પ્રભુઃ સંકલ્પસિદ્ધોઽસ્મિ કામચારી વિહંગમઃ । મત્પ્રસાદાત્પુરં ચૈવ ત્રાહિ બન્ધૂંશ્ચ કેવલમ્
હું ઇચ્છા મુજબ ફરતો અને સર્વશક્તિમાન છું; મારી કૃપાથી તમે તમારું શહેર અને પરિવાર બચાવી શકશો.
સ્ત્રીલિઙ્ગં ધારયિષ્યામિ તવેદં પાર્થિવાત્મજે। સત્યં મે પ્રતિજાનીહિ કરિષ્યામિ પ્રિયં તવ
હું તમારું સ્ત્રીરૂપ ધારણ કરીશ, રાજકુમારી, અને આ મારું વચન છે—મને સાચું વચન આપો, તો હું તમારી ઇચ્છા પૂરી કરીશ.
પ્રતિદાસ્યામિ ભગવન્પુલિઙ્ગં તવ સુવ્રત। કિંચિત્કાલાન્તરં સ્ત્રીત્વં ધારયસ્વ નિશાચર
હે ભક્તિશીલ, હું થોડા સમય પછી તને ફરીથી પુરૂષ સ્વરૂપ આપી દઈશ. એ સમય સુધી, હે રાત્રિમાં ફરનાર, તારે સ્ત્રી સ્વરૂપ ધારણ કરવું પડશે.
પ્રતિયાતે દશાર્ણે તુ પાર્થિવે હેમવર્મણિ । કન્યૈવ હિ ભવિષ્યામિ પુરુષસ્ત્વં ભવિષ્યસિ
જ્યારે દશાર્ણના રાજા હેમવર્મા અહીંથી જશે, ત્યારે હું ફરી કન્યા બની જઈશ અને તું પોતાનું પુરૂષ સ્વરૂપ પાછું મેળવી લેશે.
ઇત્યુક્ત્વા સમયં તત્ર ચક્રાતે તાવુભૌ નૃપ । અન્યોન્યસ્યાનભિદ્રોહે તૌ સંક્રામયતાં તતઃ
આ રીતે વાત કરીને, બંનેએ ત્યાં એકબીજાને છેતરપિંડી નહીં કરે એવી સંમતિ કરી અને પછી બંનેએ પોતપોતાનું સ્વરૂપ બદલી લીધું.
સ્ત્રીલિઙ્ગં ધારયામાસ સ્થૂણો યક્ષોઽથ ભારત । યક્ષરૂપં ચ તદ્દીપ્તં શિખણ્ડી પ્રત્યપદ્યત
પછી યક્ષ સ્થૂણોએ સ્ત્રી સ્વરૂપ ધારણ કર્યું અને શિખંડી એ તેજસ્વી યક્ષનું સ્વરૂપ ધારણ કર્યું.
તતઃ શિખણ્ડી પાઞ્ચાલ્યઃ પુંસ્ત્વમાસાદ્ય પાર્થિવ । વિવેશ નગરં હૃષ્ટઃ પિતરં ચ સમાસદત્
પછી પાંચાલરાજ દ્રુપદનો પુત્ર શિખંડી, પુરૂષત્વ પ્રાપ્ત કરીને, આનંદથી શહેરમાં પ્રવેશ્યો અને પોતાના પિતાને મળવા ગયો.
યથાવૃત્તં તુ તત્સર્વમાચખ્યૌ દ્રુપદસ્ય તત્। `માતુશ્ચ રહિતે રાજન્પ્રસાદં યક્ષજં તદા।' દ્રુપદસ્તસ્ય તચ્છ્રુત્વા હર્ષમાહારયત્પરમ્
પછી તેણે જે કંઈ બન્યું હતું તે બધું દ્રુપદને કહ્યુ અને એકાંતમાં માતાને યક્ષની કૃપાની વાત કરી. આ સાંભળીને દ્રુપદને ખૂબ આનંદ થયો.
સભાર્યસ્તચ્ચ સસ્માર મહેશ્વરવચસ્તદા । તતઃ સંપ્રેષયામાસ દશાર્ણાધિપતેર્નૃપઃ
પત્ની સાથે મળીને તેણે મહાદેવના વચનને યાદ કર્યા અને પછી રાજાએ દશાર્ણના રાજાને સંદેશ મોકલાવ્યો.
પુરુષોઽયં મમ સુતઃ શ્રદ્ધત્તાં મે ભવાનિતિ । અથ દાશાર્ણકો રાજા સહસાભ્યાગમત્તદા
"મારો આ પુત્ર હવે પુરૂષ છે—મારો વિશ્વાસ કરો." ત્યારબાદ દશાર્ણનો રાજા તરત જ આવી પહોંચ્યો.
પાઞ્ચાલરાજં દ્રુપદં દુઃખશોકસમન્વિતઃ। તતઃ કામ્પિલ્યમાસાદ્ય દશાર્ણાધિપતિસ્તતઃ
દશાર્ણના રાજા દુઃખ અને શોકથી ભરાઈને કંપિલ્ય શહેરમાં આવ્યા અને પાંચાલના રાજા દ્રુપદને મળ્યા.
પ્રેષયામાસ સત્કૃત્ય દૂતં બ્રહ્મવિદાં વરમ્। બ્રૂહિ મદ્વચનાદ્દૂત પાઞ્ચાલ્યં તં નૃપાધમમ્
તે પછી તેણે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ દૂતને સન્માનપૂર્વક મોકલ્યો અને કહ્યું, "હે દૂત, મારા વચન પાંચાલના એ રાજાને કહેજે, જે રાજાઓમાં સૌથી નિકૃષ્ટ છે."
યન્મે કન્યાં સ્વકન્યાર્થે વૃતવાનસિ દુર્મતે। ફલં તસ્યાવલેપસ્ય દ્રક્ષ્યસ્યદ્ય ન સંશયઃ
"હે દુર્ભાગ્યશાળી, તું પોતાની દીકરી માટે મારી દીકરીને આપી છે, તે તારા અભિમાનનું પરિણામ તું આજે ચોક્કસ જોઈ લેશે."
એવમુક્તશ્ચ તેનાસૌ બ્રાહ્મણો રાજસત્તમ। દૂતઃ પ્રયાતો નગરં દાશાર્ણનૃપચોદિતઃ
રાજાએ આ રીતે કહ્યા પછી, દશાર્ણના રાજાના આદેશથી બ્રાહ્મણ દૂત શહેર તરફ روانા થયો.
તતઃ આસાદયામાસ પુરોધા દ્રુપદં પુરે। તસ્મૈ પાઞ્ચાલકો રાજા ગામર્ઘ્યં ચ સુસત્કૃતમ્
પછી પુરોહિતે શહેરમાં દ્રુપદને મળ્યા; પાંચાલના રાજાએ તેમને અને શિખંડીને ખૂબ સન્માન આપ્યું અને આવકાર્યો.
પ્રાપયામાસ રાજેન્દ્ર સહ તેન શિખણ્ડિના । તાં પૂજાં નાભ્યનન્દત્સ વાક્યં ચેદમુવાચ હ
પરંતુ પુરોહિતે એ સન્માન સ્વીકાર્યું નહીં અને પછી આ રીતે બોલ્યા:
યદુક્તં તેન વીરેણ રાજ્ઞા કાઞ્ચનવર્મણા । યત્તેઽહમધમાચાર દુહિત્રાઽસ્મ્યભિવઞ્ચિતઃ
"જે વાત વીર રાજા કાંચનવર્માએ કહી છે અને જેમ હું તારી દીકરીના દુર્વ્યવહારથી છેતરાયો છું—"
તસ્ય પાપસ્ય કરણાત્ફલં પ્રાપ્નુહિ દુર્મતે । દેહિ યુદ્ધં નરપતે મમાદ્ય રણમૂર્ધનિ
"તે પાપના પરિણામે, હે દુર્ભાગ્યશાળી, તું તેનું ફળ ભોગવશે; આજે મને યુદ્ધ આપ, હે રાજા, યુદ્ધના મેદાનમાં."
ઉદ્ધરિષ્યામિ તે સદ્યઃ સામાત્યસુતબાન્ધવમ્ । તદુપાલમ્ભસંયુક્તં શ્રાવિતઃ કિલ પાર્થિવઃ
"હું તને અને તારા મંત્રીઓ, પુત્રો અને સગાં-વહાલાંઓને તરત જ નષ્ટ કરી દઈશ!" આવી ઠપકાવાળી વાતો રાજાને સંભળાવવામાં આવી.
દશાર્ણપતિના ચોક્તો મન્ત્રિમધ્યે પુરોધસા। અભવદ્ભરતશ્રેષ્ઠ દ્રુપદઃ પ્રણયાનતઃ
દશાર્ણના રાજાના પુરોહિતે મંત્રીઓની વચ્ચે આ રીતે કહ્યું, ત્યારે પાંચાલના શ્રેષ્ઠ રાજા દ્રુપદ વિનમ્રતાથી નમ્યા.
યદાહ માં ભવાન્બ્રહ્મન્સંબન્ધિવચનાદ્વચઃ । અસ્યોત્તરં પ્રતિવચો દૂતો રાજ્ઞે વદિષ્યતિ
જ્યારે તમે, હે બ્રાહ્મણ, મારા સાથે સંબંધ વિશે વાત કરી હતી, ત્યારે દૂત રાજાને આ જવાબ આપશે.
તતઃ સંપ્રેષયામાસ દ્રુપદોઽપિ મહાત્મને । હિરણ્યવર્મણે દૂતં બ્રાહ્મણં વેદપારગમ્
પછી દ્રુપદે પણ મહાન આત્માવાળા હિરણ્યવર્મા રાજાને એક વિદ્વાન બ્રાહ્મણ દૂત તરીકે મોકલ્યો.
તમાગમ્ય તુ રાજાનં દશાર્ણાધિપતિં તદા। તદ્વાક્યમાદદે રાજન્યદુક્તં દ્રુપદેન હ
એ બ્રાહ્મણે દશાર્ણના રાજા પાસે પહોંચી, અને દ્રુપદે જે સંદેશો આપ્યો હતો, તે રાજાને સંભળાવ્યો.
આગમઃ ક્રિયતાં વ્યક્તઃ કુમારોઽયં સુતો મમ । મિથ્યૈતદુક્તં કેનાપિ તદશ્રદ્ધેયમિત્યુત
તપાસ કરો, આ યુવાન ખરેખર મારો દીકરો છે. કોઈએ જે ખોટું કહ્યું છે, એ માનવા યોગ્ય નથી.
તતઃ સ રાજા દ્રુપદસ્ય શ્રુત્વા। વિમર્શયુક્તો યુવતીર્વરિષ્ઠાઃ। સંપ્રેષયામાસ સુચારુરૂપાઃ શિખણ્ડિનં સ્ત્રીપુમાન્વેતિ વેત્તુમ્
પછી રાજાએ દ્રુપદના શબ્દો સાંભળીને વિચાર કર્યો અને સૌથી સુંદર અને પ્રતિષ્ઠિત યુવતીઓને મોકલ્યા કે તેઓ શિખંડિન પુરુષ છે કે સ્ત્રી એ જાણી શકે.
તાઃ પ્રેષિતાસ્તત્ત્વભાવં વિદિત્વા પ્રીત્યા રાજ્ઞે તચ્છશંસુર્હિ સર્વમ્ । શિખણ્ડિનં પુરુષં કૌરવેન્દ્ર દાશાર્ણરાજાય મહાનુભાવમ્
એ યુવતીઓએ સાચી સ્થિતિ જાણી, આનંદપૂર્વક રાજાને બધું કહી દીધું: 'હે કૌરવોના સ્વામી, હે દશાર્ણના મહાન રાજા, શિખંડિન પુરુષ છે.'
તતઃ કૃત્વા તુ રાજા સ આગમં પ્રીતિમાનથ। સંબન્ધિના સમાગમ્ય હૃષ્ટો વાસમુવાસ હ
પછી રાજાએ તપાસ કરી અને ખુશ થઈને સંબંધીએ સાથે આનંદથી રહેવાનું શરૂ કર્યું.
શિખણ્ડિને ચ મુદિતઃ પ્રાદાદ્વિત્તં જનેશ્વરઃ । હસ્તિનોઽશ્વાંશ્ચ ગાશ્ચૈવ દાસીર્બહુશતાસ્તથા । પૂજિતશ્ચ પ્રતિયયૌ નિર્ભર્ત્સ્ય તનયાં કિલ
શિખંડિનથી પ્રસન્ન થઈને મનુષ્યોના સ્વામીએ તેને ધન, હાથી, ઘોડા, ગાય અને અનેક દાસીઓ આપી; અને સન્માન પામી, પોતાની દીકરીને ધિક્કારીને પાછો ગયો.
વિનીતકિલ્વિષે પ્રીતે હેમવર્મણિ પાર્થિવે । પ્રતિયાતે દશાર્ણે તુ હૃષ્ટરૂપા શિખણ્ડિની
પાપમુક્ત અને પ્રસન્ન હેમવર્મા રાજા દશાર્ણ પાછા ફર્યા ત્યારે શિખંડિની આનંદિત દેખાઈ.
કસ્યચિત્ત્વથ કાલસ્ય કુબેરો નરવાહનઃ । લોકયાત્રાં પ્રકુર્વાણઃ સ્થૂણસ્યાગાન્નિવેશનમ્
કેટલાક સમય પછી, ધનની દેવતા કુબેર પોતાના કામમાં વ્યસ્ત રહીને સ્થૂણના ઘર ખાતે આવ્યા.