ગન્તુકામા ભર્તૃપાર્શ્વં ત્વયા સહ સુમધ્યમા। ગત્વાઽભિવાદ્ય રાજનં યૌવરાજ્યમવાપ્સ્યસિ
પાતળી કમરવાળી તારી માતા પતિના પાસે જવા ઇચ્છે છે, તારા સાથે જશે; ત્યાં જઈને રાજાને વંદન કરીને તું યુવરાજપદ પામશે.
સ પિતા તવ રાજેન્દ્રસ્તસ્ય ત્વં વશગો ભવ। પિતૃપૈતામહં રાજ્યમાતિષ્ઠસ્વ સ્વભાવતઃ
એ તારો પિતા છે, રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ; તારે એની આજ્ઞામાં રહેવું. પિતા અને દાદાથી મળેલું રાજ્ય તારે સ્વભાવથી સંભાળવું.
તસ્મિન્કાલે સ્વરાજ્યસ્થો મામનુસ્મર પૌરવ
પૌરવ, જ્યારે તું પોતાનાં રાજ્યમાં સ્થિર થાઈશ, ત્યારે મને ભૂલતો નહીં.
અભિવાદ્ય મુનેઃ પાદૌ પૌરવો વાક્યમબ્રવીત્। ત્વં પિતા મમ વિપ્રર્ષે ત્વં માતા ત્વં ગતિશ્ચ મે
મુનિના પગે વંદન કરીને પૌરવે કહ્યું: 'મારા પિતા પણ તમે, બ્રાહ્મણમુનિ, મારી માતા પણ તમે, અને મારું આશ્રય પણ તમે જ છો.'
ન ચાન્યં પિતરં મન્યે ત્વામૃતે તુ મહાતપઃ। તવ શુશ્રૂષણં પુણ્યમિહ લોકે પરત્ર ચ
હે મહાતપસ્વી, આપ સિવાય હું બીજાને પિતા માનતો જ નથી. આપની સેવા કરવી એ આ લોકમાં અને પરલોકમાં પણ પુણ્યનું કામ છે.
શકુન્તલા ભર્તૃકામા સ્વયં યાતુ યથેષ્ટતઃ। અહં સુશ્રૂષણપરઃ પાદમૂલે વસામિ વઃ
શકુંતલા જો પતિ ઇચ્છે છે તો તે પોતાની ઇચ્છાથી જઈ શકે; હું તો આપના ચરણોમાં રહીને આપની સેવા કરતો રહીશ.
ક્રીડાં વ્યાલમૃગૈઃ સાર્ધં કરિષ્યે ન પુરા યથા। ત્વચ્છાસનપરો નિત્યં સ્વાધ્યાયં ચ કરોમ્યહમ્
હવે હું પહેલાંની જેમ જંગલના પ્રાણીઓ સાથે રમતો નહીં, હંમેશા આપના કહે્યા મુજબ ચાલીશ અને અભ્યાસમાં પણ મન લગાવીશ.
એવમુક્ત્વા તુ સંશ્લિષ્ય પાદૌ કણ્વસ્ય તિષ્ઠતઃ। તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા પ્રરુરોદ શકુન્તલા
આવી રીતે કહીને તેણે કણ્વના ચરણો ભેળવી લીધા. તેના વચન સાંભળીને શકુંતલા રડવા લાગી.
સ્નેહાત્પિતુશ્ચ પુત્રસ્ય હર્ષશોકસમન્વિતા। નિશામ્ય રુદતીમાર્તાં દૌષ્યન્તિર્વાક્યમબ્રવીત્
પિતાનો સ્નેહ અને પુત્રના આનંદ-દુઃખથી ભરેલી, દુઃખમાં રડતી શકુંતલાને દુષ્યંતની પુત્રીએ કહ્યું.
શ્રુત્વા ભગવતો વાક્યં કિં રોદિષિ શકુન્તલે। ગન્તવ્યં કાલ્ય ઉત્થાય ભર્તૃપ્રીતિસ્વવાસ્તિ ચેત્
મુનિનું વચન સાંભળીને તેણે કહ્યું: 'શકુંતલા, તું કેમ રડે છે? જો તારે પતિને પ્રસન્ન કરવો હોય તો સવારથી જવું પડશે.'
એકસ્તુ કુરુતે પાપં ફલં ભુઙ્ક્તે મહાજનઃ। મયા નિવારિતો નિત્યં ન કરોષિ વચો મમ
દરેક માણસ પોતે પાપ કરે છે અને પોતે જ તેનું ફળ ભોગવે છે; હું તને હંમેશા રોકતી રહી, છતાં તું મારું કહેવું સાંભળતી નથી.
નિઃસૃતાન્કુઞ્જરાન્નિત્યં બાહુભ્યાં સંપ્રમથ્ય વૈ। વનં ચ લોડયન્નિત્યં સિંહવ્યાઘ્રગણૈર્વૃતમ્
તું વારંવાર હાથથી હાથીઓને દૂર હાંકી કાઢતી અને સિંહ-વાઘોથી ભરેલા જંગલમાં ફરતી.
એવંવિધાનિ ચાન્યાનિ કૃત્વા વૈ પુરુનન્દન। રુષિતો ભગવાંસ્તાત તસ્માદાવાં વિવાસિતૌ
હે પુરુવંશના આનંદ, આવી ઘણી વાતો કરીને ભગવાન ગુસ્સે થયા અને તેથી આપણે બંનેને આશ્રમમાંથી કાઢી મૂક્યા.
નાહં ગચ્છામિ દુષ્યન્તં નાસ્મિ પુત્ર હિતૈષિણી। પાદમૂલે વસિષ્યામિ મહર્ષેર્ભાવિતાત્મનઃ
હું દુષ્યંત પાસે જવા તૈયાર નથી, ને હું પુત્રની ભલાઈ ઇચ્છતી પણ નથી; હું મહર્ષિના ચરણોમાં જ રહીશ.
એવમુક્ત્વા તુ રુદતી પપાત મુનિપાદયોઃ। એવં વિલપતીં કણ્વશ્ચાનુનીય ચ હેતુભિઃ। પુનઃ પ્રોવાચ ભગવાનાનૃશંસ્યાદ્ધિતં વચઃ
આવી રીતે બોલીને તે રડતી રડતી મુનિના ચરણોમાં પડી ગઈ; જ્યારે તે આ રીતે દુઃખ વ્યક્ત કરતી હતી, ત્યારે કણ્વે સમજાવ્યું અને ફરી દયાભર્યા, હિતના શબ્દો કહ્યા.
શકુન્તલે શૃણુષ્વેદં હિતં પથ્યં ચ ભામિનિ। પતિવ્રતાભાવગુણાન્હિત્વા સાધ્યં ન કિંચન
શકુંતલા, આ હિતનું અને કલ્યાણકારક વચન સાંભળ, વહાલી; પતિવ્રતા સ્ત્રીના ગુણ સિવાય બીજું કશુંય સાચું સિદ્ધ થતું નથી.
પ્રતિવ્રતાનાં દેવા વૈ તુષ્ટાઃ સર્વરપ્રદાઃ। પ્રસાદં ચ કરિષ્યન્તિ આપદો મોક્ષયન્તિ ચ
પતિવ્રતા સ્ત્રીઓથી દેવતાઓ પ્રસન્ન થાય છે અને તેમને સર્વે સુખ આપે છે; તેઓ કૃપા કરે છે અને દુઃખમાંથી મુક્તિ આપે છે.
પતિપ્રસાદાત્પુણ્યં ચ પ્રાપ્નુવન્તિ ન ચાશુભમ્। તસ્માદ્ગત્વા તુ રાજાનમારાધય શુચિસ્મિતે
પતિની કૃપાથી સ્ત્રીને પુણ્ય મળે છે અને ક્યારેય દુઃખ ન આવે; તેથી, હે શુદ્ધ હસતી, તું રાજા પાસે જઈને તેને પ્રસન્ન કર.
શકુન્તલાં તથોક્ત્વા વૈ શાકુન્તલમથાબ્રવીત્। દૌહિત્રો મમ પૌત્રસ્ત્વમિલિલસ્ય મહાત્મનઃ
આવી રીતે શકુંતલાને કહીને, પછી તેણે તેના પુત્રને કહ્યું: 'હે શકુંતલાના પુત્ર, તું મહાત્મા ઇલિલાનો પૌત્ર છે.'
શૃણુષ્વ વચનં સત્યં પ્રબ્રવીમિ તવાનઘ। મનસા ભર્તૃકામા વૈ વાગ્ભિરુક્ત્વા પૃથગ્વિધમ્
મારા સાચા શબ્દો સાંભળ, હે નિર્દોષ; તે મનથી પતિને ઇચ્છે છે અને અનેક રીતે બોલી પણ છે, છતાં એ શુભ સ્ત્રી જવા માંગતી નથી.
ગન્તું નેચ્છતિ કલ્યાણી તસ્માત્તાત વહસ્વ વૈ। શક્તસ્ત્વં પ્રતિગન્તું ચ મુનિભિઃ સહ પૌરવ
હું કહું છું કે, હે પુત્ર, તારે જ તેને લઈ જવું પડશે; તું ઋષિગણ સાથે પાછો આવવાની શક્તિ ધરાવે છે, હે પુરુવંશી.
ઇત્યુક્ત્વા સર્વદમનં કણ્વઃ શિષ્યાનથાબ્રવીત્। શકુન્તલામિમાં શીગ્રં સપુત્રામાશ્રમાદિતઃ
આવી રીતે સર્વદમનને કહીને, કણ્વે પોતાના શિષ્યોને કહ્યું: 'શકુંતલા અને તેના પુત્રને ઝડપથી આશ્રમમાંથી લઈ જાવ.'
ભર્તુઃ પ્રાપયતાભ્યાશં સર્વલક્ષણપૂજિતામ્। નારીણાં ચિરવાસો હિ બાન્ધવેષુ ન રોચતે
આ સ્ત્રીને, જે સર્વ શુભ લક્ષણોથી યુક્ત છે, તેના પતિના નજીક લઈ જાઓ; કેમ કે સ્ત્રીઓને લાંબા સમય સુધી સંબંધીઓમાં રહેવું ગમતું નથી.
કીર્તિચારિત્રધર્મ્નસ્તસ્માન્નયત મા ચિરમ્
માટે, કીર્તિ, સારા વર્તન અને ધર્મ માટે, વિલંબ ન કરો—તેણેને તરત લઈ જાઓ.
ધર્માભિપૂજિતં પુત્રં કાશ્યપેન નિશામ્ય તુ। કાશ્યપાત્પ્રાપ્ય ચાનુજ્ઞાં મુમુદે ચ શકુન્તલા
કશ્યપે ધર્મથી મારા પુત્રનું સન્માન કર્યું છે એવું સાંભળીને અને કશ્યપ પાસેથી અનુમતિ મળતાં શકુંતલાએ આનંદ અનુભવ્યો.
કણ્વસ્ય વચનં શ્રુત્વા પ્રતિગચ્છેતિ ચાસકૃત્। તથેત્યુક્ત્વા તુ કણ્વં ચ માતરં પૌરવોઽબ્રવીત્। કિં ચિરાયસિ માતસ્ત્વં ગમિષ્યામો નૃપાલયમ્
કણ્વના વચન સાંભળીને અને વારંવાર પાછા જવા કહ્યે પછી, પૌરુવ વંશજએ કણ્વ અને પોતાની માતાને કહ્યું: 'માતા, તમે કેમ વિલંબ કરો છો? હવે આપણે રાજમહેલ જઈશું.'
એવમુક્ત્વા તુ તાં દેવીં દુષ્યન્તસ્ય મહાત્મનઃ। અભિવાદ્ય મુનેઃ પાદૌ ગન્તુમૈચ્છત્સ પૌરવઃ
આ રીતે દુષ્યંતની પત્ની તે મહાન સ્ત્રીને કહીને, પૌરુવ વંશજએ ઋષિના પગે વંદન કરી, ત્યાંથી જવા ઇચ્છા વ્યક્ત કરી.
શકુન્તલા ચ પિતરમભિવાદ્ય કૃતાઞ્જલિઃ। પ્રદક્ષિણીકૃત્ય તદા પિતરં વાક્યમબ્રવીત્
શકુંતલાએ હાથ જોડીને પિતાને વંદન કર્યું અને તેમના ચરણોની પરિક્રમા કરી પછી પિતાને કહ્યું.
અજ્ઞાનાન્મે પિતા ચેતિ દુરુક્તં વાપિ ચાનૃતમ્। અકાર્યં વાપ્યનિષ્ટં વા ક્ષન્તુમર્હતિ તદ્ભવાન્
પિતા, જો અજાણતા મેં કદી 'આ મારા પિતા નથી' એવું કહ્યું હોય, કે કઠોર, ખોટું, અયોગ્ય કે અપ્રિય કંઈ બોલ્યું હોય, તો કૃપા કરીને તેને માફ કરો.
એવમુક્તો નતશિરા મુનિર્નોવાચ કિંચન। મનુષ્યભાવાત્કણ્વોઽપિ મુનિરશ્રૂણ્યવર્તયત્
આવું સાંભળી ઋષિએ માથું નમાવ્યું અને કંઈ બોલ્યા નહીં; કણ્વ પણ મનુષ્યભાવથી, ઋષિ હોવા છતાં, આંખોમાંથી આંસુ વહાવ્યા.