તતો રાત્રૌ વ્યતીતાયાં પ્રતિબુદ્ધોઽસ્મિ ભારત । તતઃ સંચિન્ત્ય વૈ સ્વપ્નમવાપં હર્ષમુત્તમમ્
પછી રાત વીતી ગઈ ત્યારે હું જાગ્યો, હે ભારત, અને એ સ્વપ્નનું મનન કરીને મને અતિ આનંદ થયો.
તતઃ સમભવદ્યુદ્ધં મમ તસ્ય ચ ભારત । તુમુલં સર્વભૂતાનાં રોમહર્ષણમદ્ભુતમ્
પછી, હે ભારત, મારા અને તેના વચ્ચે ભયાનક અને આશ્ચર્યજનક યુદ્ધ થયું, જે બધાં જીવજંતુઓના રોમ ખડા કરી દે એવું હતું.
તતો બાણમયં વર્ષં વવર્ષ મયિ ભાર્ગવઃ। ન્યવારયમહં તચ્ચ શરજાલેન ભારત
પછી ભાર્ગવે મારા પર બાણવર્ષા કરી, પણ હે ભારત, મેં પણ બાણોના જાળથી એ બધું અટકાવી દીધું.
તતઃ પરમસંક્રુદ્ધઃ પુનરેવ મહાતપાઃ । હ્યસ્તનેન ચ કોપેન શક્તિં વૈ પ્રાહિણોન્મયિ
પછી મહાતપસ્વી ભાર્ગવ ખુબ જ ગુસ્સે થઈને, ડાબા હાથથી ક્રોધપૂર્વક શક્તિ મારી પર ફેંકી.
ઇન્દ્રાશનિસમસ્પર્શાં યમદણ્ડસમપ્રભામ્ । જ્વલન્તીમગ્નિવત્સઙ્ખ્યે લેલિહાનાં સમન્તતઃ
એ શક્તિ ઇન્દ્રના વજ્ર જેવી લાગતી, યમરાજના દંડ જેવી તેજવાળી હતી, યુદ્ધમાં અગ્નિ જેવી જ્વલંત હતી અને ચારે બાજુ ચમકતી હતી.
તતો ભરતશાર્દૂલ ધિષ્ણ્યમાકાશગં યથા। સા મમાભ્યવધીત્તૂર્ણં જત્રુદેશે કુરૂદ્વહ
પછી, હે ભારતવંશના વાઘ, એ શક્તિ આકાશમાંથી પડતા ધૂમકેતુ જેવી ઝડપથી આવી અને, હે કુરુવંશના શ્રેષ્ઠ, મારી કાંધની પાસે વાગી.
અથાસ્રમસ્રવદ્ધોરં ગિરેર્ગૈરિકધાતુવાત્ । રામેણ સુમહાબાહો ક્ષતસ્ય ક્ષતજેક્ષણ
પછી, બલવાન રામને ઘાયલ થતા, પર્વત પરથી ગેરિક ધાતુથી રંગાયેલું લોહી વહેવા લાગ્યું અને દુખથી રામની આંખો લાલ થઈ ગઈ.
તતોઽહં જામદગ્ન્યાય ભૃશં ક્રોધસમન્વિતઃ । ચિક્ષેપ મૃત્યુસંકાશં બાણં સર્પવિષોપમમ્
તે પછી, હું ખૂબ ગુસ્સામાં આવીને જમદગ્નિના પુત્ર પર સાપના ઝેર જેવું ઘાતક બાણ ફેંક્યું.
સ તેનાભિહતો વીરો લલાટે દ્વિજસત્તમઃ । અશોભત મહારાજ શશ્રૃઙ્ગ ઇવ પર્વતઃ
તે બાણ額 પર વાગતાં, શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ મહારાજા, ચાંદનીના ચિહ્નવાળા પર્વત જેવો તેજસ્વી લાગ્યો.
સ સંરબ્ધઃ સમાવૃત્ય શરં કાલાન્તકોપમમ્ । સંદધે બલવત્કૃષ્ય ઘોરં શત્રનિબર્હણમ્
તે ક્રોધથી ભરાઈને, મૃત્યુ જેવી ભયાનક તીક્ષ્ણ બાણ ખેંચી, પોતાના ધનુષ પર ચડાવ્યો અને દુશ્મનને નાશ કરવા માટે તૈયાર થયો.
સ વક્ષસિ પાપતોગ્રઃ શરો વ્યાલ ઇવ શ્વસન્ । મહીં રાજંસ્તતશ્ચાહમગમં રુધિરાવિલઃ
એ ભયાનક બાણ, ફુફકારતા સાપ જેવો, મારા છાતીમાં વાગ્યો, હે રાજા, અને હું લોહીથી લથપથ થઈ જમીન પર પડી ગયો.
સંપ્રાપ્ય તુ પુનઃ સંજ્ઞાં જામદઘ્ન્યાય ધીમતે । પ્રાહિણ્વં વિમલાં શક્તિં જ્વલન્તીમશનીમિવ
પછી ફરીથી મને જ્ઞાન આવ્યું ત્યારે, હું સમજદારીથી, જામદગ્નિના પુત્ર તરફ વીજળી જેવો તેજસ્વી અને નિર્મળ ભાલો ફેંક્યો.
સા તસ્ય દ્વિજમુખ્યસ્ય નિપપાત ભુજાન્તરે । વિહ્વલશ્ચાભવદ્રાજન્વેપથુશ્ચૈનમાવિશત્
એ શસ્ત્ર બ્રાહ્મણોમાં શ્રેષ્ઠ એવા તેના હાથ વચ્ચે પડ્યું; તે ગભરાઈ ગયો, હે રાજા, અને તેને કાંપણી પકડી.
તત એનં પરિષ્વજ્ય સખા વિપ્રો મહાતપાઃ । અકૃતવ્રણઃ શુભૈર્વાક્યૈરાશ્વાસયદનેકધા
પછી તેના મિત્ર, મહાન તપસ્વી બ્રાહ્મણએ તેને ભેટી લીધો અને પોતે અઘાત ન લાગેલા હોવા છતાં, શુભ શબ્દોમાં અનેક રીતે તેને ધીરજ આપી.
સમાશ્વસ્તસ્તતો રામઃ ક્રોધામર્ષસમન્વિતઃ । પ્રાદુશ્ચક્રે તદા બ્રાહ્મં પરમાસ્ત્રં મહાવ્રતઃ
આ રીતે આશ્વાસન મળ્યા પછી, રામ ક્રોધ અને દુઃખથી ભરાઈને, મહાન વ્રત ધરાવતા, ત્યારે પરમ બ્રહ્માસ્ત્ર પ્રગટ કર્યો.
તતસ્તત્પ્રતિઘાતાર્થં બ્રાહ્મમેવાસ્ત્રમુત્તમમ્ । મયા પ્રયુક્તં જજ્વાલ યુગાન્તમિવ દર્શયત્
પછી એનો પ્રતિબંધ કરવા માટે, મેં પણ શ્રેષ્ઠ બ્રહ્માસ્ત્ર છોડ્યો, જે દુનિયાના અંત જેવું પ્રચંડ તેજ બતાવતું જ્વલંત થયું.
તયોર્બ્રહ્માસ્ત્રયોરાસીદન્તરા વૈ સમાગમઃ । અસંપ્રાપ્યૈવ રામં ચ માં ચ ભારતસત્તમ
એ બંને બ્રહ્માસ્ત્રો વચ્ચે, હવામાં જ તેમનું સામસામું અથડામણ થયું, હે ભારતશ્રેષ્ઠ, પણ એ ન તો રામ સુધી પહોંચ્યું, ન તો મારી પાસે આવ્યું.
તતો વ્યોમ્નિ પ્રાદુરભૂત્તેજ એવ હિ કેવલમ્ । ભૂતાનિ ચૈવ સર્વાણિ જગ્મુરાર્તિં વિશાંપતે
પછી આકાશમાં માત્ર તેજ જ દેખાયું, હે રાજા, અને બધા જીવો ભારે દુઃખમાં પડી ગયા.
ઋષયશ્ચ સગન્ધર્વા દેવતાશ્ચૈવ ભારત। સંતાપં પરમં જગ્મુરસ્ત્રતેજોભિપીડિતાઃ
હે ભારત, ઋષિઓ, ગંધર્વો અને દેવતાઓ પણ એ શસ્ત્રોના તેજથી અત્યંત પીડાઈને ભારે દુઃખમાં આવી ગયા.
તતશ્ચચાલ પૃથિવી સપર્વતવનદ્રુમા। સંતપ્તાનિ ચ ભૂતાનિ વિષાદંક જગ્મુરુત્તમમ્
પછી ધરતી પોતાના પર્વતો, જંગલો અને વૃક્ષો સાથે કંપી ઉઠી; બધા જીવો તપાઈને ઊંડા દુઃખમાં ડૂબી ગયા.
પ્રજજ્વાલ નભો રાજન્ધૂમાયન્તે દિશો દશ। ન સ્થાતુમન્તરિક્ષે ચ શેકુરાકાશગાસ્તદા
હે રાજા, આકાશ જ્વલંત થઈ ગયું અને દસેય દિશાઓ ધૂમ્રપટથી ઢંકાઈ ગઈ; ત્યારે આકાશમાં રહેનારા જીવો ત્યાં રહી શક્યા નહીં.
તતો હાહાકૃતે લોકે સદેવાસુરરાક્ષસે । ઇદમન્તરમિત્યેવં મોક્તુકામોઽસ્મિ ભારત
પછી જ્યારે આખું જગત, દેવો, અસુરો અને રાક્ષસો સાથે, ભયથી ચીસો પાડી રહ્યું હતું, ત્યારે, હે ભારત, હું એ અસ્ત્રોને પાછા ખેંચવા ઇચ્છતો હતો.
પ્રસ્વાપમસ્ત્રં ત્વરિતો વચનાદ્બ્રહ્મવાદિનામ્ । ચિન્તિતં ચ તદસ્ત્રં મે મનસિ પ્રત્યભાત્તદા
બ્રાહ્મણોના કહેવાથી, મેં ઝડપથી પ્રસ્વાપ નામનું અસ્ત્ર મનમાં યાદ કર્યું, અને એ અસ્ત્ર તરત જ મારા મનમાં દેખાઈ આવ્યું.
તતો હલહલાશબ્દો દિવિ રાજન્મહાનભૂત્। પ્રસ્વાપં ભીષ્મ મા સ્રાક્ષીરિતિ કૌરવનન્દન
પછી, હે રાજા, આકાશમાં મોટો હોહલાહલ અવાજ ઊઠ્યો, કારણ કે બધાએ સાંભળ્યું: 'ભીષ્મે પ્રસ્વાપ અસ્ત્ર ચલાવ્યું છે!'
અયુઞ્જમેવ ચૈવાહં તદસ્ત્રં ભૃગુનન્દને । પ્રસ્વાપં માં પ્રયુજ્જાનં નારદો વાકયમબ્રવીત્
હું એ શસ્ત્ર ઉપાડવા જતો હતો ત્યારે, ભૃગુના વંશજ, હું એ ઊંઘ લાવતું અસ્ત્ર સંસાધી રહ્યો હતો, એ સમયે નારદજીએ મને કહ્યું.
એતે વિયતિ કરવ્ય દિવિ દેવગણાઃ સ્થિતાઃ। તે ત્વાં નિવારયન્ત્યદ્ય પ્રસ્વાપં મા પ્રયોજય
આકાશમાં દેવતાઓના સમૂહ ઊભા છે; આજે તેઓ તને રોકી રહ્યા છે—તું એ ઊંઘ લાવતું અસ્ત્ર છોડશો નહીં.
રામસ્તપસ્વી બ્રહ્મણ્યો બ્રાહ્મણશ્ચ ગુરુશ્ચ તે। તસ્યવમાનં કૌરવ્ય માસ્મ કાર્ષીઃ કથઞ્ચન
રામજી તપસ્વી છે, બ્રહ્મવિદ્યા પ્રેમી છે, બ્રાહ્મણ છે અને તારો ગુરૂ પણ છે; હે કૌરવ, ક્યારેય પણ તેમનો અપમાન ના કરજે.
તતોઽપશ્યં દિવિષ્ઠાન્વૈ તાનષ્ટૌ બ્રહ્મવાદિનઃ । તે માં સ્મયન્તો રાજેન્દ્ર શનકૈરિદમબ્રુવન્
પછી મેં સ્વર્ગમાં રહેતા એ આઠ બ્રહ્મજ્ઞાની ઋષિઓને જોયા; હે રાજેન્દ્ર, તેઓ હળવે હસતા-હસતા મને કહ્યું.
યથાઽઽહ ભરતશ્રેષ્ઠ નારદસ્તત્તથા કુરુ । એતદ્ધિ પરમં શ્રેયો લોકાનાં ભરતર્ષભ
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, નારદજીએ જે કહ્યું છે એ જ કર; એ બધાં લોકોએ માટે સર્વોત્તમ કલ્યાણ છે, હે ભરતવંશી.
તતશ્ચ પ્રતિસંહૃત્ય તદસ્ત્રં સ્વાપનં મહત્। બ્રહ્માસ્ત્રં દીપયાઞ્ચક્રે તસ્મિન્યુધિ યથાવિધિ
પછી મેં એ મહાન ઊંઘ લાવતું અસ્ત્ર પાછું ખેંચી લીધું અને યુદ્ધમાં નિયમ મુજબ બ્રહ્માસ્ત્ર તૈયાર કર્યું.