એતાન્યનીકાનિ મહાનુભાવં ગૂહન્તિ મેઘા ઇવ રશ્મિમન્તમ્। એતાનિ હત્વા પુરુષપ્રવીર કાઙ્ક્ષસ્વ યુદ્ધં ભરતર્ષભેણ
આ સેના વિભાગો એ મહાન આત્માવાનને એમ છુપાવે છે જેમ મેઘો તેજસ્વી સૂર્યને ઢાંકે છે. પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠ, આ બધાને જીત્યા પછી, ભરતવંશના વીર સાથે યુદ્ધ કરવાની ઇચ્છા રાખ.
ધાર્તરાષ્ટ્રબલં દૃષ્ટ્વા યુદ્ધાય સમુપસ્થિતમ્। અર્જુનસ્ય હિતાર્થાય કૃષ્ણો વચનમબ્રવીત્
ધૃતરાષ્ટ્રની સેના યુદ્ધ માટે તૈયાર જોઈને, કૃષ્ણે અર્જુનના કલ્યાણ માટે આ શબ્દો કહ્યા.
શુચિર્ભૂત્વા મહાબાહો સંગ્રામાભિમુખે સ્થિતઃ। પરાજયાય શ્ત્રુણાં દુર્ગાસ્તોત્રમુદીરય
મહાબાહુ, શુદ્ધ થઈને અને યુદ્ધ માટે તૈયાર થઈ, દુશ્મનોના પરાજય માટે દુર્ગાનું સ્તોત્ર પઠ.
એવમુક્તોઽર્જુનઃ સઙ્ખ્યે વાસુદેવેન ધીમતા। અવતીર્ય રથાત્પાર્થઃ સ્તોત્રમાહ કૃતાઞ્જલિઃ
વાસુદેવના આ શબ્દો સાંભળી, અર્જુને રથમાંથી નીચે ઉતરી, હાથ જોડીને દુર્ગાનું સ્તોત્ર બોલવાનું શરૂ કર્યું.
નમસ્તે સિદ્ધસેનાનિ આર્યે મન્દરવાસિનિ । કુમારિ કાલિ કાપાલિ કપિલે કૃષ્ણપિઙ્ગલે
હે સિદ્ધગણોની નાયિકા, આર્યે, મંદર પર વસનારી, કુમારી, કાળી, કપાળ ધારણ કરનારી, પાંઢળી અને કાળી-પિંગળ આંખવાળી, તમને વંદન છે.
ભદ્રકાલિ નમસ્તુભ્યં મહાકાલિ નમોઽસ્તુ તે । ચણ્ડિ ચણ્ડે નમસ્તુભ્યં તારિણિ વરવર્ણિનિ
હે ભદ્રકાળી, તમને વંદન છે; હે મહાકાળી, તમને વંદન છે; હે ચંડિ, હે ભયાનક, તમને વંદન છે; હે દુઃખમાંથી છોડાવનારી, શ્રેષ્ઠ રૂપાવતી, તમને વંદન છે.
કાત્યાયનિ મહાભાગે કરાલિ વિજયે જયે। શિખિપિચ્છધ્વજધરે નાનાભરણભૂષિતે
હે કાત્યાયની, મહાભાગ્યવાળી, ભયાનક રૂપવાળી, વિજયશાળી, મોરપાંખના ધ્વજવાળી, વિવિધ આભૂષણોથી શોભાયમાન, તમને વંદન છે.
અટ્ટશૂલપ્રહરણે સ્વઙ્ગખેટકધારિણિ । ગોપેન્દ્રસ્યાનુજે જ્યેષ્ઠે નન્દગોપકુલોદ્ભવે
મહા શૂળ ધારણ કરનારી, પોતાના હાથમાં ઢાલ અને ગદા રાખનારી, ગોપેન્દ્રની મોટી બહેન, નંદગોપના કુળમાં જન્મેલી, તમને વંદન છે.
મહિષાસૃક્પ્રિયે નિત્યં કૌશિકિ પીતવાસિનિ । અટ્ટહાસે કોકમુખે નમસ્તેઽસ્તુ રણપ્રિયે
મહિષાસુરના રક્તને હંમેશા પ્રિય રાખનારી, કૌશિકી, પીળા વસ્ત્ર ધારણ કરનારી, ઉગ્ર હાસ્યવાળી, કમળ જેવા મુખવાળી, યુદ્ધને પ્રિય રાખનારી, તમને વંદન છે.
ઉભે શાકમ્ભરિ શ્વેતે કૃષ્ણે કૈટભનાશિનિ । હિરણ્યાશ્ચિ વિરૂપાક્ષિ સુધૂમ્રાક્ષિ નમોઽસ્તુ તે
શાકંભરી, સફેદ અને કાળી બંને રૂપવાળી, કૈટભનો વિનાશ કરનારી, સુવર્ણ નેત્રવાળી, અનેક રૂપવાળી, ભયાનક અને ધૂમ્ર આંખવાળી, તમને વંદન છે.
વેદશ્રુતિ મહાપુણ્યે બ્રહ્મણ્યે જાતવેદસિ । જમ્બૂકટકચૈત્યેષુ નિત્યં સન્નિહિતાલયે
વેદ અને શ્રુતિ રૂપે, મહાપવિત્ર, બ્રહ્મને પ્રિય, તેજસ્વી, જાંબુકટકના મંદિરોમાં હંમેશા વસનારી, તમને વંદન છે.
ત્વં બ્રહ્મવિદ્યા વિદ્યાનાં મહાનિદ્રા ચ દેહિનામ્। સ્કન્દમાતર્ભગવતિ દુર્ગે કાન્તારવાસિનિ
જ્ઞાનમાં બ્રહ્મવિદ્યા, સર્વ જીવોમાં મહાનિદ્રા, સ્કંદની માતા, ભગવતી દુર્ગા, જંગલમાં વસનારી, તમને વંદન છે.
સ્વાહાકારઃ સ્વધા ચૈવ કલા કાષ્ઠા સરસ્વતી। સાવિત્રી વેદમાતા ચ તથા વેદાન્ત ઉચ્યતે
તમે સ્વાહા, સ્વધા, સમયની કળા, સરસ્વતી, સાવિત્રી, વેદોની માતા અને વેદાંત રૂપે પણ ઓળખાવ છો.
સ્તુતાસિ ત્વં મહાદેવિ વિશુદ્ધેનાન્તરાત્મના । જયો ભવતુ મે નિત્યં ત્વત્પ્રસાદાદ્રણાજિરે
હે મહાદેવી, શુદ્ધ અંતઃકરણથી તમારી સ્તુતિ કરી છે; તમારી કૃપાથી યુદ્ધના મેદાનમાં હંમેશા મારી વિજય થાય.
કાન્તારભયદુર્ગેષુ ભક્તાનાં ચાલયેષુ ચ । નિત્યં વસસિ પાતાલે યુદ્ધે જયસિ દાનવાન્
ભયાનક જંગલોમાં અને કિલ્લાઓમાં, તેમજ ભક્તજનના ઘરોમાં તું હંમેશા વસે છે; પાતાળમાં તારો નિવાસ છે અને યુદ્ધમાં તું દૈત્યોને હંમેશા હરાવે છે.
ત્વં જમ્ભની મોહિની ચ માયા હ્રીઃ શ્રીસ્તથૈવ ચ । સંધ્યા પ્રભાવતી ચૈવ સાવિત્રી જનની તથા
તું જ જંભની, મોહિની, માયા, હ્રી, શ્રી, સંધ્યા, પ્રભાવતી અને સાવિત્રી છે; તું જ સર્વની જનની છે.
તુષ્ટિઃ પુષ્ટિર્ધૃતિર્દીપ્તિશ્ચન્દ્રાદિત્યવિવર્ધિની । ભૂતિર્ભૂતિમતાં સઙ્ખ્યે વીક્ષ્યસે સિદ્ધચારણૈઃ
તું સંતોષ, પોષણ, ધીરજ અને તેજ છે; તું ચાંદ્ર અને સૂર્યનું વધારણારી છે; યુદ્ધમાં ધનવાનોમાં તું સમૃદ્ધિરૂપે છે અને સિદ્ધો તથા ચારણો તને જુએ છે.
તતઃ પાર્થસ્ય વિજ્ઞાય ભક્તિં માનવવત્સલા। અન્તરિક્ષગતોવાચ ગોવિન્દસ્યાગ્રતઃ સ્થિતા
પાર્થની ભક્તિ જાણી, માનવજાતિ પર દયા ધરાવનારી એ, ગોવિંદ સામે ઊભી રહી, આકાશમાંથી બોલી.
સ્વલ્પેનૈવ તુ કાલેન શત્રૂઞ્જેષ્યસિ પાણ્ડવ । નરસ્ત્વમસિ દુર્ધર્ષ નારાયણસહાયવાન્
પાંડવ, તું બહુ જલ્દી તારા શત્રુઓને જીતશે; તું દુર્જેય છે, કારણ કે તારું સાથ નારાયણ છે.
અજેયસ્ત્વં રણેઽરીણામપિ વજ્રભૃતઃ સ્વયમ્ । ઇત્યેવમુક્ત્વા વરદા ક્ષણેનાન્તરધીયત
યુદ્ધમાં તને ઇન્દ્ર પણ હરાવી શકતો નથી; આવું કહીને, વરદાન આપનાર ક્ષણમાં અદૃશ્ય થઈ ગઈ.
લબ્ધ્વા વરં તુ કૌન્તેયો મેને વિજયમાત્મનઃ । આરુરોહ તતઃ પાર્થો રથં પરમસંમતમ્
વરદાન મળતાં કૌંતેયે પોતાનું વિજય નિશ્ચિત માન્યું; પછી પાર્થ એ શ્રેષ્ઠ રથ પર ચઢ્યો.
કૃષ્ણાર્જુનાવેકરથૌ દિવ્યૌ શઙ્ખૌઃ પ્રદધ્મતુઃ । ય ઇદં પઠતે સ્તોત્રં કલ્ય ઉત્થાય માનવઃ
કૃષ્ણ અને અર્જુન એક જ રથ પર બેસીને દિવ્ય શંખ વગાડ્યા; જે મનુષ્ય સવારે ઉઠીને આ સ્તોત્રનું પઠન કરે છે,
યક્ષરક્ષઃપિશાચેભ્યો ન ભયં વિદ્યતે સદા। ન ચાપિ રિપવસ્તેભ્યઃ સર્પાદ્યા યે ચ દંષ્ટ્રિણઃ
તેને યક્ષ, રાક્ષસ, પિશાચ અને દુશ્મનો, તેમજ સાપ અને દાંતવાળા પ્રાણીઓથી ક્યારેય ડર રહેતું નથી.
ન ભયં વિદ્યતે તસ્ય સદા રાજકુલાદપિ । વિવાદેક જયમાપ્નોતિ બદ્ધો મુચ્યતિ બન્ધનાત્
તેને રાજદરબારથી પણ ક્યારેય ડર રહેતું નથી; વિવાદમાં તે હંમેશા જીતે છે અને બંધનમાં હોય તો મુક્ત થાય છે.
દુર્ગં તરતિ ચાવશ્યં તથા ચોરૈર્વિમુચ્યતે। સંગ્રામે વિજયેન્નિત્યં લક્ષ્મીં પ્રાપ્નોતિ કેવલામ્
તે અવશ્ય કિલ્લા પાર કરે છે અને ચોરોથી છૂટકારો મેળવે છે; યુદ્ધમાં હંમેશા વિજય મેળવે છે અને એકલવીર ધન પ્રાપ્ત કરે છે.
આરોગ્યબલસંપન્નો જીવેદ્વર્ષશતં તથા । એતદ્દૃષ્ટં પ્રસાદાત્તુ મયા વ્યાસસ્ય ધીમતઃ
તે આરોગ્ય અને બળથી સંપન્ન બની, સો વર્ષ સુધી જીવે છે; આ બધું મેં વિદ્વાન વ્યાસજીની કૃપાથી જોયું છે.
મોહાદેતૌ ન જાનન્તિ નરનારાયણાવૃષી । તવ પુત્રા દુરાત્માનઃ સર્વે મન્યુવશાનુગાઃ
મોહના કારણે, તારા દુરાચારી પુત્રો, જે સૌ ક્રોધના વશમાં છે, તેઓ નર-નારાયણ ઋષિને ઓળખતા નથી.
પ્રાપ્તકાલમિદં વાક્યં કાલપાશેન કુણ્ઠિતાઃ । દ્વૈપાયનો નારદશ્ચ કણ્વો રામસ્તથાનઘઃ । અવારયંસ્તવ સુતં ન ચાસૌ તદ્ગૃહીતવાન્
આ વચન યોગ્ય સમયે આવ્યું છે, પણ સમયના બંધનથી તેઓ મૂર્છિત છે; દ્વૈપાયન, નારદ, કણ્વ અને નિર્દોષ રામે તારા પુત્રને રોકવાનો પ્રયાસ કર્યો, પણ તેણે સાંભળ્યું નહીં.
યત્ર ધર્મો દ્યુતિઃ કાન્તિર્યત્ર હ્રીઃ શ્રીસ્તથા મતિઃ। યતો ધર્મસ્તતઃ કૃષ્ણો યતઃ કૃષ્ણસ્તતો જયઃ
જ્યાં ધર્મ, તેજ, સૌંદર્ય, લજ્જા, શ્રી અને બુદ્ધિ છે, ત્યાં કૃષ્ણ છે; અને જ્યાં કૃષ્ણ છે, ત્યાં વિજય છે.
કેષાં પ્રહૃષ્ટાસ્તત્રાગ્રે યોધા યુધ્યન્તિ સઞ્જય। ઉદગ્રમનસઃ કે વા કે વા દીના વિચેતસઃ
સંજય, આગળ કયા યુદ્ધાઓ આનંદથી લડી રહ્યા છે? કોણ ઉત્સાહભેર છે અને કોણ દુઃખી અને ગભરાયેલા છે?