કથં શિખણ્ડી ગાઙ્ગેય કન્યાં ભૂત્વા પુરા તદા। પુરુષોઽભૂદ્યુધિશ્રેષ્ઠ તન્મે બ્રૂહિ પિતામહ
હે યુદ્ધમાં શ્રેષ્ઠ, શિખંડીએ પહેલા કન્યા બનીને પછી કેવી રીતે પુરૂષ રૂપ ધારણ કર્યું? દાદા, મને એ કહો.
ભાર્યા તુ તસ્ય રાજેન્દ્ર દ્રુપદસ્ય મહીપતેઃ। મહિષી દયિતા હ્યાસીદપુત્રા ચ વિશાંપતે
હે રાજાધિરાજ, દ્રુપદની પત્ની તેની પ્રિય રાણી હતી, પણ તેને સંતાન નહોતું.
એતસ્મિન્નેવ કાલે તુ દ્રુપદો વૈ મહીપતિઃ। અપત્યાર્થે મહારાજ તોષયામાસ શઙ્કરમ્
એ જ સમયે, દ્રુપદ રાજાએ સંતાનની ઈચ્છાથી મહાદેવને પ્રસન્ન કરવા માટે ઉપાય કર્યો.
અસ્માદ્વધાર્થં નિશ્ચિત્ય તપો ઘોરં સમાસ્થિતઃ। ઋતે કન્યાં મહાદેવ પુત્રો મેસ્યાદિતિ બ્રુવન્
શત્રુના વિનાશ માટે મનમાં નક્કી કરીને, તેણે કઠિન તપ કર્યું અને કહ્યું: 'મહાદેવ, દીકરી સિવાય મને પુત્ર મળે.'
ભગવન્પુત્રમિચ્છામિ ભીષ્મં પ્રતિચિકીર્ષયા । ઇત્યુક્તો દેવદેવેન સ્ત્રીપુમાંસ્તે ભવિષ્યતિ
'ભગવાન, ભીષ્મ સામે કાર્ય કરવા માટે હું પુત્ર ઈચ્છું છું,' એમ તેણે કહ્યું. દેવોના દેવએ જવાબ આપ્યો: 'એવી દીકરી થશે જે પછી પુરૂષ બનશે.'
નિવર્તસ્વ મહીપાલ નૈતઞ્જાત્વન્યથા ભવેત્ । સ તુ ગત્વા ચ નગરં ભાર્યામિદમુવાચ હ
'હે રાજા, પાછા જા; આ પ્રમાણે જ થશે, બીજું કંઈ શક્ય નથી,' એમ ભગવાને કહ્યું. પછી તે શહેરમાં ગયો અને પત્નીને આ વાત કહી.
કૃતો યત્નો મહાદેવસ્તપસાઽઽરાધિતો મયા । કન્યા ભૂત્વા પુમાન્ભાવી ઇતિ ચોક્તોસ્મિ શંભુના
'મેં ઘણો પ્રયત્ન કર્યો અને તપસ્યા કરીને મહાદેવને પ્રસન્ન કર્યો; શંભુએ મને કહ્યું કે દીકરી જન્મશે, જે પછી પુરૂષ બનશે.'
પુનઃ પુનર્યાચ્યમાનો દિષ્ટમિત્યબ્રવીચ્છિવઃ । નતદન્યચ્ચ ભવિતા ભવિતવ્યં હિ તત્તથા
પત્ની વારંવાર વિનંતી કરતી રહી, પણ શિવએ કહ્યું: 'આ તો નિશ્ચિત છે; બીજું કંઈ નહીં થાય. જે destined છે એ જ થશે.'
તતઃ સા નિયતા ભૂત્વા ઋતુકાલે મનસ્વિની । પત્ની દ્રુપદરાજસ્ય દ્રુપદં પ્રવિવેશ હ
પછી, તે બુદ્ધિશાળી અને નિયમિત સ્ત્રી, યોગ્ય સમયે દ્રુપદ રાજાની પત્ની બની.
લેભે ગર્ભં યથાકાલં વિધિદૃષ્ટેન કર્મણા । પાર્ષતસ્ય મહીપાલ યથા માં નારદોઽબ્રવીત્
પછી, નિયમ મુજબ અને યોગ્ય સમયે, તેણે ગર્ભ ધારણ કર્યો, હે રાજા, જેમ નારદે મને કહ્યું હતું.
તતો દધાર સા દેવી ગર્ભં રાજીવલોચના । તાં સ રાજા પ્રિયાં ભાર્યાં દ્રુપદઃ કુરુનન્દન
પછી, કમળનયની તે રાણી ગર્ભવતી થઈ, અને દ્રુપદ રાજાએ પોતાની પ્રિય પત્નીનું ખૂબ ધ્યાન રાખ્યું.
પુત્રસ્નેહાન્મહાબાહુઃ મુખં પર્યચરત્તદા । સર્વાનભિપ્રાયકૃતાન્ભાર્યાઽલભત કૌરવ
પુત્રપ્રેમથી ભરેલા દ્રુપદે પોતાની પત્નીનું ખૂબ જ કાળજીપૂર્વક ધ્યાન રાખ્યું, અને રાણીની દરેક ઈચ્છા પૂરી થઈ, હે કૌરવ.
અપુત્રસ્ય સતો રાજ્ઞો દ્રુપદસ્ય મહીપતેઃ । યથાકાલં તુ સા દેવી મહિષી દ્રુપદસ્ય હ
જ્યારે દ્રુપદ રાજાને પુત્ર ન હતો, ત્યારે યોગ્ય સમયે તેની રાણી દ્રુપદને સંતાન આપ્યું.
કન્યાં પ્રવરરૂપાં તુ પ્રાજાયત નરાધિપ । અપુત્રસ્ય તુ રાજ્ઞઃ સા દ્રુપદસ્ય મનસ્વિની
રાજાને, જે પુત્ર વિનાનો હતો, સુંદર અને બુદ્ધિશાળી દીકરી જન્મી; તે દ્રુપદની હતી.
ખ્યાપયામાસ રાજેન્દ્ર પુત્રો હ્યેષ મમેતિ વૈ। તતઃ સ રાજા દ્રુપદ પ્રચ્છન્નાયા નરાધિપ
રાણી એ જાહેર કર્યું કે, 'આ મારું પુત્ર છે'; અને દ્રુપદ રાજાએ બાળકની ઓળખ છુપાવી રાખી.
પુત્રવત્પુત્રકાર્યાણિ સર્વાણિ સમકારયત્ । રક્ષણં ચૈવ મન્ત્રસ્ય મહિષી દ્રુપદસ્ય સા
તે દ્રુપદની રાણી એ બાળક માટે પુત્રની જેમ બધાં કામ કર્યા અને એ રહસ્યને ખૂબ જ સંભાળ્યું.
ચકાર સર્વયત્નેન બ્રુવણા પુત્ર ઇત્યુત । ન ચ તાં વેદક નગરે કશ્ચિદન્યત્ર પાર્ષતાત્
તે પુત્ર કહીને, રાણી એ પૂરા પ્રયત્નથી બાળકને પુત્ર તરીકે સંબોધ્યું; પરંતુ શહેરમાં પાર્ષત સિવાય કોઈએ સાચી વાત જાણી નહોતી.
શ્રદ્દધાનો હિ તદ્વાક્યં દેવસ્યાચ્યુતતેજસઃ। છાદયામાસ તાં કન્યાં પુમાનિતિ ચ સોબ્રવીત્
દિવ્ય વચન પર વિશ્વાસ રાખીને, તેજસ્વી દેવના શબ્દો માનીને, રાણી એ દીકરીને છુપાવી અને પુત્ર તરીકે જાહેર કરી.
જાતકર્માણિ સર્વાણિ કારયામાસ પાર્થિવઃ। પુંવદ્વિધાનયુક્તાનિ શિખણ્ડીતિ ચ તાં વિદુઃ
રાજાએ બાળક માટે જન્મના બધા સંસ્કાર પુત્રની જેમ કરાવ્યા; તેને શિખંડિ તરીકે ઓળખવામાં આવી.
અહમેકસ્તુ ચારેણ વચનાન્નારદસ્ય ચ। જ્ઞાતવાન્દેવવાક્યેન અમ્બાયાસ્તપસા તથા
મારે જ એ સત્ય ગુપ્તચરો, નારદના શબ્દો, દેવના વચન અને અંબાની તપસ્યાથી જાણ્યું.
ચકાર યત્નં દ્રુપદઃ સુતાયાઃ સર્વકર્મસુ। તતો લેખ્યાદિષુ તથા શિલ્પેષુ ચ પરંતપ
દ્રુપદે પોતાના બાળક માટે બધા કામોમાં પૂરો પ્રયત્ન કર્યો; લખાણ અને કળાઓમાં પણ.
ઇષ્વસ્ત્રે ચૈવ રાજેન્દ્ર દ્રોણશિષ્યો બભૂવ હ। તસ્ય માતા મહારાજ રાજાનં વરવર્ણિની
ધનુવિદ્યા માટે પણ, એ દ્રોણનો શિષ્ય બન્યો; તેની માતા, સુંદર રૂપવતી, રાજાને દીકરીના લગ્ન માટે પ્રેરણા આપી.
ચોદયામાસ ભાર્યાર્થં કન્યાયાઃ પુત્રવત્તદા । તતસ્તાં પાર્ષતો દૃષ્ટ્વા કન્યાં સંપ્રાપ્તયૌવનામ્ । સ્ત્રિયં મત્વા તતશ્ચિન્તાં પ્રપેદે સહ ભાર્યયા
તે સમયે, માતાએ દીકરીને પુત્રની જેમ લગ્ન માટે ઉકેલવા કહ્યું; પાર્ષતએ, યુવતીને યુવાન જોઈ, તેને સ્ત્રી માનીને પત્ની સાથે ચિંતામાં પડ્યો.
કન્યા મમેયં સંપ્રાપ્તા યૌવનં શોકવર્ધિની । મયા પ્રચ્છાદિતા ચેયં વચનાચ્છૂલપાણિનઃ
મારી દીકરી હવે યુવાન થઈ ગઈ છે, જે મારા દુ:ખને વધારતી જાય છે; મેં તેને શૂલપાણીના વચન પર છુપાવી રાખી છે.
ન તન્મિથ્યા મહારાજ ભવિષ્યતિ કથંચન । ત્રૈલોક્યકર્તા કસ્માદ્ધિ વૃથા વક્તુમિહાર્હતિ
રાજા, એ કદી ખોટું નહીં થાય; ત્રણ લોકના સર્જનહાર અહીં વ્યર્થ બોલશે કેમ?
યદિ તે રોચતે રાજન્વક્ષ્યામિ શ્રૃણુ મે વચઃ। શ્રુત્વેદાનીં પ્રપદ્યેથાઃ સ્વાં મતિં પૃષતાત્મજ
જો તમને યોગ્ય લાગે, રાજા, તો હું કહું; મારા શબ્દો સાંભળો. સાંભળ્યા પછી, પૃષતપુત્ર, તમે તમારી મતિ પ્રમાણે ચાલો.
ક્રિયતામસ્ય યત્નેન વિધિવદ્દારસંગ્રહઃ । ભવિતા તદ્વચઃ સત્યમિતિ મે નિશ્ચિતા મતિઃ
તેના લગ્ન યોગ્ય રીતે, પૂરા પ્રયત્નથી કરાવા જોઈએ; મને વિશ્વાસ છે કે દેવનું વચન સાચું થશે.
તતસ્તૌ નિશ્ચયં કૃત્વા તસ્મિન્કાર્યેઽથ દંપતી । વરયાઞ્ચક્રતુઃ કન્યાં દશાર્ણાધિપતેઃ સુતામ્
પતિ-પત્નીએ એ કામમાં નિશ્ચય કરીને, દશારણા રાજાની દીકરીને વર તરીકે પસંદ કરી.
તતો રાજા દ્રુપદો રાજસિંહઃ સર્વાન્રાજ્ઞઃ કુલતઃ સન્નિશામ્ય। દાશાર્ણકસ્ય નૃપતેસ્તનૂજાં શિખણ્ડિને વરયામાસ દારાન્
પછી દ્રુપદ રાજાએ, રાજાઓમાં સિંહ, બધા રાજકુલોનું વિચાર કરીને, દશારણા રાજાની દીકરીને શિખંડિ માટે પત્ની તરીકે પસંદ કરી.
હિરણ્યવર્મેતિ નૃપો યોઽસૌ દાશાર્ણકઃ સ્મૃતઃ। સ ચ પ્રાદાન્મહીપાલઃ કન્યાં તસ્મૈ શિખણ્ડિને
દશારણા રાજા, જેને હિરણ્યવર્મા કહેવામાં આવે છે, એ મહીપાલે પોતાની દીકરી શિખંડિને આપી.