શૃણુ ભદ્રે મમ સુતે મમ વાક્યં શુચિસ્મિતે
મારી દીકરી, ભદ્રા, શુદ્ધ હાસ્યવાળી, મારા વચન સાંભળ.
પતિવ્રતાનાં નારીણાં વિશિષ્ટમિતિ ચોચ્યતે। પતિશુશ્રૂષણં પૂર્વં મનોવાક્કાયચેષ્ટિતૈઃ
પતિને સમર્પિત સ્ત્રીઓમાં, મન, વાણી અને કાયાના વ્યવહારથી પતિની સેવા કરવી એ સર્વોપરી માનવામાં આવે છે.
અનુજ્ઞાતા મયા પૂર્વં પૂજયૈતદ્વ્રતં તવ। એતેનૈવ ચ વૃત્તેન પુણ્યાઁલ્લોકાનવાપ્ય ચ
મારી મંજૂરીથી તું આ વ્રત પાળ્યું છે; એ જ સારા વર્તનથી તું પુણ્યલોકો પ્રાપ્ત કરશે.
તસ્યાન્તે માનુષે લોકે વિશિષ્ટાં તપ્સ્યસે શ્રિયમ્। તસ્માદ્ભદ્રેઽદ્ય યાતવ્યં સમીપં પૌરવસ્ય હ
આના અંતે, માનવલોકમાં તને વિશેષ સમૃદ્ધિ મળશે; એટલે ભદ્રે, આજે તારે પૌરુવ વંશજ પાસે જવું છે.
સ્વયં નાયાતિ મત્વા તે ગતં કાલં શુચિસ્મિતે। ગત્વાઽઽરાધય રાજાનં દુષ્યન્તં હિતકામ્યયા
શુદ્ધ હાસ્યવાળી, એ પોતે આવતો નથી એવું માનીને, સમય વીતી ગયો એમ સમજીને, તારે રાજા દુષ્યંતને મળવા અને એના કલ્યાણની ઇચ્છાથી એને પ્રસન્ન કરવા જવું જોઈએ.
દૌષ્યન્તિં યૌવરાજ્યસ્થં દૃષ્ટ્વા પ્રીતિમવાપ્સ્યસિ। દેવતાનાં ગુરૂણાં ચ ક્ષત્રિયાણાં ચ ભામિનિ
દુષ્યંતને યુવરાજપદે સ્થિર થયેલા જોઈને તને આનંદ થશે; દેવતાઓ, વડીલ અને ક્ષત્રિયોને પણ, સુંદરે—
ભર્તૄણાં ચ વિશેષેમ હિતં સંગમનં ભવેત્। તસ્માત્પુત્રિ કુમારેણ ગન્તવ્યં મત્પ્રિયેપ્સયા
અને ખાસ કરીને પતિઓ માટે, મિલન હિતકારક છે; એટલે, પુત્રી, મારી પ્રસન્નતા માટે તારે પુત્ર સાથે જવું જોઈએ.
પ્રતિવાક્યં ન દદ્યાસ્ત્વં શપિતા મમ પાદયોઃ
મારા આદેશથી તું કોઈ જવાબ આપવો નહીં—તું મારા પદને બંધાયેલ છે.
એવમુક્ત્વા સુતાં તત્ર પૌત્રં કણ્વોઽભ્યભાષત। પરિષ્વજ્ય ચ બાહુભ્યાં મૂર્ધ્ન્યુપાઘ્રાય પૌરવમ્
આ રીતે દીકરીને કહીને, કણ્વે ત્યાં પોતાના પૌત્રને બોલાવ્યો, બાહોમાં ભેળવીને પૌરવના માથા પર સુગંધ લીધી.
સોમવંશોદ્ભવો રાજા દુષ્યન્ત ઇતિ વિશ્રુતઃ। તસ્યાગ્રમહિષી ચૈષા તવ માતા શુચિવ્રતા
દુષ્યંત નામે પ્રસિદ્ધ રાજા ચંદ્રવંશમાંથી જન્મેલા છે; આ શુદ્ધવ્રતાવાળી સ્ત્રી એની મુખ્ય રાણી અને તારી માતા છે.
ગન્તુકામા ભર્તૃપાર્શ્વં ત્વયા સહ સુમધ્યમા। ગત્વાઽભિવાદ્ય રાજનં યૌવરાજ્યમવાપ્સ્યસિ
પાતળી કમરવાળી તારી માતા પતિના પાસે જવા ઇચ્છે છે, તારા સાથે જશે; ત્યાં જઈને રાજાને વંદન કરીને તું યુવરાજપદ પામશે.
સ પિતા તવ રાજેન્દ્રસ્તસ્ય ત્વં વશગો ભવ। પિતૃપૈતામહં રાજ્યમાતિષ્ઠસ્વ સ્વભાવતઃ
એ તારો પિતા છે, રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ; તારે એની આજ્ઞામાં રહેવું. પિતા અને દાદાથી મળેલું રાજ્ય તારે સ્વભાવથી સંભાળવું.
તસ્મિન્કાલે સ્વરાજ્યસ્થો મામનુસ્મર પૌરવ
પૌરવ, જ્યારે તું પોતાનાં રાજ્યમાં સ્થિર થાઈશ, ત્યારે મને ભૂલતો નહીં.
અભિવાદ્ય મુનેઃ પાદૌ પૌરવો વાક્યમબ્રવીત્। ત્વં પિતા મમ વિપ્રર્ષે ત્વં માતા ત્વં ગતિશ્ચ મે
મુનિના પગે વંદન કરીને પૌરવે કહ્યું: 'મારા પિતા પણ તમે, બ્રાહ્મણમુનિ, મારી માતા પણ તમે, અને મારું આશ્રય પણ તમે જ છો.'
ન ચાન્યં પિતરં મન્યે ત્વામૃતે તુ મહાતપઃ। તવ શુશ્રૂષણં પુણ્યમિહ લોકે પરત્ર ચ
હે મહાતપસ્વી, આપ સિવાય હું બીજાને પિતા માનતો જ નથી. આપની સેવા કરવી એ આ લોકમાં અને પરલોકમાં પણ પુણ્યનું કામ છે.
શકુન્તલા ભર્તૃકામા સ્વયં યાતુ યથેષ્ટતઃ। અહં સુશ્રૂષણપરઃ પાદમૂલે વસામિ વઃ
શકુંતલા જો પતિ ઇચ્છે છે તો તે પોતાની ઇચ્છાથી જઈ શકે; હું તો આપના ચરણોમાં રહીને આપની સેવા કરતો રહીશ.
ક્રીડાં વ્યાલમૃગૈઃ સાર્ધં કરિષ્યે ન પુરા યથા। ત્વચ્છાસનપરો નિત્યં સ્વાધ્યાયં ચ કરોમ્યહમ્
હવે હું પહેલાંની જેમ જંગલના પ્રાણીઓ સાથે રમતો નહીં, હંમેશા આપના કહે્યા મુજબ ચાલીશ અને અભ્યાસમાં પણ મન લગાવીશ.
એવમુક્ત્વા તુ સંશ્લિષ્ય પાદૌ કણ્વસ્ય તિષ્ઠતઃ। તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા પ્રરુરોદ શકુન્તલા
આવી રીતે કહીને તેણે કણ્વના ચરણો ભેળવી લીધા. તેના વચન સાંભળીને શકુંતલા રડવા લાગી.
સ્નેહાત્પિતુશ્ચ પુત્રસ્ય હર્ષશોકસમન્વિતા। નિશામ્ય રુદતીમાર્તાં દૌષ્યન્તિર્વાક્યમબ્રવીત્
પિતાનો સ્નેહ અને પુત્રના આનંદ-દુઃખથી ભરેલી, દુઃખમાં રડતી શકુંતલાને દુષ્યંતની પુત્રીએ કહ્યું.
શ્રુત્વા ભગવતો વાક્યં કિં રોદિષિ શકુન્તલે। ગન્તવ્યં કાલ્ય ઉત્થાય ભર્તૃપ્રીતિસ્વવાસ્તિ ચેત્
મુનિનું વચન સાંભળીને તેણે કહ્યું: 'શકુંતલા, તું કેમ રડે છે? જો તારે પતિને પ્રસન્ન કરવો હોય તો સવારથી જવું પડશે.'
એકસ્તુ કુરુતે પાપં ફલં ભુઙ્ક્તે મહાજનઃ। મયા નિવારિતો નિત્યં ન કરોષિ વચો મમ
દરેક માણસ પોતે પાપ કરે છે અને પોતે જ તેનું ફળ ભોગવે છે; હું તને હંમેશા રોકતી રહી, છતાં તું મારું કહેવું સાંભળતી નથી.
નિઃસૃતાન્કુઞ્જરાન્નિત્યં બાહુભ્યાં સંપ્રમથ્ય વૈ। વનં ચ લોડયન્નિત્યં સિંહવ્યાઘ્રગણૈર્વૃતમ્
તું વારંવાર હાથથી હાથીઓને દૂર હાંકી કાઢતી અને સિંહ-વાઘોથી ભરેલા જંગલમાં ફરતી.
એવંવિધાનિ ચાન્યાનિ કૃત્વા વૈ પુરુનન્દન। રુષિતો ભગવાંસ્તાત તસ્માદાવાં વિવાસિતૌ
હે પુરુવંશના આનંદ, આવી ઘણી વાતો કરીને ભગવાન ગુસ્સે થયા અને તેથી આપણે બંનેને આશ્રમમાંથી કાઢી મૂક્યા.
નાહં ગચ્છામિ દુષ્યન્તં નાસ્મિ પુત્ર હિતૈષિણી। પાદમૂલે વસિષ્યામિ મહર્ષેર્ભાવિતાત્મનઃ
હું દુષ્યંત પાસે જવા તૈયાર નથી, ને હું પુત્રની ભલાઈ ઇચ્છતી પણ નથી; હું મહર્ષિના ચરણોમાં જ રહીશ.
એવમુક્ત્વા તુ રુદતી પપાત મુનિપાદયોઃ। એવં વિલપતીં કણ્વશ્ચાનુનીય ચ હેતુભિઃ। પુનઃ પ્રોવાચ ભગવાનાનૃશંસ્યાદ્ધિતં વચઃ
આવી રીતે બોલીને તે રડતી રડતી મુનિના ચરણોમાં પડી ગઈ; જ્યારે તે આ રીતે દુઃખ વ્યક્ત કરતી હતી, ત્યારે કણ્વે સમજાવ્યું અને ફરી દયાભર્યા, હિતના શબ્દો કહ્યા.
શકુન્તલે શૃણુષ્વેદં હિતં પથ્યં ચ ભામિનિ। પતિવ્રતાભાવગુણાન્હિત્વા સાધ્યં ન કિંચન
શકુંતલા, આ હિતનું અને કલ્યાણકારક વચન સાંભળ, વહાલી; પતિવ્રતા સ્ત્રીના ગુણ સિવાય બીજું કશુંય સાચું સિદ્ધ થતું નથી.
પ્રતિવ્રતાનાં દેવા વૈ તુષ્ટાઃ સર્વરપ્રદાઃ। પ્રસાદં ચ કરિષ્યન્તિ આપદો મોક્ષયન્તિ ચ
પતિવ્રતા સ્ત્રીઓથી દેવતાઓ પ્રસન્ન થાય છે અને તેમને સર્વે સુખ આપે છે; તેઓ કૃપા કરે છે અને દુઃખમાંથી મુક્તિ આપે છે.
પતિપ્રસાદાત્પુણ્યં ચ પ્રાપ્નુવન્તિ ન ચાશુભમ્। તસ્માદ્ગત્વા તુ રાજાનમારાધય શુચિસ્મિતે
પતિની કૃપાથી સ્ત્રીને પુણ્ય મળે છે અને ક્યારેય દુઃખ ન આવે; તેથી, હે શુદ્ધ હસતી, તું રાજા પાસે જઈને તેને પ્રસન્ન કર.
શકુન્તલાં તથોક્ત્વા વૈ શાકુન્તલમથાબ્રવીત્। દૌહિત્રો મમ પૌત્રસ્ત્વમિલિલસ્ય મહાત્મનઃ
આવી રીતે શકુંતલાને કહીને, પછી તેણે તેના પુત્રને કહ્યું: 'હે શકુંતલાના પુત્ર, તું મહાત્મા ઇલિલાનો પૌત્ર છે.'
શૃણુષ્વ વચનં સત્યં પ્રબ્રવીમિ તવાનઘ। મનસા ભર્તૃકામા વૈ વાગ્ભિરુક્ત્વા પૃથગ્વિધમ્
મારા સાચા શબ્દો સાંભળ, હે નિર્દોષ; તે મનથી પતિને ઇચ્છે છે અને અનેક રીતે બોલી પણ છે, છતાં એ શુભ સ્ત્રી જવા માંગતી નથી.