વેદશ્રુતિ મહાપુણ્યે બ્રહ્મણ્યે જાતવેદસિ । જમ્બૂકટકચૈત્યેષુ નિત્યં સન્નિહિતાલયે
વેદ અને શ્રુતિ રૂપે, મહાપવિત્ર, બ્રહ્મને પ્રિય, તેજસ્વી, જાંબુકટકના મંદિરોમાં હંમેશા વસનારી, તમને વંદન છે.
ત્વં બ્રહ્મવિદ્યા વિદ્યાનાં મહાનિદ્રા ચ દેહિનામ્। સ્કન્દમાતર્ભગવતિ દુર્ગે કાન્તારવાસિનિ
જ્ઞાનમાં બ્રહ્મવિદ્યા, સર્વ જીવોમાં મહાનિદ્રા, સ્કંદની માતા, ભગવતી દુર્ગા, જંગલમાં વસનારી, તમને વંદન છે.
સ્વાહાકારઃ સ્વધા ચૈવ કલા કાષ્ઠા સરસ્વતી। સાવિત્રી વેદમાતા ચ તથા વેદાન્ત ઉચ્યતે
તમે સ્વાહા, સ્વધા, સમયની કળા, સરસ્વતી, સાવિત્રી, વેદોની માતા અને વેદાંત રૂપે પણ ઓળખાવ છો.
સ્તુતાસિ ત્વં મહાદેવિ વિશુદ્ધેનાન્તરાત્મના । જયો ભવતુ મે નિત્યં ત્વત્પ્રસાદાદ્રણાજિરે
હે મહાદેવી, શુદ્ધ અંતઃકરણથી તમારી સ્તુતિ કરી છે; તમારી કૃપાથી યુદ્ધના મેદાનમાં હંમેશા મારી વિજય થાય.
કાન્તારભયદુર્ગેષુ ભક્તાનાં ચાલયેષુ ચ । નિત્યં વસસિ પાતાલે યુદ્ધે જયસિ દાનવાન્
ભયાનક જંગલોમાં અને કિલ્લાઓમાં, તેમજ ભક્તજનના ઘરોમાં તું હંમેશા વસે છે; પાતાળમાં તારો નિવાસ છે અને યુદ્ધમાં તું દૈત્યોને હંમેશા હરાવે છે.
ત્વં જમ્ભની મોહિની ચ માયા હ્રીઃ શ્રીસ્તથૈવ ચ । સંધ્યા પ્રભાવતી ચૈવ સાવિત્રી જનની તથા
તું જ જંભની, મોહિની, માયા, હ્રી, શ્રી, સંધ્યા, પ્રભાવતી અને સાવિત્રી છે; તું જ સર્વની જનની છે.
તુષ્ટિઃ પુષ્ટિર્ધૃતિર્દીપ્તિશ્ચન્દ્રાદિત્યવિવર્ધિની । ભૂતિર્ભૂતિમતાં સઙ્ખ્યે વીક્ષ્યસે સિદ્ધચારણૈઃ
તું સંતોષ, પોષણ, ધીરજ અને તેજ છે; તું ચાંદ્ર અને સૂર્યનું વધારણારી છે; યુદ્ધમાં ધનવાનોમાં તું સમૃદ્ધિરૂપે છે અને સિદ્ધો તથા ચારણો તને જુએ છે.
તતઃ પાર્થસ્ય વિજ્ઞાય ભક્તિં માનવવત્સલા। અન્તરિક્ષગતોવાચ ગોવિન્દસ્યાગ્રતઃ સ્થિતા
પાર્થની ભક્તિ જાણી, માનવજાતિ પર દયા ધરાવનારી એ, ગોવિંદ સામે ઊભી રહી, આકાશમાંથી બોલી.
સ્વલ્પેનૈવ તુ કાલેન શત્રૂઞ્જેષ્યસિ પાણ્ડવ । નરસ્ત્વમસિ દુર્ધર્ષ નારાયણસહાયવાન્
પાંડવ, તું બહુ જલ્દી તારા શત્રુઓને જીતશે; તું દુર્જેય છે, કારણ કે તારું સાથ નારાયણ છે.
અજેયસ્ત્વં રણેઽરીણામપિ વજ્રભૃતઃ સ્વયમ્ । ઇત્યેવમુક્ત્વા વરદા ક્ષણેનાન્તરધીયત
યુદ્ધમાં તને ઇન્દ્ર પણ હરાવી શકતો નથી; આવું કહીને, વરદાન આપનાર ક્ષણમાં અદૃશ્ય થઈ ગઈ.
લબ્ધ્વા વરં તુ કૌન્તેયો મેને વિજયમાત્મનઃ । આરુરોહ તતઃ પાર્થો રથં પરમસંમતમ્
વરદાન મળતાં કૌંતેયે પોતાનું વિજય નિશ્ચિત માન્યું; પછી પાર્થ એ શ્રેષ્ઠ રથ પર ચઢ્યો.
કૃષ્ણાર્જુનાવેકરથૌ દિવ્યૌ શઙ્ખૌઃ પ્રદધ્મતુઃ । ય ઇદં પઠતે સ્તોત્રં કલ્ય ઉત્થાય માનવઃ
કૃષ્ણ અને અર્જુન એક જ રથ પર બેસીને દિવ્ય શંખ વગાડ્યા; જે મનુષ્ય સવારે ઉઠીને આ સ્તોત્રનું પઠન કરે છે,
યક્ષરક્ષઃપિશાચેભ્યો ન ભયં વિદ્યતે સદા। ન ચાપિ રિપવસ્તેભ્યઃ સર્પાદ્યા યે ચ દંષ્ટ્રિણઃ
તેને યક્ષ, રાક્ષસ, પિશાચ અને દુશ્મનો, તેમજ સાપ અને દાંતવાળા પ્રાણીઓથી ક્યારેય ડર રહેતું નથી.
ન ભયં વિદ્યતે તસ્ય સદા રાજકુલાદપિ । વિવાદેક જયમાપ્નોતિ બદ્ધો મુચ્યતિ બન્ધનાત્
તેને રાજદરબારથી પણ ક્યારેય ડર રહેતું નથી; વિવાદમાં તે હંમેશા જીતે છે અને બંધનમાં હોય તો મુક્ત થાય છે.
દુર્ગં તરતિ ચાવશ્યં તથા ચોરૈર્વિમુચ્યતે। સંગ્રામે વિજયેન્નિત્યં લક્ષ્મીં પ્રાપ્નોતિ કેવલામ્
તે અવશ્ય કિલ્લા પાર કરે છે અને ચોરોથી છૂટકારો મેળવે છે; યુદ્ધમાં હંમેશા વિજય મેળવે છે અને એકલવીર ધન પ્રાપ્ત કરે છે.
આરોગ્યબલસંપન્નો જીવેદ્વર્ષશતં તથા । એતદ્દૃષ્ટં પ્રસાદાત્તુ મયા વ્યાસસ્ય ધીમતઃ
તે આરોગ્ય અને બળથી સંપન્ન બની, સો વર્ષ સુધી જીવે છે; આ બધું મેં વિદ્વાન વ્યાસજીની કૃપાથી જોયું છે.
મોહાદેતૌ ન જાનન્તિ નરનારાયણાવૃષી । તવ પુત્રા દુરાત્માનઃ સર્વે મન્યુવશાનુગાઃ
મોહના કારણે, તારા દુરાચારી પુત્રો, જે સૌ ક્રોધના વશમાં છે, તેઓ નર-નારાયણ ઋષિને ઓળખતા નથી.
પ્રાપ્તકાલમિદં વાક્યં કાલપાશેન કુણ્ઠિતાઃ । દ્વૈપાયનો નારદશ્ચ કણ્વો રામસ્તથાનઘઃ । અવારયંસ્તવ સુતં ન ચાસૌ તદ્ગૃહીતવાન્
આ વચન યોગ્ય સમયે આવ્યું છે, પણ સમયના બંધનથી તેઓ મૂર્છિત છે; દ્વૈપાયન, નારદ, કણ્વ અને નિર્દોષ રામે તારા પુત્રને રોકવાનો પ્રયાસ કર્યો, પણ તેણે સાંભળ્યું નહીં.
યત્ર ધર્મો દ્યુતિઃ કાન્તિર્યત્ર હ્રીઃ શ્રીસ્તથા મતિઃ। યતો ધર્મસ્તતઃ કૃષ્ણો યતઃ કૃષ્ણસ્તતો જયઃ
જ્યાં ધર્મ, તેજ, સૌંદર્ય, લજ્જા, શ્રી અને બુદ્ધિ છે, ત્યાં કૃષ્ણ છે; અને જ્યાં કૃષ્ણ છે, ત્યાં વિજય છે.
કેષાં પ્રહૃષ્ટાસ્તત્રાગ્રે યોધા યુધ્યન્તિ સઞ્જય। ઉદગ્રમનસઃ કે વા કે વા દીના વિચેતસઃ
સંજય, આગળ કયા યુદ્ધાઓ આનંદથી લડી રહ્યા છે? કોણ ઉત્સાહભેર છે અને કોણ દુઃખી અને ગભરાયેલા છે?
કે પૂર્વં પ્રાહરંસ્તત્ર યુદ્ધે હૃદયકમ્પને । મામકાઃ પાણ્ડવેયા વા તન્મમાચક્ષ્વ સઞ્જય
યુદ્ધમાં, જે હૃદય ધકધક ધડકાવે છે, તેમાં સૌપ્રથમ કોણે પ્રહાર કર્યો? મારા લોકો કે પાંડુપુત્રોએ? સંજય, મને કહો.
કસ્ય સેનાસમુદયે ગન્ધો માલ્યસમુદ્ભવઃ । વાયુઃ પ્રદક્ષિણશ્ચૈવ યોધાનામભિગર્જતામ્
કwhose સેના માં ફૂલમાળાનો સુગંધ ફેલાયો અને પવન યુદ્ધમાં ગર્જના કરતા વીરોથી ફરતો રહ્યો?
ઉભયોઃ સેનયોસ્તત્ર યોધા જહૃષિરે તદા। સ્રજઃ સમાઃ સુગન્ધાનામુભયત્ર સમુદ્ભવઃ
એ સમયે બંને સેના ના યુદ્ધાઓમાં આનંદ છવાઈ ગયો; બંને તરફ સુગંધિત ફૂલોની વણમાલાઓ પ્રગટ થઈ.
સંહતાનામનીકાનાં વ્યૂઢાનાં ભરતર્ષભ । સંસર્ગાત્સમુદીર્ણાનાં વિમર્દઃ સુમહાનભૂત્
હે ભરત વંશી, જ્યારે બંને પક્ષોની ગોઠવાયેલ સેના એકબીજા સામે આવી અને ભેગી થઈ, ત્યારે તેમની અથડામણથી મોટો સંઘર્ષ ઊભો થયો.
વાદિત્રશબ્દસ્તુમુલઃ શઙ્ખભેરીવિમિશ્રિતઃ। શૂરાણાં રણશૂરાણાં ગર્જતામિતરેતરમ્
યુદ્ધના વીરોએ એકબીજાને للકારીને ગર્જના કરી, અને શંખ, ભેરી તથા વાદ્યોના ગર્જન સાથે ભયાનક અવાજ સંભળાયો.
ઉભયોઃ સેનયો રાજન્મહાન્વ્યતિકરોઽભવત્। અન્યોન્યં વીક્ષમાણાનાં યોધાનાં ભરતર્ષભ। કુઞ્જરાણાં ચ નદતાં સૈન્યાનાં ચ પ્રહૃષ્યતામ્
હે રાજા, બંને સેના વચ્ચે મોટો સંઘર્ષ થયો; યુદ્ધાઓ એકબીજાને નિહાળી રહ્યા, હાથીઓ ગર્જના કરતા અને સૈનિકો હર્ષમાં હતા.
તં તથા કૃપયાવિષ્ટમશ્રુપૂર્ણાકુલેક્ષણમ્ । વિષીદન્તમિદં વાક્યમુવાચ મધુસૂદનઃ
તેને આવી રીતે દયા થી વ્યાકુળ, આંખોમાં આંસુ અને ચિંતિત જોઈ, મધુસૂદને દુઃખી થયેલા તેને આ રીતે કહ્યું.
કુતસ્ત્વા કશ્મલમિદં વિષમે સમુપસ્થિતમ્ । અનાર્યજુષ્ટમસ્વર્ગ્યમકીર્તિકરમર્જુન
હે અર્જુન, આ મુશ્કેલીના સમયે તને આવી નિરાશા ક્યાંથી આવી? આ neither મહાન છે, neither સ્વર્ગ અપાવે છે, અને neither સન્માન આપે છે.
ક્લૈબ્યં મા સ્મ ગમઃ પાર્થ નૈતત્ત્વય્યુપપદ્યતે। ક્ષુદ્રં હૃદયદૌર્બલ્યં ત્યક્ત્વોત્તિષ્ઠ પરંતપ
હે પાર્થ, તું દુર્બળતા તરફ ન વળે; આ તને શોભતું નથી. નાનું મનનું કમજોરપણું છોડીને, ઊભો થા, દુશ્મનોને હરાવનાર.
કથં ભીષ્મમહં સઙ્ખ્યે દ્રોણં ચ મધુસૂદન । ઇષુભિઃ પ્રતિયોત્સ્યામિ પૂજાર્હાવરિસૂદન
હે મધુસૂદન, હું યુદ્ધમાં બાણોથી ભીષ્મ અને દ્રોણ જેવા પૂજ્ય વ્યક્તિઓ સામે કેવી રીતે લડી શકું?