સ ચ રાજા દશાર્ણેષુ મહાનાસીત્સુદુર્જયઃ। હિરણ્યવર્મા દુર્ધર્ષો મહાસેનો મહામનાઃ
દશારણ દેશના રાજા એક મહાન અને જીતવા અઘરા હતા; હિરણ્યવર્મા, જેને હરાવવું મુશ્કેલ હતું, તેમની સેના અને મન બંને શક્તિશાળી હતા.
કૃતે વિવાહે તુ તદા સા કન્યા રાજસત્તમ। યૌવનં સમનુપ્રાપ્તા સા ચ કન્યા શિખણ્ડિની
જ્યારે લગ્ન થયા, ત્યારે, રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ, એ કન્યા યુવાન થઈ હતી અને તેનું નામ શિખંડિની હતું.
કૃતદારઃ શિખણ્ડી ચ કામ્પિલ્યં પુનરાગમત્। ન ચ સા વેદ તાં કન્યાં કંચિત્કાલં સ્ત્રિયં કિલ। યદા ત્વેનામજાનાત્સા સ્ત્રિયમેવ નૃપાત્મજા
પત્ની મેળવીને શિખંડિ ફરીથી કંપિલ્યમાં પાછા આવ્યા; થોડા સમય સુધી એ કન્યાએ તેને સ્ત્રી તરીકે ઓળખી નહોતી; પણ જ્યારે જાણ્યું, ત્યારે રાજકુમારીને ખબર પડી કે એ ખરેખર સ્ત્રી છે.
ધાત્રીણાં ચ સખીનાં ચ વ્રીડયાના ન્યવેદયત્ । કન્યાં પાઞ્ચાલરાજસ્ય સુતાં તાં વૈ શિખણ્ડિનીમ્
લાજના કારણે, તેણે પોતાની ધાત્રી અને સખીઓને જણાવી દીધું કે પાંચાલ રાજાની દીકરી શિખંડિની એક કન્યા છે.
તતસ્તા રાજશાર્દૂલ ધાત્ર્યો દાશાર્ણિકાસ્તદા। જગ્મુરાર્તિ પરાં પ્રેષ્યાઃ પ્રેષયામાસુરેવ ચ
પછી, રાજશાર્દૂલ, દશારણની ધાત્રીઓ ખૂબ દુ:ખી થઈને ગઈ અને દૂતોને પણ મોકલ્યા.
તતો દશાર્ણાધિપતેઃ પ્રેષ્યાઃ સર્વા ન્યવેદયન્ । વિપ્રલમ્ભં યથાવૃત્તં સ ચ ચુક્રોધ પાર્થિવઃ
પછી દશારણના રાજાના બધા દૂતોએ જેવું બન્યું હતું તે બધું જણાવી દીધું, અને એ રાજા ખૂબ ગુસ્સે થઈ ગયા.
શિખણ્ડ્યપિ મહારાજ પુંવદ્રાજકુલે તદા। વિજહાર મ્રુદા યુક્તઃ સ્ત્રીત્વં નૈવાતિરોચયન્
મહારાજા, શિખંડિ રાજકુલમાં પુરુષની જેમ વર્તતા, સૌમ્યતા સાથે રહેતા, અને ક્યારેય સ્ત્રીપણું દેખાડતા નહોતા.
તતઃ કતિપયાહસ્ય તચ્છ્રુત્વા ભરતર્ષભ । હિરણ્યવર્મા રાજેન્દ્ર રોષાદર્તિં જગામ હ
કેટલાક દિવસો પછી, આ વાત સાંભળીને, ભરત વંશના શ્રેષ્ઠ, હિરણ્યવર્મા રાજા ગુસ્સાથી ખૂબ દુ:ખી થયા.
તતો દાશાર્ણકો રાજા તીવ્રકોપસમન્વિતઃ । દૂતં પ્રસ્થાપયામાસ દ્રુપદસ્ય નિવેશનમ્
પછી દશારણ રાજા તીવ્ર ગુસ્સાથી ભરાઈ, દૂતને દ્રુપદના ઘર તરફ મોકલ્યા.
તતો દ્રુપદમાસાદ્ય દૂતઃ કાઞ્ચનવર્મણઃ। એક એકાન્તસુત્સાર્ય રહો વચનમબ્રવીત્
પછી, કાંચનવર્માના દૂત દ્રુપદ પાસે પહોંચ્યા, બધાને દૂર કરી, એકાંતમાં રહેલી જગ્યાએ જઈને ગુપ્ત રીતે વાત કરી.
દાશાર્ણરાજો રાજંસ્ત્વામિદં વચનમબ્રવીત્ । અભિષ્ગાત્પ્રકુપિતો વિપ્રલબ્ધસ્ત્વયાઽનઘ
દશારણ રાજા તને સંદેશા કહે છે, રાજા: તારા દ્વારા છેતરાઈને હું ગુસ્સે છું અને અહીં આવ્યો છું.
અવમન્યસે માં નૃપતે નૂનં દુર્મન્ત્રિતં તવ। યન્મે કન્યાં સ્વકન્યાર્થે મોહાદ્યાચિતવાનસિ
તુ મને અવગણ્યો છે, રાજા, તારો સલાહ ખરાબ છે; ભુલમાં તુ મારી દીકરીને તારી દીકરી માટે માગી છે.
તસ્યાદ્ય વિપ્રલમ્ભસ્ય ફલં પ્રાપ્નુહિ દુર્મતે । એષ ત્વં સજનામાત્યમુદ્ધરામિ સ્થિરો ભવ
હવે એ છેતરપિંડીનું ફળ ભોગવી, દુષ્ટમન, હું તને અને તારા લોકો અને મંત્રીઓ સાથે ઉખાડી નાખીશ—મજબૂત રહી.
અવમત્ય ચ વીર્યં મે કુલં ચારિત્રમેવ ચ । વિપ્રલમ્ભસ્ત્વયાપૂર્વો મનુષ્યેષુ પ્રવર્તિતઃ
મારા પરાક્રમ, વંશ અને વર્તનને અવગણીને, તુ માનવોમાં પહેલાં ક્યારેય ન થયેલી છેતરપિંડી કરી છે.
કુરુ સર્વાણિ કાર્યાણિ ભુઙ્ક્ષ્વ કભોગાનનુત્તમાન્। અભિયાસ્યામિ શીઘ્રં ત્વાં સમુદ્ધર્તું સબાન્ધવમ્
તમામ કામો પૂરા કરી લે અને શ્રેષ્ઠ આનંદ માણ; હું જલદી તને અને તારા સંબંધીઓને નાશ કરવા આવીશ.
એવમુક્તસ્ય દૂતેન દ્રુપદસ્ય તદા નૃપ। ચોરસ્યેવ ગૃહીતસ્ય ન પ્રાવર્તત ભારતી
જ્યારે દૂતએ દ્રુપદને આ રીતે કહ્યું, ત્યારે રાજા ચોરની જેમ પકડાય પછી શાંત રહી ગયા.
સ યત્નમકરોત્તીવ્રં સંબન્ધિન્યુનુમાનને । દૂતૈર્મધુરસંભાષૈર્ન તદસ્તીતિ સંદિશન્
તેણે સંબંધીને મનાવવા માટે ખૂબ પ્રયત્ન કર્યો, દૂતને મીઠા શબ્દો સાથે મોકલ્યા અને કહ્યું કે એવું નથી.
સ રાજા ભૂય એવાથ જ્ઞાત્વા તત્ત્વમથાગમત્ । કન્યેતિ પાઞ્ચાલસુતાં ત્વરમાણો વિનિર્યયૌ
પછી એ રાજાએ ફરીથી સત્ય જાણીને, ઝડપથી નીકળી પડ્યા, પાંચાલ રાજકુમારી ખરેખર કન્યા છે એમ માનતા.
તતઃ સંપ્રેષકયામાસ મિત્રાંણામમિતૌજસામ્ । દુહિતુર્વિપ્રલમ્ભં તં ધાત્રીણાં વચનાત્તદા
પછી, ધાત્રીના શબ્દો પરથી, તેણે અપરિમિત શક્તિ ધરાવતા મિત્રો પાસે દૂત મોકલ્યા, પોતાની દીકરીના વિયોગ અંગે.
તતઃ સમુદયં કૃત્વા બલાનાં રાજસત્તમઃ । અભિયાને મતિં ચક્રે દ્રુપદં પ્રતિ ભારત
પછી, રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠએ પોતાની સેનાને એકત્ર કરી, દ્રુપદ સામે કૂચ કરવાની મનમાં ઠરાવ કરી.
તતઃ સંમન્ત્રયામાસ મન્ત્રિભિઃ સ મહીપતિઃ । હિરણ્યવર્મા રાજેન્દ્ર પાઞ્ચાલ્યં પાર્થિવં પ્રતિ
પછી, હિરણ્યવર્મા એ રાજાએ પોતાના મંત્રીઓ સાથે પાંચાલ રાજા અંગે સલાહ કરી.
તત્ર વૈ નિશ્ચિતં તેષામભૂદ્રાજ્ઞાં મહાત્મનામ્ । તથ્યં ભવતિ ચેદેતત્કન્યા રાજઞ્શિખણ્ડિની
ત્યાં, એ મહાન આત્માવાળા રાજાઓએ નિશ્ચય કર્યો: 'રાજા, જો શિખંડિની વાસ્તવમાં કન્યા છે, તો...'
બદ્ધ્વા પાઞ્ચાલરાજાનમાનયિષ્યામહે ગૃહમ્ । અન્યં રાજાનમાધાય પાઞ્ચાલેષુ નરેશ્વરમ્
'અમે પાંચાલ રાજાને બાંધીને ઘરે લાવીશું અને પાંચાલોમાં બીજાં રાજાને ગાદી પર બેસાડશું.'
ઘાતયિષ્યામ નૃપતિં પાઞ્ચાલં સશિખણ્ડિનમ્
'અમે પાંચાલ રાજા અને શિખંડિ બંનેને મારી નાખીશું.'
સ તદા દ્રુતમાજ્ઞાય પુનર્દૂતાન્નરાધિપઃ। પ્રાસ્થાપયત્પાર્ષતયા નિહન્મીતિ સ્થિરો ભવ
પછી, એ રાજાએ આ વાત ઝડપથી જાણીને ફરી દૂત મોકલ્યા: 'તુ સ્થિર રહો, હું તેને મારી નાખીશ.'
સ હિ પ્રકૃત્યા વૈ ભીતઃ કિલ્બિષી ચ નરાધિપઃ । ભયં તીવ્રમનુપ્રાપ્તો દ્રુપદઃ પૃથિવીપતિઃ
કારણ કે, દ્રુપદ રાજા સ્વભાવથી ડરપોક અને પાપી હતો; એ પૃથ્વીપતિ ભારે ભયમાં આવી ગયો.
વિસૃજ્ય દૂતાન્દાશાર્ણે દ્રુપદઃ શોકમૂર્ચ્છિતઃ । સમેત્ય ભાર્યાં રહિતે વાક્યમાહ નરાધિપઃ
દશારણા તરફના દૂતને વિદાય આપી, દુ:ખથી વ્યાકુળ દ્રુપદ રાજા એકાંતમાં પોતાની પત્ની પાસે ગયો અને કહ્યું:
ભયેન મહતાઽઽવિષ્ટો હૃદિ શોકેન ચાહતઃ । પાઞ્ચાલરાજો દયિતાં માતરં વૈ શિખણ્ડિનઃ
મોટા ભયથી ઘેરાયેલ અને હૃદયમાં દુ:ખથી પીડિત પાંચાલ રાજાએ શિખંડિનીની માતા, પોતાની પ્રિય પત્નીને સંબોધન કર્યું.
અભિયાસ્યતિ માં કોપાત્સંબન્ધી સુમહાબલઃ । હિરણ્યવર્મા નૃપતિઃ કર્ષમાણો વરૂથિનીમ્
'મારો સંબંધીઓમાં શક્તિશાળી હિરણ્યવર્મા રાજા ગુસ્સામાં સેનાને લઈને મારી સામે આવશે.'
કિમિદાનીં કરિષ્યાવો મૂઢૌ કન્યામિમાં પ્રતિ। શિખણ્ડી કિલ પુત્રસ્તે કન્યેતિ પરિશઙ્કિતઃ
'અમે હવે શું કરીએ, આ કન્યા અંગે ગૂંચવાયા છીએ? લોકો શંકા કરે છે કે તમારો પુત્ર શિખંડિ વાસ્તવમાં કન્યા છે.'