યાશં સર્વલક્ષણપૂજિતામ્। નારીણાં ચિરવાસો હિ બાન્ધવેષુ ન રોચતે
આ સ્ત્રીને, જે સર્વ શુભ લક્ષણોથી યુક્ત છે, તેના પતિના નજીક લઈ જાઓ; કેમ કે સ્ત્રીઓને લાંબા સમય સુધી સંબંધીઓમાં રહેવું ગમતું નથી.
કીર્તિચારિત્રધર્મ્નસ્તસ્માન્નયત મા ચિરમ્
માટે, કીર્તિ, સારા વર્તન અને ધર્મ માટે, વિલંબ ન કરો—તેણેને તરત લઈ જાઓ.
ધર્માભિપૂજિતં પુત્રં કાશ્યપેન નિશામ્ય તુ। કાશ્યપાત્પ્રાપ્ય ચાનુજ્ઞાં મુમુદે ચ શકુન્તલા
કશ્યપે ધર્મથી મારા પુત્રનું સન્માન કર્યું છે એવું સાંભળીને અને કશ્યપ પાસેથી અનુમતિ મળતાં શકુંતલાએ આનંદ અનુભવ્યો.
કણ્વસ્ય વચનં શ્રુત્વા પ્રતિગચ્છેતિ ચાસકૃત્। તથેત્યુક્ત્વા તુ કણ્વં ચ માતરં પૌરવોઽબ્રવીત્। કિં ચિરાયસિ માતસ્ત્વં ગમિષ્યામો નૃપાલયમ્
કણ્વના વચન સાંભળીને અને વારંવાર પાછા જવા કહ્યે પછી, પૌરુવ વંશજએ કણ્વ અને પોતાની માતાને કહ્યું: 'માતા, તમે કેમ વિલંબ કરો છો? હવે આપણે રાજમહેલ જઈશું.'
એવમુક્ત્વા તુ તાં દેવીં દુષ્યન્તસ્ય મહાત્મનઃ। અભિવાદ્ય મુનેઃ પાદૌ ગન્તુમૈચ્છત્સ પૌરવઃ
આ રીતે દુષ્યંતની પત્ની તે મહાન સ્ત્રીને કહીને, પૌરુવ વંશજએ ઋષિના પગે વંદન કરી, ત્યાંથી જવા ઇચ્છા વ્યક્ત કરી.
શકુન્તલા ચ પિતરમભિવાદ્ય કૃતાઞ્જલિઃ। પ્રદક્ષિણીકૃત્ય તદા પિતરં વાક્યમબ્રવીત્
શકુંતલાએ હાથ જોડીને પિતાને વંદન કર્યું અને તેમના ચરણોની પરિક્રમા કરી પછી પિતાને કહ્યું.
અજ્ઞાનાન્મે પિતા ચેતિ દુરુક્તં વાપિ ચાનૃતમ્। અકાર્યં વાપ્યનિષ્ટં વા ક્ષન્તુમર્હતિ તદ્ભવાન્
પિતા, જો અજાણતા મેં કદી 'આ મારા પિતા નથી' એવું કહ્યું હોય, કે કઠોર, ખોટું, અયોગ્ય કે અપ્રિય કંઈ બોલ્યું હોય, તો કૃપા કરીને તેને માફ કરો.
એવમુક્તો નતશિરા મુનિર્નોવાચ કિંચન। મનુષ્યભાવાત્કણ્વોઽપિ મુનિરશ્રૂણ્યવર્તયત્
આવું સાંભળી ઋષિએ માથું નમાવ્યું અને કંઈ બોલ્યા નહીં; કણ્વ પણ મનુષ્યભાવથી, ઋષિ હોવા છતાં, આંખોમાંથી આંસુ વહાવ્યા.
અબ્ભક્ષાન્વાયુભક્ષાંશ્ચ શીર્ણપર્ણાશનાન્મુનીન્। ફલમૂલાશિનો દાન્તાન્કૃશાન્ધમનિસંતતાન્
પછી તેણે પાણી કે વાયુ પર જીવતા, સૂકાયેલી પાંદડીઓ ખાવા વાળા, ફળ-મૂળ ખાવા વાળા, સંયમિત, દુર્બળ અને શિરા દેખાતી ઋષિઓને બોલાવ્યા.
વ્રતિનો જટિલાન્મુણ્ડાન્વલ્કલાજિનસંવૃતાન્। સમાહૂય મુનિઃ કણ્વઃ કારુણ્યાદિદમબ્રવીત્
વ્રત પાળતા, જટાવાળા કે મુંડન કરાવેલા, વલ્કલ કે ચામડી પહેરેલા ઋષિઓને કણ્વે બોલાવ્યા અને દયા થી એમને કહ્યું.
મયા તુ લાલિતા નિત્યં મમ પુત્રી યશસ્વિની। વને જાતા વિવૃદ્ધા ચ ન ચ જાનાતિ કિંચન
મારી આ યશસ્વી દીકરી, જંગલમાં જન્મી અને મોટી થઈ છે, હંમેશા મેં તેને લાડથી રાખી છે, પણ તેને દુનિયાની કોઈ ખબર નથી.
આશ્રમાત્તુ પથા સર્વૈર્નીયતાં ક્ષત્રિયાલયમ્। દ્વિતીયયોજને વિપ્રાઃ પ્રતિષ્ઠાનં પ્રતિષ્ઠિતમ્
તમારે સૌએ આશ્રમમાંથી તેને ક્ષત્રિયના ઘેર સુધી લઈ જવી; બીજાં યોજન પર, બ્રાહ્મણો, પ્રતિષ્ઠાન નામનું શહેર આવેલું છે.
પ્રતિષ્ઠાને પુરે રાજા શાકુન્તલપિતામહઃ। અધ્યુવાસ ચિરં કાલમુર્વશ્યા સહિતઃ પુરા
પ્રતિષ્ઠાન શહેરમાં, શકુંતલાનો પિતામહ રાજા, એક સમયે ઉર્વશી સાથે લાંબા સમય સુધી રહ્યો હતો.
અનૂપજાઙ્ગલયુતં ધનધાન્યસમાકુલમ્। પ્રતિષ્ઠિતં પુરવરં ગઙ્ગાયામુનસઙ્ગમે
ગંગા અને યમુના સંગમ પર આવેલું તે પ્રતિષ્ઠાન શહેર, કાદવ અને જંગલોથી ભરેલું છે અને ધન-ધાન્યથી સમૃદ્ધ છે.
તત્ર સઙ્ગમમાસાદ્ય સ્નાત્વા હુતહુતાશનાઃ। શાકમૂલફલાહારા નિવર્તધ્વં તપોધનાઃ। અન્યથા તુ ભવેદ્વિપ્રા અધ્વનો ગમને શ્રમઃ
ત્યાં સંગમ પર પહોંચી, સ્નાન કરીને અગ્નિમાં હવન કરી, શાક, મૂળ અને ફળ ખાઈ, તમે ઋષિઓ પાછા ફરજો; નહીં તો, બ્રાહ્મણો, વધુ દૂર જશો તો થાક આવી જશે.
તથેત્યુક્ત્વા ચ તે સર્વે પ્રાતિષ્ઠન્ત મહૌજસઃ। `શકુન્તલાં પુરસ્કૃત્ય દુષ્યન્તસ્ય પુરં પ્રતિ
‘એવું જ થશે’ એમ કહી, બધા મહાન ઋષિઓ શકુંતલાને આગળ રાખીને દુષ્યંતના શહેર તરફ ચાલ્યા.
ગૃહીત્વા ચામરપ્રખ્યં પુત્રં કમલલોચનમ્। આજગ્મુશ્ચ પુરં રમ્યં દુષ્યન્તાધ્યુષિતં વનાત્
કમળ જેવી આંખો વાળો, ચામર જેવી તેજસ્વી પુત્રને લઈને, તેઓ જંગલમાંથી દુષ્યંત વસતા સુંદર શહેરમાં આવ્યા.
શકુન્તલાં સમાદાય મુનયો ધર્મવત્સલાઃ। તે વનાનિ નદીઃ શૈલાન્ગિરિપ્રસ્રવણાનિ ચ
ધર્મપ્રેમી ઋષિઓએ શકુંતલાને સાથે રાખી, જંગલો, નદીઓ, પર્વતો અને પર્વતના ઝરણા પાર કર્યા.