યાવદિચ્છેદ્ધરિરયં તાવદસ્તિ ન ચાન્યથા।' યત્તદ્ધોરં પશુપતિઃ પ્રાદાદસ્ત્રં મહન્મમ। કૈરાતે દ્વન્દ્વયુદ્ધે તુ તદિદં મયિ વર્તતે
જ્યાં સુધી આ હરિ ઈચ્છે છે, ત્યાં સુધી જ એ શક્ય છે, બીજું નહીં; જે ભયંકર અસ્ત્ર પાશુપતિએ મને કિરાટ સાથેના યુદ્ધમાં આપ્યું હતું, એ અસ્ત્ર હજુ પણ મારી પાસે છે.
યદ્યુગાન્તે પશુપતિઃ સર્વભૂતાનિ સંહરન્ । પ્રયુઙ્ક્તે પુરુષવ્યાઘ્ર તદિદં મયિ વર્તતે
યુગના અંતે પાશુપતિ બધા પ્રાણીઓનો સંહાર કરે છે, તો એ જ અસ્ત્ર, હે પુરુષશ્રેષ્ઠ, મારી પાસે છે.
તન્ન જાનાતિ ગાઙ્ગેયો ન દ્રોણો ન ચ ગૌતમઃ । ન ચ દ્રોણસુતો રાજન્કુત એવ તુ સૂતજઃ
એ વાત ગાંગેય, દ્રોણ કે ગૌતમ જાણતા નથી, દ્રોણપુત્ર પણ નહીં, હે રાજા—તો પછી રથચાલકનો પુત્ર તો જાણે જ નહીં.
ન તુ યુક્તં રણે હન્તું દિવ્યૈરસ્ત્રૈઃ પૃથગ્જનમ્ । આર્જવેનૈવ યુદ્ધેન વિજેષ્યામો વયં પરાન્
પણ સામાન્ય લોકોનો યુદ્ધમાં દિવ્યાસ્ત્રોથી સંહાર કરવો યોગ્ય નથી; સીધા અને ન્યાયી યુદ્ધથી જ આપણે શત્રુઓને જીતશું.
તથેમે પુરુષવ્યાઘ્રાઃ સહાયાસ્તવ પાર્થિવ । સર્વે દિવ્યાસ્ત્રવિદ્વાંસઃ સર્વે યુદ્ધાભિકાઙ્ક્ષિણઃ
આથી, હે રાજા, આ પુરુષશ્રેષ્ઠો તારા સહાય છે—બધા દિવ્યાસ્ત્રોમાં પારંગત અને યુદ્ધ માટે ઉત્સુક છે.
વેદાન્તાવભૃથસ્નાતાઃ સર્વ એતેઽપરાજિતાઃ । નિહન્યુઃ સમરે સેનાં દેવાનામપિ પાણ્ડવ
આ બધા, વેદાંતોના અંતે અવભૃથસ્નાન કરનાર, અજેય છે; એ લોકો દેવોની સેનાને પણ યુદ્ધમાં હરાવી શકે, હે પાંડવ.
શિખણ્ડી યુયુધાનશ્ચ ધૃષ્ટદ્યુમ્નશ્ચ પાર્ષતઃ । ભીમસેનો યમૌ ચોભૌ યુધામન્યૂત્તમૌજસૌ
શિખંડિ, યુયુધાન, પૃષ્ઠપુત્ર ધૃષ્ટદ્યુમ્ન, ભીમસેન, યમના બંને પુત્રો, યુધામન્યુ અને ઉત્તમૌજસ—
વિરાટદ્રુપદૌ ચોભૌ ભીષ્મદ્રોણસમૌ યુધિ। શઙ્ખશ્ચૈવ મહાબાહુર્હૈડિમ્બશ્ચ મહાબલઃ
વિરાટ અને દ્રુપદ, બંને યુદ્ધમાં ભીષ્મ અને દ્રોણ સમાન; શક્તિશાળી શંખ અને મહાબળવાન હૈડિમ્બ—
પુત્રોઽસ્યાઞ્જનપર્વા તુ મહાબલપરાક્રમઃ । શૈનેયશ્ચ મહાબાહુઃ સહાયો રણકેવિદઃ
એનો પુત્ર અંજનપર્વ પણ મહાબળ અને પરાક્રમી છે; અને શૈન્ય, મહાબાહુ, યુદ્ધમાં નિષ્ણાત, સહાયક તરીકે છે—
અભિમન્યુશ્ચ બલવાન્દ્રૌપદ્યાઃ પઞ્ચ ચાત્મજાઃ । સ્વયં ચાપિ સમર્થોસિ ત્રેલોક્યોત્સાદનેપિ ચ
અભિમન્યુ, બળવાન, અને દ્રૌપદીના પાંચ પુત્રો; અને તું પોતે પણ ત્રણે લોકનો વિનાશ કરવા સમર્થ છે.
ક્રોધાદ્યં પુરુષં પશ્યેસ્તથા શક્રસમદ્યુતે। સ ક્ષિપ્રં નભવેદ્વ્યક્તમિતિ ત્વાં વેદ્મિ કૌરવ
કોઈ માણસ ગુસ્સામાં હોય ત્યારે એ ઇન્દ્ર જેટલો ભયંકર લાગે છે; પણ, હે કૌરવ, હું જાણું છું કે એવો માણસ તરત જ પોતાનું સમજણ ગુમાવી બેસે છે.
તતઃ પ્રભાતે વિમલે ધાર્તરાષ્ટ્રેણ ચોદિતાઃ। દુર્યોધનેન રાજાનઃ પ્રયયુઃ પાણ્ડવાન્પ્રતિ
પછી સવારે આકાશ નિખાલસ હતું ત્યારે, દુર્યોધનના કહેવા પર, બધા રાજાઓ પાંડવો તરફ રવાના થયા.
આપ્લાવ્ય શુચયઃ સર્વે સ્રગ્વિણઃ શુક્લવાસસઃ। ગૃહીતશસ્ત્રા ધ્વજિનઃ સ્વસ્તિ વાચ્ય હુતાગ્નયઃ
બધા રાજાઓએ સ્નાન કરીને શુદ્ધતા મેળવી, ફૂલમાળાઓ પહેરી, સફેદ વસ્ત્રો પહેર્યા, હથિયારો અને ધ્વજ સાથે, શુભ આશીર્વાદ ઉચ્ચારીને અગ્નિમાં હોળી અર્પણ કરી.
સર્વે બ્રહ્મવિદઃ શૂરાઃ સર્વે સુચરિતવ્રતાઃ । સર્વે કામકૃતશ્ચૈવ સર્વે ચાહવલક્ષણાઃ
બધા વૈદશાસ્ત્ર જાણનારા, બહાદુર, સારા આચરણ અને વ્રત ધરાવનારા, પોતાની ઈચ્છાથી વર્તન કરનારા અને વીરતાના ચિહ્ન ધરાવનારા હતા.
આહવેષુ પરાઁલ્લોકાઞ્જિગીષન્તો મહાબલાઃ । એકાગ્રમનસઃ સર્વે શ્રદ્દધાનાઃ પરસ્પરમ્
યુદ્ધ દ્વારા ઉંચા લોક મેળવવાની ઈચ્છા રાખીને, બધા મહાબલી યોદ્ધાઓ એકાગ્ર મન અને પરસ્પર વિશ્વાસ સાથે આગળ વધ્યા.
વિન્દાનુવિન્દાવાવન્ત્યૌ કેકયા બાહ્લિકૈઃ સહ । પ્રયયુઃ સર્વ એવૈતે ભારદ્વાજપુરોગમાઃ
અવંતિના વિંદ અને અનુવિંદ, કૈકય અને બાહ્લિક—all ભારદ્વાજને આગેવાન બનાવીને એકસાથે નીકળી પડ્યા.
અશ્વત્થામા શાન્તનવઃ સૈન્ધવોઽથ જયદ્રથઃ। દાક્ષિણાત્યાઃ પ્રતીચ્યાશ્ચ પાર્વતીયાશ્ચ ને નૃપાઃ
અશ્વત્થામા, શાંતનુનો પુત્ર, સિંધુનો રાજા, જયદ્રથ, દક્ષિણ, પશ્ચિમ અને પર્વત પ્રદેશના રાજાઓ—આ બધા રાજાઓ પણ જોડાયા.
ગાન્ધારરાજઃ શકુનિઃ પ્રાચ્યોદીચ્યાશ્ચ સર્વશઃ । શકાઃ કિરાતા યવનાઃ શિબયોઽથ વસાતયઃ
ગાંધીરાના રાજા શકુની, પૂર્વ અને ઉત્તર તરફના બધા રાજાઓ, શક, કિરાત, યવન, શિબી અને વસાતિ—all જોડાયા.
સ્વૈઃ સ્વૈરનીકૈઃ સહિતાઃ પરિવાર્ય મહારથમ્ । એતે મહારથાઃ સર્વે દ્વિતીયે નિર્યયુર્બલે
આ બધા મહારથીઓ પોતપોતાની સેના સાથે, મહારથને ઘેરીને, બીજાં દળમાં બહાર નીકળી.
કૃતવાર્મા સહાનીકસ્ત્રિગર્તશ્ચ મહારથઃ । દુર્યોધનશ્ચ નૃપતિર્ભ્રાતૃભિઃ પરિવારિતઃ
કૃતવર્મા પોતાની સેના સાથે, મહારથી ત્રિગર્ત અને દુર્યોધન પોતાના ભાઈઓથી ઘેરાયેલ—all જોડાયા.
શલો ભૂરિશ્રવાઃ શલ્યઃ કૌસલ્યોઽથ બૃહદ્રથઃ । એતે પશ્ચાદનુગતા ધાર્તરાષ્ટ્રપુરોગમાઃ
શલ, ભૂરીશ્વર, શલ્ય, કોશલનો રાજા અને બૃહદ્રથ—આ બધા ધૃતરાષ્ટ્રના આગેવાન બની પાછળથી આવ્યા.
તે સમેત્ય યથાન્યાયં ધાર્તરાષ્ટ્રા મહાબલાઃ। કુરુક્ષેત્રસ્ય પશ્ચાર્ધે વ્યવાતિષ્ઠન્ત દંશિતાઃ
આ મહાબલી ધૃતરાષ્ટ્રપુત્રોએ યોગ્ય રીતે ભેગા થઈને, કુરુક્ષેત્રના પશ્ચિમ ભાગમાં શસ્ત્રોથી સજ્જ થઈને સ્થાન લીધું.
દુર્યોધનસ્તુ શિબિરં કારયામાસ ભારત । યથૈવ હાસ્તિનપુરં દ્વિતીયં સમલંકૃતમ્
પછી દુર્યોધને, હે ભારત, હસ્તિનાપુર જેવી શોભાયમાન બીજી એક છાવણી બનાવવાનો આદેશ આપ્યો.
ન વિશેષં વિજાનન્તિ પુરસ્ય શિબિરસ્ય વા । કુશલા અપિ રાજેન્દ્ર નરા નગરવાસિનઃ
હે રાજા, કુશળ શહેરવાસીઓ પણ શહેર અને છાવણી વચ્ચે કોઈ ફરક ઓળખી શકતા નહોતા.
તાદૃશાન્યેવ દુર્ગાણિ રાજ્ઞામપિ મહીપતિઃ । કારયામાસ કૌરવ્યઃ શતશોઽથ સહસ્રશઃ
કૌરવ રાજાએ રાજાઓ માટે આવી કિલ્લાબંધીયાં છાવણીઓ સૈંકડો અને હજારોથી પણ વધારે બનાવડાવી.
પઞ્ચયોજનમુત્સૃજ્ય માણ્ડલં તદ્રણાજિરમ્ । સેનાનિવેશાસ્તે રાજન્નાવિશઞ્છતસઙ્ઘશઃ
પાંચ યોજન જેટલું અંતર રાખીને, સેના સૈંકડો જૂથોમાં યુદ્ધમેદાનને ઘેરીને પોતાની છાવણીઓમાં પ્રવેશી.
તત્ર તે પૃથિવીપાલા યથોત્સાહં યથાબલમ્ । વિવિશુઃ શિબિરાણ્યત્ર દ્રવ્યવન્તિ સહસ્રશઃ
ત્યાં પૃથ્વીના રાજાઓએ પોતાની શક્તિ અને ઉત્સાહ પ્રમાણે હજારો સંપન્ન છાવણીઓમાં પ્રવેશ કર્યો.
તેષાં દુર્યોધનો રાજા સસૈન્યાનાં મહાત્મનામ્ । વ્યાદિદેશ સ બાહ્યાનાં ભક્ષ્યભોજ્યમનુત્તમમ્
એમના માટે, રાજા દુર્યોધને મહાન યોદ્ધાઓ સાથે, છાવણી બહાર રહેનાર સૌ માટે શ્રેષ્ઠ ભોજન અને ખોરાકની વ્યવસ્થા કરી.
સનાગાશ્વમનુણ્યાણાં યે ચ શિલ્પોપજીવિનઃ । યે ચાન્યેઽનુગતાસ્તત્ર સૂતમાગધબન્દિનઃ
હાથી, ઘોડા અને રથવાળાઓ, તેમજ પોતાની કળા અને હુન્નરથી જીવન ગુજારતા લોકો, અને સાથે આવેલા સૂત, માગધ અને ગાયક લોકો—
વણિજો ગણિકાશ્ચારા યે ચૈવ પ્રેક્ષકા જનાઃ । સર્વાંસ્તન્કૌરવો રાજા વિધિવત્પ્રત્યવૈક્ષત
વેપારીઓ, નૃત્યગાન કરતી સ્ત્રીઓ, ગુપ્તચરો અને જોવા માટે આવેલા લોકો—કૌરવોના રાજાએ એ બધાને યોગ્ય રીતે નિહાળ્યા.