પસ્પર્શ ચાપિ પાણિભ્યાં સુતાં શ્રીમિવરૂપિણીમ્
તેમણે પોતાની સુંદર અને તેજસ્વી પુત્રીને હાથથી સ્પર્શ કરી.
અદ્યપ્રભૃતિ દેવી ત્વં દુષ્યન્તસ્ય મહાત્મનઃ। પતિવ્રતાનાં યા વૃત્તિસ્તાં વૃત્તિમનુપાલય
આજેથી, પુનિત સ્ત્રી, તું મહાન આત્મા દુષ્યંતની પત્ની છે; પતિવ્રતા સ્ત્રીઓ જેવું વર્તન કરે છે, એ જ રીતે વર્તન કર.
ઇત્યેવમુક્ત્વા ધર્માત્મા તાં વિશુદ્ધ્યર્થમસ્પૃશત્। સ્પૃષ્ટમાત્રે શરીરે તુ પરં હર્ષમવાપ સા
આ રીતે કહીને, ધર્મનિષ્ઠ પિતાએ શુદ્ધિ માટે પુત્રીને સ્પર્શ કરવાનું ટાળ્યું; પણ તેના શરીરને માત્ર સ્પર્શ થતાં જ, તેણીને અત્યંત આનંદ થયો.
પ્રતિજ્ઞાય ચ દુષ્યન્તે પ્રતિયાતે દિને દિને। `ગર્ભશ્ચ વવૃધે તસ્યાં રાજપુત્ર્યાં મહાત્મનઃ
દુષ્યંત વચન આપી જતા રહ્યા પછી, રોજે રોજ રાજકુમારીના ગર્ભમાં મહાન આત્માના પુત્રનો વિકાસ થતો રહ્યો.
શકુન્તલા ચિન્તયન્તી રાજાનં કાર્યગૌરવાત્। દિવારાત્રમનિદ્રૈવ સ્નાનભોજનવર્જિતા
શકુંતલા રાજાને સતત યાદ કરતી રહી, કારણ કે પરિસ્થિતિ ગંભીર હતી; તે દિવસ-રાત ઉંઘ્યા વિના, સ્નાન અને ભોજન છોડીને રહી.
રાજપ્રેષણિકા વિપ્રાશ્ચતુરઙ્ગબલાન્વિતાઃ। અદ્ય શ્વો વા પરશ્વો વા સમાયાન્તીતિ નિસ્ચિતા
તેને ખાતરી હતી કે રાજાના દૂત, બ્રાહ્મણો અને સેના આજે, કાલે કે પરમદિને આવી પહોંચશે, તેથી તે રાહ જોતી રહી.
દિનાન્પક્ષાનૃતૂન્માસાનયનાનિ ચ સર્વશઃ। ગણ્યમાનાનિ વર્ષાણિ વ્યતીયુસ્ત્રીણિ ભારત
દિવસો, પખવાડિયા, ઋતુઓ, મહિના અને વર્ષો ગણતી રહી, હે ભારત, અને ત્રણ વર્ષ વીતી ગયા.
ત્રિષુ વર્ષેષુ પૂર્ણેષુ ઋષેર્વચનગૌરવાત્। ઋષિપત્ન્યઃ સુબહુશો હેતુમદ્વાક્યમબ્રુવન્
ત્રણ વર્ષ પૂર્ણ થયા પછી, ઋષિના વચનનો માન રાખીને, ઋષિની પત્નીઓએ ઘણીવાર સમજાવતાં શબ્દોમાં તેની સાથે વાત કરી.
શૃણુ ભદ્રે લોકવૃત્તં શ્રુત્વા યદ્રોચતે તવ। તત્કુરુષ્વ હિતં દેવિ નાવમાન્યં ગુરોર્વચઃ
"હે ભદ્રે, દુનિયાના નિયમો સાંભળ અને જે તને યોગ્ય લાગે તે કર; હિત માટે ગુરુના વચનનું અવમૂલ્યન ન કરવું."
દેવાનાં દૈવતં વિષ્ણુર્વિપ્રાણામગ્નિર્બ્રહ્મ ચ। નારીણાં દૈવતં ભર્તા લોકાનાં બ્રાહ્મણો ગુરુઃ
દેવતાઓમાં વિષ્ણુ દેવ છે, બ્રાહ્મણોમાં અગ્નિ અને બ્રહ્મા; સ્ત્રીઓ માટે પતિ દેવ છે અને દુનિયા માટે બ્રાહ્મણ ગુરુ છે.
સૂતિકાલે પ્રસૂષ્વેતિ ભગવાંસ્તે પિતાઽબ્રવીત્। કરિષ્યામીતિ કર્તવ્યં તદા તે સુકૃતં ભવેત્
"પ્રસૂતિ સમયે, તારા પિતા મહાનુભાવે કહ્યું હતું: 'મારે જે કહું તે કર.' એ જ કરવું જોઈએ, ત્યારે તારો સારો કાર્ય થશે."
પત્નીનાં વચનં શ્રુત્વા સાધુ સાધ્વિત્યચિન્તયત્।' ગર્ભં સુષાવ વામોરૂઃ કુમારમમિતૌજસમ્
પત્નીઓના શબ્દો સાંભળીને, તેણીએ મનમાં 'સારું, એમ જ હોય' એવું વિચાર્યું અને સુંદર જાંઘવાળી એ સ્ત્રીએ અમિત તેજવાળા પુત્રને જન્મ આપ્યો.
ત્રિષુ વર્ષેષુ પૂર્ણેષુ પ્રાજાયત શકુન્તલા। રૂપૌદાર્યગુણોપેતં દૌષ્યન્તિં જનમેજય
ત્રણ વર્ષ પૂર્ણ થયા પછી, શકુંતલાએ રૂપ, ઉદારતા અને ગુણોથી યુક્ત દુષ્યંતપુત્ર જનમેજયને જન્મ આપ્યો.
જાતે' તસ્મિન્નન્તરિક્ષાત્પુષ્પવૃષ્ટિઃ પપાત હ। દેવદુન્દુભયો નેદુર્નનૃતુશ્ચાપ્સરોગણાઃ
તેના જન્મ સમયે આકાશમાંથી ફૂલોની વર્ષા થઈ; દેવદુંદુભીઓ વાગી અને અપ્સરાઓના સમૂહે નૃત્ય કર્યું.
ગાયદ્ભિર્મધુરં તત્ર દેવૈઃ શક્રોઽભ્યુવાચ હ। શકુન્તલે તવ સુતશ્ચક્રવર્તી ભવિષ્યતિ
તે સમયે દેવતાઓ મધુર ગીત ગાઈ રહ્યા હતા, અને ઇન્દ્રે કહ્યું: 'હે શકુંતલા, તારો પુત્ર સમગ્ર ધરતીનો સમ્રાટ બનશે.'
બલં તેજશ્ચ રૂપં ચ ન સમં ભુવિ કેનચિત્। આહર્તા વાજિમેધસ્ય શતસઙ્ખ્યસ્ય પૌરવઃ
તેની તાકાત, તેજ અને રૂપ ધરતી પર કોઈની સાથે સરખાવાની નથી; એ પૌરવ પુત્ર શતાબ્દિ અશ્વમેઘ યજ્ઞો કરશે.
અનેકારપિ સાહસ્રૈ રાજસૂયાદિભિર્મખૈઃ। સ્વાર્થં બ્રાહ્મણસાત્કૃત્વા દક્ષિણામમિતાં દદત્
અનેક રાજસૂય અને અન્ય મહાયજ્ઞો દ્વારા, તે પોતાનું ધ્યેય પૂર્ણ કરશે અને બ્રાહ્મણોને અતિશય દાન આપશે.
દેવતાનાં વચઃ શ્રુત્વા કણ્વાશ્રમનિવાસિનઃ। સભાજયન્તઃ કણ્વસ્ય સુતાં સર્વે મહર્ષયઃ
દેવતાઓના વચન સાંભળીને, કણ્વના આશ્રમમાં રહેતા બધા મહર્ષિઓએ કણ્વની પુત્રીનું સન્માન કર્યું.
શકુન્તલા ચ તચ્છ્રુત્વા પરં હર્ષમવાપ સા। દ્વિજાનાહૂય મુનિભિઃ સત્કૃત્ય ચ મહાયશાઃ
શકુંતળાએ આ સાંભળતાં જ ખૂબ આનંદ અનુભવ્યો; તેણે બ્રાહ્મણોને બોલાવ્યા અને મહાન યશસ્વી ઋષિઓએ તેમને સન્માનપૂર્વક આવકાર્યા.
જાતકર્માદિસંસ્કારં કણ્વઃ પુણ્યવતાં વરઃ। તસ્યાથ કારયામાસ વર્ધમાનસ્ય ચાસકૃત્
પુણ્યશાળી કણ્વ ઋષીએ બાળક માટે જન્મથી શરૂ કરીને બધા સંસ્કાર વિધિપૂર્વક કરાવ્યા અને બાળક વધતું ગયું ત્યારે વારંવાર એ વિધિઓ પુનઃ કરાવ્યા.
યથાવિધિ યથાન્યાયં ક્રિયાઃ સર્વાસ્ત્વકારયત્। દન્તૈઃ શુક્લૈઃ શિખરિભિઃસિંહસંહનનોઽભવત્
કણ્વે દરેક વિધિ યોગ્ય રીતે અને નિયમ પ્રમાણે કરી; બાળકના દાંત દાતણ જેવા સફેદ અને શરીર સિંહ જેવું મજબૂત બન્યું.
ચક્રાઙ્કિતકરઃ શ્રીમાન્સ્વયં વિષ્ણુરિવાપરઃ। `ચતુષ્કિષ્કુર્મહાતેજા મહામૂર્ધા મહાબલઃ
તેના હાથ પર ચક્રનું ચિહ્ન હતું, તે તેજસ્વી હતો અને જાણે પોતે બીજો વિષ્ણુ હોય એમ લાગતો—વિશાળ છાતી, મહાન માથું અને પ્રબળ બળ ધરાવતો.
કુમારો દેવગર્ભાભઃ સ તત્રાશુ વ્યવર્ધત। `ઋષેર્ભયાત્તુ દુષ્યન્તઃ સ્મરન્નૈવાહ્વયત્તદા
દેવપુત્ર જેવો એ કુમાર ત્યાં ઝડપથી વધ્યો; પણ ઋષિનો ભય રાખી દુષ્યંતે, યાદ હોવા છતાં, તેને બોલાવ્યો નહીં.
ગતે કાલે તુ મહતિ ન સસ્માર તપોધનામ્।' ષડ્વર્ષેષુ તતો બાલઃ કણ્વાશ્રમપદં પ્રતિ
ઘણો સમય વીતી ગયો, ત્યારે રાજાએ ઋષિને યાદ ન કર્યો; છ વર્ષ પછી એ બાળક કણ્વના આશ્રમ તરફ વળ્યો.
વ્યાઘ્રાન્સિંહાન્વરાહાંશ્ચ વૃકાંશ્ચ મહિષાંસ્તથા। `ઋક્ષાંશ્ચાભ્યહનદ્વ્યાલાન્પદ્ભ્યામાશ્રમપીડકાન્
તેણે પોતાના પગથી આશ્રમને તકલીફ આપતા વાઘ, સિંહ, જંગલી શૂકર, વરુ, મહિષ અને રીંછ જેવા જંગલી પ્રાણીઓને માર્યા.
બલાદ્ભુજાભ્યાં સંગૃહ્ય બલવાન્સંનિયમ્ય ચ।' બદ્ધ્વા વૃક્ષેષુ દૌષ્યન્તિરાશ્રમસ્ય સમન્તતઃ
પછી તેણે પોતાની બળવાન ભુજાઓથી એ પ્રાણીઓને પકડી, વશ કરી અને આશ્રમની આજુબાજુના વૃક્ષો સાથે બાંધી દીધા.
આરુરોહ દ્રુમાંશ્ચૈવ ક્રીડન્સ્મ પરિધાવતિ। `વનં ચ લોડયામાસ સિંહવ્યાઘ્રગણૈર્વૃતમ્
તે વૃક્ષો પર ચઢતો, રમતો અને દોડતો; સિંહ અને વાઘોથી ભરેલા જંગલમાં ફરતો.
તતશ્ચ રાક્ષસાન્સર્વાન્પિશાચાંશ્ચ રિપૂન્રણે। મુષ્ટિયુદ્ધેન તાન્હત્વા ઋષીનારાધયત્તદા
પછી તેણે યુદ્ધમાં પોતાના મુઠ્ઠીથી બધા રાક્ષસો અને પિશાચો, શત્રુઓને મારી નાખ્યા અને ઋષિઓને પ્રસન્ન કર્યા.
કશ્ચિદ્દિતિસુતસ્તં તુ હન્તુકામો મહાબલઃ। વધ્યમાનાંસ્તુ દૈતેયાનમર્ષી તં સમભ્યયાત્
દિતિના એક પ્રબળ પુત્રને, દૈત્યોના વિનાશથી ક્રોધ આવ્યો અને તે બાળકને મારવા માટે તેની પાસે આવ્યો.
તમાગતં પ્રહસ્યૈવ બાહુભ્યાં પરિગૃહ્ય ચ। દૃઢં ચાબધ્ય બાહુભ્યાં પીડયામાસ તં તદા
તે આવ્યા ત્યારે બાળક હસ્યો, પોતાની બળવાન ભુજાઓથી તેને પકડી મજબૂતીથી બાંધી અને દબાવવા લાગ્યો.