યદાહ માં ભવાન્બ્રહ્મન્સંબન્ધિવચનાદ્વચઃ । અસ્યોત્તરં પ્રતિવચો દૂતો રાજ્ઞે વદિષ્યતિ
જ્યારે તમે, હે બ્રાહ્મણ, મારા સાથે સંબંધ વિશે વાત કરી હતી, ત્યારે દૂત રાજાને આ જવાબ આપશે.
તતઃ સંપ્રેષયામાસ દ્રુપદોઽપિ મહાત્મને । હિરણ્યવર્મણે દૂતં બ્રાહ્મણં વેદપારગમ્
પછી દ્રુપદે પણ મહાન આત્માવાળા હિરણ્યવર્મા રાજાને એક વિદ્વાન બ્રાહ્મણ દૂત તરીકે મોકલ્યો.
તમાગમ્ય તુ રાજાનં દશાર્ણાધિપતિં તદા। તદ્વાક્યમાદદે રાજન્યદુક્તં દ્રુપદેન હ
એ બ્રાહ્મણે દશાર્ણના રાજા પાસે પહોંચી, અને દ્રુપદે જે સંદેશો આપ્યો હતો, તે રાજાને સંભળાવ્યો.
આગમઃ ક્રિયતાં વ્યક્તઃ કુમારોઽયં સુતો મમ । મિથ્યૈતદુક્તં કેનાપિ તદશ્રદ્ધેયમિત્યુત
તપાસ કરો, આ યુવાન ખરેખર મારો દીકરો છે. કોઈએ જે ખોટું કહ્યું છે, એ માનવા યોગ્ય નથી.
તતઃ સ રાજા દ્રુપદસ્ય શ્રુત્વા। વિમર્શયુક્તો યુવતીર્વરિષ્ઠાઃ। સંપ્રેષયામાસ સુચારુરૂપાઃ શિખણ્ડિનં સ્ત્રીપુમાન્વેતિ વેત્તુમ્
પછી રાજાએ દ્રુપદના શબ્દો સાંભળીને વિચાર કર્યો અને સૌથી સુંદર અને પ્રતિષ્ઠિત યુવતીઓને મોકલ્યા કે તેઓ શિખંડિન પુરુષ છે કે સ્ત્રી એ જાણી શકે.
તાઃ પ્રેષિતાસ્તત્ત્વભાવં વિદિત્વા પ્રીત્યા રાજ્ઞે તચ્છશંસુર્હિ સર્વમ્ । શિખણ્ડિનં પુરુષં કૌરવેન્દ્ર દાશાર્ણરાજાય મહાનુભાવમ્
એ યુવતીઓએ સાચી સ્થિતિ જાણી, આનંદપૂર્વક રાજાને બધું કહી દીધું: 'હે કૌરવોના સ્વામી, હે દશાર્ણના મહાન રાજા, શિખંડિન પુરુષ છે.'
તતઃ કૃત્વા તુ રાજા સ આગમં પ્રીતિમાનથ। સંબન્ધિના સમાગમ્ય હૃષ્ટો વાસમુવાસ હ
પછી રાજાએ તપાસ કરી અને ખુશ થઈને સંબંધીએ સાથે આનંદથી રહેવાનું શરૂ કર્યું.
શિખણ્ડિને ચ મુદિતઃ પ્રાદાદ્વિત્તં જનેશ્વરઃ । હસ્તિનોઽશ્વાંશ્ચ ગાશ્ચૈવ દાસીર્બહુશતાસ્તથા । પૂજિતશ્ચ પ્રતિયયૌ નિર્ભર્ત્સ્ય તનયાં કિલ
શિખંડિનથી પ્રસન્ન થઈને મનુષ્યોના સ્વામીએ તેને ધન, હાથી, ઘોડા, ગાય અને અનેક દાસીઓ આપી; અને સન્માન પામી, પોતાની દીકરીને ધિક્કારીને પાછો ગયો.
વિનીતકિલ્વિષે પ્રીતે હેમવર્મણિ પાર્થિવે । પ્રતિયાતે દશાર્ણે તુ હૃષ્ટરૂપા શિખણ્ડિની
પાપમુક્ત અને પ્રસન્ન હેમવર્મા રાજા દશાર્ણ પાછા ફર્યા ત્યારે શિખંડિની આનંદિત દેખાઈ.
કસ્યચિત્ત્વથ કાલસ્ય કુબેરો નરવાહનઃ । લોકયાત્રાં પ્રકુર્વાણઃ સ્થૂણસ્યાગાન્નિવેશનમ્
કેટલાક સમય પછી, ધનની દેવતા કુબેર પોતાના કામમાં વ્યસ્ત રહીને સ્થૂણના ઘર ખાતે આવ્યા.
સ નદ્ગૃહસ્યોપરિ વતમાન આલોકયામાસ ધનાધિગોપ્તા। સ્થૂણસ્ય યક્ષસ્ય વિવેશ વેશ્મ સ્વલંકૃતં માલ્યગુણૈર્વિચિત્રૈઃ
ધનની રક્ષા કરનાર કુબેર ઘર ઉપરથી ઉડતાં, વિવિધ ફૂલોની માળાઓથી શોભાયમાન થયેલું યક્ષ સ્થૂણનું ઘર જોઈને અંદર ગયા.
લાચૈશ્ચ ગન્ધૈશ્ચ તથા વિતાનૈ- રભ્યર્ચિતં ધૃનધૃપિતં ચ। ધ્વજૈઃ પતાકાભિરલંકૃતં ચ ભક્ષ્યાન્નપેયામિપદત્તમોદમ્
તે ઘર સુગંધિત ચંદન, સુગંધો અને છત્રોથી સજ્જ હતું, ધ્વજ અને પટાકાઓથી શોભિત હતું, અને સ્વાદિષ્ટ ભોજન-પાનથી ભરેલું હતું, જે જોઈને આનંદ થયો.
તત્સ્થાનં તસ્ય દૃષ્ટ્વા તુ સર્વતઃ સમલંકૃતમ્। મણિરત્નસુવર્ણાનાં માલાભિઃ પરિપૂરિતમ્
તે સ્થાન ચારેય બાજુથી શોભાયમાન હતું અને મણિ, રત્ન અને સોનાની માળાઓથી ભરેલું હતું, એ જોઈને તે આશ્ચર્યચકિત થયો.
નાનાકુસૂમગન્ધાઢ્યં સિક્તસંમૃષ્ટશોભિતમ્ । અથાબ્રવીદ્યક્ષપતિસ્તાન્યક્ષાનનુગાંસ્તદા
વિવિધ ફૂલોની સુગંધથી ભરેલું, છાંટીને અને ચમકાવેલું તે ઘર જોઈને, પછી યક્ષોના રાજાએ પોતાના સેવકોને કહ્યું.
સ્વલંકૃતમિદં વેશ્મ સ્થૂણસ્યામિતવિક્રમાઃ । નોપસર્પતિ માં ચૈવ કસ્માદદ્ય સ મન્દધીઃ
'સ્થૂણનું આ ઘર ખૂબ સુંદર રીતે શોભાયમાન છે, હે અપરિમિત શક્તિ ધરાવનાર. આજે એ મૂર્ખ મારો સામનો કેમ નથી કરતો?'
યસ્માજ્જાનન્સ મન્દાત્મા મામસૌ નોપસર્પતિ । તસ્માત્તસ્મૈ મહાદણ્ડો ધાર્યઃ સ્યાદિતિ મે મતિઃ
'મને જાણતા હોવા છતાં એ ધીમી બુદ્ધિવાળો મારા પાસે નથી આવતો, તેથી તેને મોટો દંડ આપવો જોઈએ — એ જ મારી ઈચ્છા છે.'
દ્રુપદસ્ય સુતા રાજન્રાજ્ઞો જાતા શિખણ્ડિની। તસ્યા નિમિત્તે કસ્મિંશ્ચિત્પ્રાદાત્પુરુષલક્ષણમ્
'હે રાજા, દ્રુપદની દીકરી શિખંડિની તરીકે જન્મી હતી, અને તેના માટે ક્યારેક પુરુષના લક્ષણો પ્રાપ્ત કર્યા હતા.'
અગ્રહીલ્લક્ષણં સ્ત્રીણાં સ્ત્રીભૂતા તિષ્ઠતે ગૃહે। નોપસર્પતિ તેનાસૌ સવ્રીડઃ સ્ત્રીસરૂપવાન્
'તેને સ્ત્રીના લક્ષણો મળ્યા છે અને હવે સ્ત્રી બનીને ઘરમાં રહે છે; લજ્જાથી, સ્ત્રીરૂપ ધરાવતો હોવાથી, તે મારા પાસે આવતો નથી.'
એતસ્માત્કારણાદ્રાજન્સ્થૂણો ન ત્વાઽદ્ય સર્પતિ। શ્રુત્વા કુરુ યથાન્યાયં વિમાનમિહ તિષ્ઠતામ્
આ કારણથી, રાજા, આજે સ્થૂણો તારી પાસે નહીં આવે; હવે તું યોગ્ય રીતે વર્તજે અને આ વિમાન અહીં જ રહેવા દે.
આનીયતાં સ્થૂણ ઇતિ તતો યક્ષાધિપોઽબ્રવીત્ । કર્તાસ્મિ નિગ્રહં તસ્ય પ્રત્યુવાચ પુનઃ પુનઃ
પછી યક્ષોના સ્વામીએ કહ્યું: 'સ્થૂણને અહીં લાવો.' હું તેને રોકીશ—આ વાત તેણે વારંવાર કહી.
સોઽભ્યગચ્છત યક્ષેન્દ્રમાહૂતઃ પૃથિવીપતે। સ્ત્રીમરૂપો મહારાજ તસ્થૌ વ્રીડાસમન્વિતઃ
પૃથ્વીના રાજા, આમ બોલાવતાં, સ્થૂણો યક્ષોના રાજા પાસે આવ્યો અને સ્ત્રીરૂપે, લજ્જાથી ભરેલો, ઊભો રહ્યો.
તં શશાપાથ સંક્રુદ્ધો ધનદઃ કુરૂનન્દન । એવમેવ ભવત્વદ્ય સ્ત્રીત્વં પાપસ્ય ગુહ્યકાઃ
પછી ધનદે, ક્રોધથી, કુરુવંશી, તેને શાપ આપ્યો: 'આજે જ એવું જ થાવું—ગુહ્યકો તને તારા દુષ્કર્મ માટે સ્ત્રી બનાવે.'
તતોઽબ્રવીદ્યક્ષપતિર્મહાત્મા યસ્માદદાસ્ત્વવમન્યેહ યક્ષાન્। શિખણ્ડિનો લક્ષણં પાપબુદ્ધે સ્ત્રીલક્ષણં ચાગ્રહીઃ પાપકર્મન્
પછી મહાત્મા યક્ષપતિએ કહ્યું: 'તુ અહીં યક્ષોમાં બીજાને શિખંડિનના લક્ષણ આપ્યાં અને દુષ્ટબુદ્ધિથી તું પોતે સ્ત્રીના લક્ષણ ધારણ કર્યા, એ તારો ખોટો કૃત્ય છે.'
અપ્રવૃત્તં સુદુર્બુદ્ધે યસ્માદેતત્ત્વયા કૃતમ્। તસ્માદદ્ય પ્રભૃત્યેવ સ્ત્રી ત્વં સા પુરુષસ્તથા
હે અત્યંત દુર્ભાવનાવાળા, તું જે અયોગ્ય કામ કર્યું છે, તેથી આજથી તું સ્ત્રી રહેશે અને એ પુરુષ રહેશે.
તતઃ પ્રસાદયામાસુર્યક્ષા વૈશ્રવણં કિલ। સ્થૂણસ્યાર્થે કુરુષ્વાન્તં શાપસ્યેતિ પુનઃ પુનઃ
પછી યક્ષોએ વારંવાર વૈશ્વરવણને વિનંતી કરી: 'સ્થૂણના શાપનો અંત કરો.'
તતો મહાત્મા યક્ષેન્દ્રઃ પ્રત્યુવાચાનુગામિનઃ । સર્વાન્યક્ષગણાંસ્તાત શાપસ્યાન્તચિકીર્ષયા
પછી મહાત્મા યક્ષોના રાજાએ, શાપનો અંત લાવવાની ઈચ્છાથી, પોતાના અનુયાયી બધા યક્ષોને સંબોધ્યા.
શિખણ્ડિનિ હતે યક્ષાઃ સ્વં રૂપં પ્રતિપત્સ્યતે । સ્થૂણો યક્ષો નિરુદ્વેગો ભવત્વિતિ મહામનાઃ
'જ્યારે શિખંડિન મરશે, ત્યારે યક્ષ પોતાનું મૂળ રૂપ પાછું મેળવે; સ્થૂણ યક્ષ ચિંતામુક્ત રહે'—એમ મહાન આત્માએ કહ્યું.
ઇત્યુક્ત્વા ભગવાન્દેવો યક્ષરાજઃ સુપૂજિતઃ । પ્રયયૌ સહિતઃ સર્વૈર્નિમેષાન્તરચારિભિઃ
આ રીતે કહ્યા પછી, પૂજિત યક્ષરાજ ભગવાન પોતાના બધાં ક્ષણમાં ગમતાં યક્ષો સાથે ત્યાંથી વિદાય પામ્યા.
સ્થૂણસ્તુ શાપં સંપ્રાપ્ય તત્રૈવ ન્યવસત્તદા। સમયે ચાગમૂત્તૂર્ણં શિખણ્ડી તં ક્ષપાચરમ્
સ્થૂણે શાપ મળ્યા પછી ત્યાં જ રહ્યો; અને નિર્ધારિત સમયે શિખંડીએ એ રાત્રે ફરતા યક્ષ પાસે પહોંચ્યો.
સોઽભિગમ્યાબ્રવીદ્વાક્યં પ્રાપ્તોઽસ્મિ ભગવન્નિતિ। તમબ્રવીત્તતઃ સ્થૂણઃ પ્રીતોઽસ્મીતિ પુનઃ પુનઃ
એમ પહોંચી, તેણે કહ્યું: 'હું આવી ગયો છું, ભગવાન.' ત્યારે સ્થૂણે વારંવાર કહ્યું: 'હું ખુશ છું.'