પાઞ્ચાલરાજં દ્રુપદં દુઃખશોકસમન્વિતઃ। તતઃ કામ્પિલ્યમાસાદ્ય દશાર્ણાધિપતિસ્તતઃ
દશાર્ણના રાજા દુઃખ અને શોકથી ભરાઈને કંપિલ્ય શહેરમાં આવ્યા અને પાંચાલના રાજા દ્રુપદને મળ્યા.
પ્રેષયામાસ સત્કૃત્ય દૂતં બ્રહ્મવિદાં વરમ્। બ્રૂહિ મદ્વચનાદ્દૂત પાઞ્ચાલ્યં તં નૃપાધમમ્
તે પછી તેણે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ દૂતને સન્માનપૂર્વક મોકલ્યો અને કહ્યું, "હે દૂત, મારા વચન પાંચાલના એ રાજાને કહેજે, જે રાજાઓમાં સૌથી નિકૃષ્ટ છે."
યન્મે કન્યાં સ્વકન્યાર્થે વૃતવાનસિ દુર્મતે। ફલં તસ્યાવલેપસ્ય દ્રક્ષ્યસ્યદ્ય ન સંશયઃ
"હે દુર્ભાગ્યશાળી, તું પોતાની દીકરી માટે મારી દીકરીને આપી છે, તે તારા અભિમાનનું પરિણામ તું આજે ચોક્કસ જોઈ લેશે."
એવમુક્તશ્ચ તેનાસૌ બ્રાહ્મણો રાજસત્તમ। દૂતઃ પ્રયાતો નગરં દાશાર્ણનૃપચોદિતઃ
રાજાએ આ રીતે કહ્યા પછી, દશાર્ણના રાજાના આદેશથી બ્રાહ્મણ દૂત શહેર તરફ روانા થયો.
તતઃ આસાદયામાસ પુરોધા દ્રુપદં પુરે। તસ્મૈ પાઞ્ચાલકો રાજા ગામર્ઘ્યં ચ સુસત્કૃતમ્
પછી પુરોહિતે શહેરમાં દ્રુપદને મળ્યા; પાંચાલના રાજાએ તેમને અને શિખંડીને ખૂબ સન્માન આપ્યું અને આવકાર્યો.
પ્રાપયામાસ રાજેન્દ્ર સહ તેન શિખણ્ડિના । તાં પૂજાં નાભ્યનન્દત્સ વાક્યં ચેદમુવાચ હ
પરંતુ પુરોહિતે એ સન્માન સ્વીકાર્યું નહીં અને પછી આ રીતે બોલ્યા:
યદુક્તં તેન વીરેણ રાજ્ઞા કાઞ્ચનવર્મણા । યત્તેઽહમધમાચાર દુહિત્રાઽસ્મ્યભિવઞ્ચિતઃ
"જે વાત વીર રાજા કાંચનવર્માએ કહી છે અને જેમ હું તારી દીકરીના દુર્વ્યવહારથી છેતરાયો છું—"
તસ્ય પાપસ્ય કરણાત્ફલં પ્રાપ્નુહિ દુર્મતે । દેહિ યુદ્ધં નરપતે મમાદ્ય રણમૂર્ધનિ
"તે પાપના પરિણામે, હે દુર્ભાગ્યશાળી, તું તેનું ફળ ભોગવશે; આજે મને યુદ્ધ આપ, હે રાજા, યુદ્ધના મેદાનમાં."
ઉદ્ધરિષ્યામિ તે સદ્યઃ સામાત્યસુતબાન્ધવમ્ । તદુપાલમ્ભસંયુક્તં શ્રાવિતઃ કિલ પાર્થિવઃ
"હું તને અને તારા મંત્રીઓ, પુત્રો અને સગાં-વહાલાંઓને તરત જ નષ્ટ કરી દઈશ!" આવી ઠપકાવાળી વાતો રાજાને સંભળાવવામાં આવી.
દશાર્ણપતિના ચોક્તો મન્ત્રિમધ્યે પુરોધસા। અભવદ્ભરતશ્રેષ્ઠ દ્રુપદઃ પ્રણયાનતઃ
દશાર્ણના રાજાના પુરોહિતે મંત્રીઓની વચ્ચે આ રીતે કહ્યું, ત્યારે પાંચાલના શ્રેષ્ઠ રાજા દ્રુપદ વિનમ્રતાથી નમ્યા.
યદાહ માં ભવાન્બ્રહ્મન્સંબન્ધિવચનાદ્વચઃ । અસ્યોત્તરં પ્રતિવચો દૂતો રાજ્ઞે વદિષ્યતિ
જ્યારે તમે, હે બ્રાહ્મણ, મારા સાથે સંબંધ વિશે વાત કરી હતી, ત્યારે દૂત રાજાને આ જવાબ આપશે.
તતઃ સંપ્રેષયામાસ દ્રુપદોઽપિ મહાત્મને । હિરણ્યવર્મણે દૂતં બ્રાહ્મણં વેદપારગમ્
પછી દ્રુપદે પણ મહાન આત્માવાળા હિરણ્યવર્મા રાજાને એક વિદ્વાન બ્રાહ્મણ દૂત તરીકે મોકલ્યો.
તમાગમ્ય તુ રાજાનં દશાર્ણાધિપતિં તદા। તદ્વાક્યમાદદે રાજન્યદુક્તં દ્રુપદેન હ
એ બ્રાહ્મણે દશાર્ણના રાજા પાસે પહોંચી, અને દ્રુપદે જે સંદેશો આપ્યો હતો, તે રાજાને સંભળાવ્યો.
આગમઃ ક્રિયતાં વ્યક્તઃ કુમારોઽયં સુતો મમ । મિથ્યૈતદુક્તં કેનાપિ તદશ્રદ્ધેયમિત્યુત
તપાસ કરો, આ યુવાન ખરેખર મારો દીકરો છે. કોઈએ જે ખોટું કહ્યું છે, એ માનવા યોગ્ય નથી.
તતઃ સ રાજા દ્રુપદસ્ય શ્રુત્વા। વિમર્શયુક્તો યુવતીર્વરિષ્ઠાઃ। સંપ્રેષયામાસ સુચારુરૂપાઃ શિખણ્ડિનં સ્ત્રીપુમાન્વેતિ વેત્તુમ્
પછી રાજાએ દ્રુપદના શબ્દો સાંભળીને વિચાર કર્યો અને સૌથી સુંદર અને પ્રતિષ્ઠિત યુવતીઓને મોકલ્યા કે તેઓ શિખંડિન પુરુષ છે કે સ્ત્રી એ જાણી શકે.
તાઃ પ્રેષિતાસ્તત્ત્વભાવં વિદિત્વા પ્રીત્યા રાજ્ઞે તચ્છશંસુર્હિ સર્વમ્ । શિખણ્ડિનં પુરુષં કૌરવેન્દ્ર દાશાર્ણરાજાય મહાનુભાવમ્
એ યુવતીઓએ સાચી સ્થિતિ જાણી, આનંદપૂર્વક રાજાને બધું કહી દીધું: 'હે કૌરવોના સ્વામી, હે દશાર્ણના મહાન રાજા, શિખંડિન પુરુષ છે.'
તતઃ કૃત્વા તુ રાજા સ આગમં પ્રીતિમાનથ। સંબન્ધિના સમાગમ્ય હૃષ્ટો વાસમુવાસ હ
પછી રાજાએ તપાસ કરી અને ખુશ થઈને સંબંધીએ સાથે આનંદથી રહેવાનું શરૂ કર્યું.
શિખણ્ડિને ચ મુદિતઃ પ્રાદાદ્વિત્તં જનેશ્વરઃ । હસ્તિનોઽશ્વાંશ્ચ ગાશ્ચૈવ દાસીર્બહુશતાસ્તથા । પૂજિતશ્ચ પ્રતિયયૌ નિર્ભર્ત્સ્ય તનયાં કિલ
શિખંડિનથી પ્રસન્ન થઈને મનુષ્યોના સ્વામીએ તેને ધન, હાથી, ઘોડા, ગાય અને અનેક દાસીઓ આપી; અને સન્માન પામી, પોતાની દીકરીને ધિક્કારીને પાછો ગયો.
વિનીતકિલ્વિષે પ્રીતે હેમવર્મણિ પાર્થિવે । પ્રતિયાતે દશાર્ણે તુ હૃષ્ટરૂપા શિખણ્ડિની
પાપમુક્ત અને પ્રસન્ન હેમવર્મા રાજા દશાર્ણ પાછા ફર્યા ત્યારે શિખંડિની આનંદિત દેખાઈ.
કસ્યચિત્ત્વથ કાલસ્ય કુબેરો નરવાહનઃ । લોકયાત્રાં પ્રકુર્વાણઃ સ્થૂણસ્યાગાન્નિવેશનમ્
કેટલાક સમય પછી, ધનની દેવતા કુબેર પોતાના કામમાં વ્યસ્ત રહીને સ્થૂણના ઘર ખાતે આવ્યા.
સ નદ્ગૃહસ્યોપરિ વતમાન આલોકયામાસ ધનાધિગોપ્તા। સ્થૂણસ્ય યક્ષસ્ય વિવેશ વેશ્મ સ્વલંકૃતં માલ્યગુણૈર્વિચિત્રૈઃ
ધનની રક્ષા કરનાર કુબેર ઘર ઉપરથી ઉડતાં, વિવિધ ફૂલોની માળાઓથી શોભાયમાન થયેલું યક્ષ સ્થૂણનું ઘર જોઈને અંદર ગયા.
લાચૈશ્ચ ગન્ધૈશ્ચ તથા વિતાનૈ- રભ્યર્ચિતં ધૃનધૃપિતં ચ। ધ્વજૈઃ પતાકાભિરલંકૃતં ચ ભક્ષ્યાન્નપેયામિપદત્તમોદમ્
તે ઘર સુગંધિત ચંદન, સુગંધો અને છત્રોથી સજ્જ હતું, ધ્વજ અને પટાકાઓથી શોભિત હતું, અને સ્વાદિષ્ટ ભોજન-પાનથી ભરેલું હતું, જે જોઈને આનંદ થયો.
તત્સ્થાનં તસ્ય દૃષ્ટ્વા તુ સર્વતઃ સમલંકૃતમ્। મણિરત્નસુવર્ણાનાં માલાભિઃ પરિપૂરિતમ્
તે સ્થાન ચારેય બાજુથી શોભાયમાન હતું અને મણિ, રત્ન અને સોનાની માળાઓથી ભરેલું હતું, એ જોઈને તે આશ્ચર્યચકિત થયો.
નાનાકુસૂમગન્ધાઢ્યં સિક્તસંમૃષ્ટશોભિતમ્ । અથાબ્રવીદ્યક્ષપતિસ્તાન્યક્ષાનનુગાંસ્તદા
વિવિધ ફૂલોની સુગંધથી ભરેલું, છાંટીને અને ચમકાવેલું તે ઘર જોઈને, પછી યક્ષોના રાજાએ પોતાના સેવકોને કહ્યું.
સ્વલંકૃતમિદં વેશ્મ સ્થૂણસ્યામિતવિક્રમાઃ । નોપસર્પતિ માં ચૈવ કસ્માદદ્ય સ મન્દધીઃ
'સ્થૂણનું આ ઘર ખૂબ સુંદર રીતે શોભાયમાન છે, હે અપરિમિત શક્તિ ધરાવનાર. આજે એ મૂર્ખ મારો સામનો કેમ નથી કરતો?'
યસ્માજ્જાનન્સ મન્દાત્મા મામસૌ નોપસર્પતિ । તસ્માત્તસ્મૈ મહાદણ્ડો ધાર્યઃ સ્યાદિતિ મે મતિઃ
'મને જાણતા હોવા છતાં એ ધીમી બુદ્ધિવાળો મારા પાસે નથી આવતો, તેથી તેને મોટો દંડ આપવો જોઈએ — એ જ મારી ઈચ્છા છે.'
દ્રુપદસ્ય સુતા રાજન્રાજ્ઞો જાતા શિખણ્ડિની। તસ્યા નિમિત્તે કસ્મિંશ્ચિત્પ્રાદાત્પુરુષલક્ષણમ્
'હે રાજા, દ્રુપદની દીકરી શિખંડિની તરીકે જન્મી હતી, અને તેના માટે ક્યારેક પુરુષના લક્ષણો પ્રાપ્ત કર્યા હતા.'
અગ્રહીલ્લક્ષણં સ્ત્રીણાં સ્ત્રીભૂતા તિષ્ઠતે ગૃહે। નોપસર્પતિ તેનાસૌ સવ્રીડઃ સ્ત્રીસરૂપવાન્
'તેને સ્ત્રીના લક્ષણો મળ્યા છે અને હવે સ્ત્રી બનીને ઘરમાં રહે છે; લજ્જાથી, સ્ત્રીરૂપ ધરાવતો હોવાથી, તે મારા પાસે આવતો નથી.'
એતસ્માત્કારણાદ્રાજન્સ્થૂણો ન ત્વાઽદ્ય સર્પતિ। શ્રુત્વા કુરુ યથાન્યાયં વિમાનમિહ તિષ્ઠતામ્
આ કારણથી, રાજા, આજે સ્થૂણો તારી પાસે નહીં આવે; હવે તું યોગ્ય રીતે વર્તજે અને આ વિમાન અહીં જ રહેવા દે.
આનીયતાં સ્થૂણ ઇતિ તતો યક્ષાધિપોઽબ્રવીત્ । કર્તાસ્મિ નિગ્રહં તસ્ય પ્રત્યુવાચ પુનઃ પુનઃ
પછી યક્ષોના સ્વામીએ કહ્યું: 'સ્થૂણને અહીં લાવો.' હું તેને રોકીશ—આ વાત તેણે વારંવાર કહી.