ક્રોધાદ્યં પુરુષં પશ્યેસ્તથા શક્રસમદ્યુતે। સ ક્ષિપ્રં નભવેદ્વ્યક્તમિતિ ત્વાં વેદ્મિ કૌરવ
કોઈ માણસ ગુસ્સામાં હોય ત્યારે એ ઇન્દ્ર જેટલો ભયંકર લાગે છે; પણ, હે કૌરવ, હું જાણું છું કે એવો માણસ તરત જ પોતાનું સમજણ ગુમાવી બેસે છે.
તતઃ પ્રભાતે વિમલે ધાર્તરાષ્ટ્રેણ ચોદિતાઃ। દુર્યોધનેન રાજાનઃ પ્રયયુઃ પાણ્ડવાન્પ્રતિ
પછી સવારે આકાશ નિખાલસ હતું ત્યારે, દુર્યોધનના કહેવા પર, બધા રાજાઓ પાંડવો તરફ રવાના થયા.
આપ્લાવ્ય શુચયઃ સર્વે સ્રગ્વિણઃ શુક્લવાસસઃ। ગૃહીતશસ્ત્રા ધ્વજિનઃ સ્વસ્તિ વાચ્ય હુતાગ્નયઃ
બધા રાજાઓએ સ્નાન કરીને શુદ્ધતા મેળવી, ફૂલમાળાઓ પહેરી, સફેદ વસ્ત્રો પહેર્યા, હથિયારો અને ધ્વજ સાથે, શુભ આશીર્વાદ ઉચ્ચારીને અગ્નિમાં હોળી અર્પણ કરી.
સર્વે બ્રહ્મવિદઃ શૂરાઃ સર્વે સુચરિતવ્રતાઃ । સર્વે કામકૃતશ્ચૈવ સર્વે ચાહવલક્ષણાઃ
બધા વૈદશાસ્ત્ર જાણનારા, બહાદુર, સારા આચરણ અને વ્રત ધરાવનારા, પોતાની ઈચ્છાથી વર્તન કરનારા અને વીરતાના ચિહ્ન ધરાવનારા હતા.
આહવેષુ પરાઁલ્લોકાઞ્જિગીષન્તો મહાબલાઃ । એકાગ્રમનસઃ સર્વે શ્રદ્દધાનાઃ પરસ્પરમ્
યુદ્ધ દ્વારા ઉંચા લોક મેળવવાની ઈચ્છા રાખીને, બધા મહાબલી યોદ્ધાઓ એકાગ્ર મન અને પરસ્પર વિશ્વાસ સાથે આગળ વધ્યા.
વિન્દાનુવિન્દાવાવન્ત્યૌ કેકયા બાહ્લિકૈઃ સહ । પ્રયયુઃ સર્વ એવૈતે ભારદ્વાજપુરોગમાઃ
અવંતિના વિંદ અને અનુવિંદ, કૈકય અને બાહ્લિક—all ભારદ્વાજને આગેવાન બનાવીને એકસાથે નીકળી પડ્યા.
અશ્વત્થામા શાન્તનવઃ સૈન્ધવોઽથ જયદ્રથઃ। દાક્ષિણાત્યાઃ પ્રતીચ્યાશ્ચ પાર્વતીયાશ્ચ ને નૃપાઃ
અશ્વત્થામા, શાંતનુનો પુત્ર, સિંધુનો રાજા, જયદ્રથ, દક્ષિણ, પશ્ચિમ અને પર્વત પ્રદેશના રાજાઓ—આ બધા રાજાઓ પણ જોડાયા.
ગાન્ધારરાજઃ શકુનિઃ પ્રાચ્યોદીચ્યાશ્ચ સર્વશઃ । શકાઃ કિરાતા યવનાઃ શિબયોઽથ વસાતયઃ
ગાંધીરાના રાજા શકુની, પૂર્વ અને ઉત્તર તરફના બધા રાજાઓ, શક, કિરાત, યવન, શિબી અને વસાતિ—all જોડાયા.
સ્વૈઃ સ્વૈરનીકૈઃ સહિતાઃ પરિવાર્ય મહારથમ્ । એતે મહારથાઃ સર્વે દ્વિતીયે નિર્યયુર્બલે
આ બધા મહારથીઓ પોતપોતાની સેના સાથે, મહારથને ઘેરીને, બીજાં દળમાં બહાર નીકળી.
કૃતવાર્મા સહાનીકસ્ત્રિગર્તશ્ચ મહારથઃ । દુર્યોધનશ્ચ નૃપતિર્ભ્રાતૃભિઃ પરિવારિતઃ
કૃતવર્મા પોતાની સેના સાથે, મહારથી ત્રિગર્ત અને દુર્યોધન પોતાના ભાઈઓથી ઘેરાયેલ—all જોડાયા.
શલો ભૂરિશ્રવાઃ શલ્યઃ કૌસલ્યોઽથ બૃહદ્રથઃ । એતે પશ્ચાદનુગતા ધાર્તરાષ્ટ્રપુરોગમાઃ
શલ, ભૂરીશ્વર, શલ્ય, કોશલનો રાજા અને બૃહદ્રથ—આ બધા ધૃતરાષ્ટ્રના આગેવાન બની પાછળથી આવ્યા.
તે સમેત્ય યથાન્યાયં ધાર્તરાષ્ટ્રા મહાબલાઃ। કુરુક્ષેત્રસ્ય પશ્ચાર્ધે વ્યવાતિષ્ઠન્ત દંશિતાઃ
આ મહાબલી ધૃતરાષ્ટ્રપુત્રોએ યોગ્ય રીતે ભેગા થઈને, કુરુક્ષેત્રના પશ્ચિમ ભાગમાં શસ્ત્રોથી સજ્જ થઈને સ્થાન લીધું.
દુર્યોધનસ્તુ શિબિરં કારયામાસ ભારત । યથૈવ હાસ્તિનપુરં દ્વિતીયં સમલંકૃતમ્
પછી દુર્યોધને, હે ભારત, હસ્તિનાપુર જેવી શોભાયમાન બીજી એક છાવણી બનાવવાનો આદેશ આપ્યો.
ન વિશેષં વિજાનન્તિ પુરસ્ય શિબિરસ્ય વા । કુશલા અપિ રાજેન્દ્ર નરા નગરવાસિનઃ
હે રાજા, કુશળ શહેરવાસીઓ પણ શહેર અને છાવણી વચ્ચે કોઈ ફરક ઓળખી શકતા નહોતા.
તાદૃશાન્યેવ દુર્ગાણિ રાજ્ઞામપિ મહીપતિઃ । કારયામાસ કૌરવ્યઃ શતશોઽથ સહસ્રશઃ
કૌરવ રાજાએ રાજાઓ માટે આવી કિલ્લાબંધીયાં છાવણીઓ સૈંકડો અને હજારોથી પણ વધારે બનાવડાવી.
પઞ્ચયોજનમુત્સૃજ્ય માણ્ડલં તદ્રણાજિરમ્ । સેનાનિવેશાસ્તે રાજન્નાવિશઞ્છતસઙ્ઘશઃ
પાંચ યોજન જેટલું અંતર રાખીને, સેના સૈંકડો જૂથોમાં યુદ્ધમેદાનને ઘેરીને પોતાની છાવણીઓમાં પ્રવેશી.
તત્ર તે પૃથિવીપાલા યથોત્સાહં યથાબલમ્ । વિવિશુઃ શિબિરાણ્યત્ર દ્રવ્યવન્તિ સહસ્રશઃ
ત્યાં પૃથ્વીના રાજાઓએ પોતાની શક્તિ અને ઉત્સાહ પ્રમાણે હજારો સંપન્ન છાવણીઓમાં પ્રવેશ કર્યો.
તેષાં દુર્યોધનો રાજા સસૈન્યાનાં મહાત્મનામ્ । વ્યાદિદેશ સ બાહ્યાનાં ભક્ષ્યભોજ્યમનુત્તમમ્
એમના માટે, રાજા દુર્યોધને મહાન યોદ્ધાઓ સાથે, છાવણી બહાર રહેનાર સૌ માટે શ્રેષ્ઠ ભોજન અને ખોરાકની વ્યવસ્થા કરી.
સનાગાશ્વમનુણ્યાણાં યે ચ શિલ્પોપજીવિનઃ । યે ચાન્યેઽનુગતાસ્તત્ર સૂતમાગધબન્દિનઃ
હાથી, ઘોડા અને રથવાળાઓ, તેમજ પોતાની કળા અને હુન્નરથી જીવન ગુજારતા લોકો, અને સાથે આવેલા સૂત, માગધ અને ગાયક લોકો—
વણિજો ગણિકાશ્ચારા યે ચૈવ પ્રેક્ષકા જનાઃ । સર્વાંસ્તન્કૌરવો રાજા વિધિવત્પ્રત્યવૈક્ષત
વેપારીઓ, નૃત્યગાન કરતી સ્ત્રીઓ, ગુપ્તચરો અને જોવા માટે આવેલા લોકો—કૌરવોના રાજાએ એ બધાને યોગ્ય રીતે નિહાળ્યા.
તથૈવ રાજા કૌન્તેયો ધર્મપુત્રો યુધિષ્ઠિરઃ। ધૃષ્ટદ્યુમ્નમુખાન્વીરાંશ્ચોદયામાસ ભારત
એ જ રીતે, કુંતીપુત્ર અને ધર્મનિષ્ઠ યુધિષ્ઠિરે ધૃષ્ટદ્યુમ્નને આગે રાખી બધા વીરોને પ્રેરણા આપી.
ચેદિકાશિકરૂશાનાં નેતારં દૃઢવિક્રમમ્ । સેનાપતિમમિત્રઘ્નં ધૃષ્ટકેતુમથાદિશત્
ચેદી, કાશી અને કરૂષ દેશના દૃઢ અને શક્તિશાળી નેતા તથા શત્રુઓના વિનાશક ધૃષ્ટકેતુને તેણે સેનાપતિ બનાવ્યો.
વિરાટં દ્રુપદં ચૈવ યુયુધાનં શિખણ્ડિનમ્ । પાઞ્ચાલ્યૌ ચ મહેષ્વાસૌ યુધામન્યૂત્તમૌજસૌ
વિરાટ, દ્રુપદ, યુયુધાન, શિખંડિ અને પાંચાલ દેશના બે મહાન ધનુર્ધર યુધામન્યુ અને ઉત્તમૌજસ—
તે શૂરાશ્ચિત્રવર્માણસ્તપ્તકુણ્ડલધારિણઃ। આજ્યાવસિક્તા જ્વલિતા ધિષ્ણ્યેષ્વિવ હુતાશનાઃ
આ વીરોએ રંગીન કવચ પહેર્યા હતા, તપેલા કુંડળ ધારણ કર્યા હતા, અને ઘીથી અભિષેક કરેલા, યજ્ઞકુંડમાં પ્રગટેલી અગ્નિ જેવી તેજસ્વી લાગતા હતા.
અશોભન્ત મહેષ્વાસા ગ્રહાઃ પ્રજ્વલિતા ઇવ । અથ સૈન્યં યથાયોગં પૂજયિત્વા નરર્ષભઃ
આ મહાન ધનુર્ધરો પ્રગટ થયેલા ગ્રહો જેવી ઝગમગતા હતા; પછી, શ્રેષ્ઠ પુરુષે સેનાનું યોગ્ય રીતે સન્માન કર્યું.
દિદેશ તાન્યનીકાનિ પ્રયાણાય મહીપતિઃ। તેષાં યુધિષ્ઠિરો રાજા સસૈન્યાનાં મહાત્મનામ્
પછી રાજાએ એ બધાં દળોને આગળ વધવા આદેશ આપ્યો; મહાન આત્માવાળા યુધિષ્ઠિરે પોતાની સેનાઓ સાથે—
વ્યાદિદેશ સબાહ્યાનાં ભક્ષ્યભોજ્યમનુત્તમમ્ । સ ગજાશ્વમનુષ્યાણાં યે ચ શિલ્પોપજીવિનઃ
બહારના લોકો સહિત, હાથી, ઘોડા, માનવો અને કળાવાળાઓ માટે શ્રેષ્ઠ ભોજન અને ખોરાકની વ્યવસ્થા કરી.
અભિમન્યું બૃહન્તં ચ દ્રૌપદેયાંશ્ચ સર્વશઃ । ધૃષ્ટદ્યુમ્નમુખાનેતાન્પ્રાહિણોત્પાણ્ડુનન્દનઃ
અભિમન્યુ, બૃહંત અને દ્રૌપદીના બધા પુત્રોને—આ બધાને ધૃષ્ટદ્યુમ્નના નેતૃત્વમાં પાંડુપુત્રે મોકલ્યા.
ભીમં ચ યુયુધાનં ચ પાણ્ડવં ચ ધનંજયમ્। દ્વિતીયં પ્રેષયામાસ બલસ્કન્ધં યુધિષ્ટિરઃ
ભીમ, યુયુધાન અને પાંડુપુત્ર અર્જુન—યુધિષ્ઠિરે આ બીજું દળ મોકલ્યું.
ભાણ્ડં સમારોપયતાં ચરતાં સંપ્રધાવતામ્ । હૃષ્ટાનાં તત્ર યોધાનાં શબ્દો દિવમિવાસ્પશત્
જ્યારે યોદ્ધાઓ સામાન ચઢાવી રહ્યા હતા અને દોડધામ કરી રહ્યા હતા, ત્યારે તેમની ખુશીના અવાજે આકાશ પણ ગુંજી ઉઠ્યું.