ન ત્વાં રામો રણે જેતા જામદગ્ન્યઃ કથંચન । ત્વમેવ સમરે રામં વિજેતા ભરતર્ષભ
જામદગ્નિપુત્ર રામ કદીયે પણ યુદ્ધમાં તમને હરાવી શકશે નહીં; હે ભરતવંશના વીર, યુદ્ધમાં તમે જ રામને જીતશો.
ઇદમસ્ત્રં સુદયિતં પ્રત્યભિજ્ઞાસ્યતે ભવાન્ । વિદિતં હિ તવાપ્યેતત્પૂર્વસ્મિન્દેહધારણે
આ પ્રિય અસ્ત્રને તમે ઓળખી જશો, કારણ કે પૂર્વ જન્મમાં પણ તમને એનું જ્ઞાન હતું.
પ્રાજાપત્યં વિશ્વકૃતં પ્રસ્વાપં નામ ભારત । ન હીદં વેદ રામોઽપિ પૃથિવ્યાં વા પુમાન્ક્વચિત્
હે ભારત, આ પ્રજાપતિએ બનાવેલું 'પ્રસ્વાપ' નામનું અસ્ત્ર છે; એનું જ્ઞાન રામને પણ નથી, ને પૃથ્વી પર કોઈ મનુષ્યને પણ નથી.
તત્સ્મરસ્વ મહાબાહો ભૃશં સંયોજયસ્વ ચ। ઉપસ્થાસ્યતિ રાજેન્દ્ર સ્વયમેવ તવાનઘ
હે મહાબાહુ, એ અસ્ત્રને યાદ કરો અને યોગ્ય રીતે ઉપયોગ કરો; હે નિર્દોષ રાજા, એ અસ્ત્ર પોતે જ તમારી પાસે આવશે.
યેન સર્વાન્મહાવીર્યાન્પ્રશાસિષ્યસિ કૌરવ । ન ચ રામઃ ક્ષયં ગન્તા તેનાસ્ત્રેણ નરાધિપ
હે કૌરવ, આ અસ્ત્રથી તમે બધા મહાવીરોને વશ કરી શકશો; પણ હે રાજા, રામને એ અસ્ત્રથી કશું નહીં થાય.
એનસા ન તુ સંયોગં પ્રાપ્સ્યસે જાતુ માનદ । સ્વપ્સ્યતે જામદગ્ન્યોઽસૌ ત્વદ્બાણબલપીડિતઃ
હે માન આપનાર, આ અસ્ત્રનો ઉપયોગ કરવાથી તમારે કોઈ પાપ લાગશે નહીં; તમારાં બાણોના પ્રભાવે જામદગ્નિપુત્ર ઊંઘી જશે.
તતો જિત્વા ત્વમેવૈનં પુનરુત્થાપયિષ્યસિ। અસ્ત્રેણ દયિતેનાજૌ ભીષ્મ સંબોધનેન વૈ
પછી, જ્યારે તમે તેને હરાવી લો, ત્યારે એ પ્રિય અસ્ત્ર વડે યુદ્ધમાં, હે ભીષ્મ, તમે તેને ફરીથી જાગૃત કરી દઈશો.
એવં કુરુષ્વ કૌરવ્ય પ્રભાતે રથમાસ્થિતઃ। પ્રસુપ્તં વા મૃતં વેતિ તુલ્યં મન્યામહે વયમ્
હે કૌરવ, સવારે રથ પર ચઢો ત્યારે આવું જ કરો; એ ઊંઘ્યો હોય કે મરી ગયો હોય, અમારે માટે બંને એકસરખું છે.
ન ચ રામેણ મર્તવ્યં કદાચિદપિ પાર્થિવ। તતઃ સમુત્પન્નમિદં પ્રસ્વાપં યુજ્યતામિતિ
હે રાજા, રામને કદીયે પણ મારવું નહીં; એટલે હવે આ પ્રસ્વાપ અસ્ત્રનો ઉપયોગ કરો.
ઇત્યુક્ત્વાન્તર્હિતા રાજન્સર્વ એવ દ્વિજોત્તમાઃ । અષ્ટૌ સદૃશરૂપાસ્તે સર્વે ભાસુરમૂર્તયઃ
હે રાજા, આવું કહીને બધા ઉત્તમ દ્વિજાતિઓ અદૃશ્ય થઈ ગયા; એ બધા આઠે એકસરખા દેખાતા અને તેજસ્વી રૂપવાળા હતા.
તતો રાત્રૌ વ્યતીતાયાં પ્રતિબુદ્ધોઽસ્મિ ભારત । તતઃ સંચિન્ત્ય વૈ સ્વપ્નમવાપં હર્ષમુત્તમમ્
પછી રાત વીતી ગઈ ત્યારે હું જાગ્યો, હે ભારત, અને એ સ્વપ્નનું મનન કરીને મને અતિ આનંદ થયો.
તતઃ સમભવદ્યુદ્ધં મમ તસ્ય ચ ભારત । તુમુલં સર્વભૂતાનાં રોમહર્ષણમદ્ભુતમ્
પછી, હે ભારત, મારા અને તેના વચ્ચે ભયાનક અને આશ્ચર્યજનક યુદ્ધ થયું, જે બધાં જીવજંતુઓના રોમ ખડા કરી દે એવું હતું.
તતો બાણમયં વર્ષં વવર્ષ મયિ ભાર્ગવઃ। ન્યવારયમહં તચ્ચ શરજાલેન ભારત
પછી ભાર્ગવે મારા પર બાણવર્ષા કરી, પણ હે ભારત, મેં પણ બાણોના જાળથી એ બધું અટકાવી દીધું.
તતઃ પરમસંક્રુદ્ધઃ પુનરેવ મહાતપાઃ । હ્યસ્તનેન ચ કોપેન શક્તિં વૈ પ્રાહિણોન્મયિ
પછી મહાતપસ્વી ભાર્ગવ ખુબ જ ગુસ્સે થઈને, ડાબા હાથથી ક્રોધપૂર્વક શક્તિ મારી પર ફેંકી.
ઇન્દ્રાશનિસમસ્પર્શાં યમદણ્ડસમપ્રભામ્ । જ્વલન્તીમગ્નિવત્સઙ્ખ્યે લેલિહાનાં સમન્તતઃ
એ શક્તિ ઇન્દ્રના વજ્ર જેવી લાગતી, યમરાજના દંડ જેવી તેજવાળી હતી, યુદ્ધમાં અગ્નિ જેવી જ્વલંત હતી અને ચારે બાજુ ચમકતી હતી.
તતો ભરતશાર્દૂલ ધિષ્ણ્યમાકાશગં યથા। સા મમાભ્યવધીત્તૂર્ણં જત્રુદેશે કુરૂદ્વહ
પછી, હે ભારતવંશના વાઘ, એ શક્તિ આકાશમાંથી પડતા ધૂમકેતુ જેવી ઝડપથી આવી અને, હે કુરુવંશના શ્રેષ્ઠ, મારી કાંધની પાસે વાગી.
અથાસ્રમસ્રવદ્ધોરં ગિરેર્ગૈરિકધાતુવાત્ । રામેણ સુમહાબાહો ક્ષતસ્ય ક્ષતજેક્ષણ
પછી, બલવાન રામને ઘાયલ થતા, પર્વત પરથી ગેરિક ધાતુથી રંગાયેલું લોહી વહેવા લાગ્યું અને દુખથી રામની આંખો લાલ થઈ ગઈ.
તતોઽહં જામદગ્ન્યાય ભૃશં ક્રોધસમન્વિતઃ । ચિક્ષેપ મૃત્યુસંકાશં બાણં સર્પવિષોપમમ્
તે પછી, હું ખૂબ ગુસ્સામાં આવીને જમદગ્નિના પુત્ર પર સાપના ઝેર જેવું ઘાતક બાણ ફેંક્યું.
સ તેનાભિહતો વીરો લલાટે દ્વિજસત્તમઃ । અશોભત મહારાજ શશ્રૃઙ્ગ ઇવ પર્વતઃ
તે બાણ額 પર વાગતાં, શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ મહારાજા, ચાંદનીના ચિહ્નવાળા પર્વત જેવો તેજસ્વી લાગ્યો.
સ સંરબ્ધઃ સમાવૃત્ય શરં કાલાન્તકોપમમ્ । સંદધે બલવત્કૃષ્ય ઘોરં શત્રનિબર્હણમ્
તે ક્રોધથી ભરાઈને, મૃત્યુ જેવી ભયાનક તીક્ષ્ણ બાણ ખેંચી, પોતાના ધનુષ પર ચડાવ્યો અને દુશ્મનને નાશ કરવા માટે તૈયાર થયો.
સ વક્ષસિ પાપતોગ્રઃ શરો વ્યાલ ઇવ શ્વસન્ । મહીં રાજંસ્તતશ્ચાહમગમં રુધિરાવિલઃ
એ ભયાનક બાણ, ફુફકારતા સાપ જેવો, મારા છાતીમાં વાગ્યો, હે રાજા, અને હું લોહીથી લથપથ થઈ જમીન પર પડી ગયો.
સંપ્રાપ્ય તુ પુનઃ સંજ્ઞાં જામદઘ્ન્યાય ધીમતે । પ્રાહિણ્વં વિમલાં શક્તિં જ્વલન્તીમશનીમિવ
પછી ફરીથી મને જ્ઞાન આવ્યું ત્યારે, હું સમજદારીથી, જામદગ્નિના પુત્ર તરફ વીજળી જેવો તેજસ્વી અને નિર્મળ ભાલો ફેંક્યો.
સા તસ્ય દ્વિજમુખ્યસ્ય નિપપાત ભુજાન્તરે । વિહ્વલશ્ચાભવદ્રાજન્વેપથુશ્ચૈનમાવિશત્
એ શસ્ત્ર બ્રાહ્મણોમાં શ્રેષ્ઠ એવા તેના હાથ વચ્ચે પડ્યું; તે ગભરાઈ ગયો, હે રાજા, અને તેને કાંપણી પકડી.
તત એનં પરિષ્વજ્ય સખા વિપ્રો મહાતપાઃ । અકૃતવ્રણઃ શુભૈર્વાક્યૈરાશ્વાસયદનેકધા
પછી તેના મિત્ર, મહાન તપસ્વી બ્રાહ્મણએ તેને ભેટી લીધો અને પોતે અઘાત ન લાગેલા હોવા છતાં, શુભ શબ્દોમાં અનેક રીતે તેને ધીરજ આપી.
સમાશ્વસ્તસ્તતો રામઃ ક્રોધામર્ષસમન્વિતઃ । પ્રાદુશ્ચક્રે તદા બ્રાહ્મં પરમાસ્ત્રં મહાવ્રતઃ
આ રીતે આશ્વાસન મળ્યા પછી, રામ ક્રોધ અને દુઃખથી ભરાઈને, મહાન વ્રત ધરાવતા, ત્યારે પરમ બ્રહ્માસ્ત્ર પ્રગટ કર્યો.
તતસ્તત્પ્રતિઘાતાર્થં બ્રાહ્મમેવાસ્ત્રમુત્તમમ્ । મયા પ્રયુક્તં જજ્વાલ યુગાન્તમિવ દર્શયત્
પછી એનો પ્રતિબંધ કરવા માટે, મેં પણ શ્રેષ્ઠ બ્રહ્માસ્ત્ર છોડ્યો, જે દુનિયાના અંત જેવું પ્રચંડ તેજ બતાવતું જ્વલંત થયું.
તયોર્બ્રહ્માસ્ત્રયોરાસીદન્તરા વૈ સમાગમઃ । અસંપ્રાપ્યૈવ રામં ચ માં ચ ભારતસત્તમ
એ બંને બ્રહ્માસ્ત્રો વચ્ચે, હવામાં જ તેમનું સામસામું અથડામણ થયું, હે ભારતશ્રેષ્ઠ, પણ એ ન તો રામ સુધી પહોંચ્યું, ન તો મારી પાસે આવ્યું.
તતો વ્યોમ્નિ પ્રાદુરભૂત્તેજ એવ હિ કેવલમ્ । ભૂતાનિ ચૈવ સર્વાણિ જગ્મુરાર્તિં વિશાંપતે
પછી આકાશમાં માત્ર તેજ જ દેખાયું, હે રાજા, અને બધા જીવો ભારે દુઃખમાં પડી ગયા.
ઋષયશ્ચ સગન્ધર્વા દેવતાશ્ચૈવ ભારત। સંતાપં પરમં જગ્મુરસ્ત્રતેજોભિપીડિતાઃ
હે ભારત, ઋષિઓ, ગંધર્વો અને દેવતાઓ પણ એ શસ્ત્રોના તેજથી અત્યંત પીડાઈને ભારે દુઃખમાં આવી ગયા.
તતશ્ચચાલ પૃથિવી સપર્વતવનદ્રુમા। સંતપ્તાનિ ચ ભૂતાનિ વિષાદંક જગ્મુરુત્તમમ્
પછી ધરતી પોતાના પર્વતો, જંગલો અને વૃક્ષો સાથે કંપી ઉઠી; બધા જીવો તપાઈને ઊંડા દુઃખમાં ડૂબી ગયા.