યથા રામો બાણજાલાભિતપ્ત- સ્તથૈવાહં સુભૃશં ગાઢવિદ્ધઃ । તતો યુદ્ધં વ્યરમચ્ચાપરાહ્ણે ભાનાવસ્તં પ્રતિયાતે મહીધ્રમ્
જેમ રામ મારા તીરોની ઝમાવટથી દાઝાયા, તેમ હું પણ ઘેરા ઘા ખાઈને પીડાઈ ગયો; પછી બપોરે, જ્યારે સૂર્ય પર્વત પાસે પહોંચ્યો, ત્યારે યુદ્ધ બંધ થયું.
તતઃ પ્રભાતે રાજેન્દ્ર સૂર્યે વિમલતાં ગતે। ભાર્ગવસ્ય મયા સાર્ધં પુનર્યુદ્ધમવર્તત
પછી, હે રાજેન્દ્ર, સવારે જ્યારે સૂર્ય નિર્મળ ઊગ્યો, ત્યારે ભાર્ગવ અને મારા વચ્ચે ફરી યુદ્ધ શરૂ થયું.
તતોઽભ્રાન્તે રથે તિષ્ઠન્રામઃ પ્રહરતાં વરઃ। વવર્ષ શરજાલાનિ મયિ મેધ ઇવાચલે
પછી, રથ પર અડગ ઊભેલા રામે, શ્રેષ્ઠ યુદ્ધવીર, મારા પર તીરોની ઝમાવટ વરસાવી, જાણે પર્વત પર વરસાદ વરસે તેમ.
તતઃ સૂતો મમ સુહૃચ્છરવર્ષેણ તાડિતઃ। અપયાતો રથોપસ્થાન્મનો મમ વિષાદયન્
પછી, મારા રથચાલકને એ તીરોના વરસાદે ઘાયલ કર્યો, તો તે નિરાશ થઈ રથ છોડીને ભાગી ગયો, અને એથી મારું મન પણ દુઃખી થયું.
તતઃ સૂતો મમાત્યર્થં કશ્મલં પ્રાવિશન્મહત્ । પૃથિવ્યાં ચ શરાઘાતાન્નિપપાત મુમોહ ચ
પછી, મારા રથચાલકને ભારે દુઃખે ઘેરી લીધો અને તીરોના ઘા ખાઈ જમીન પર પડી ગયો અને બેભાન થયો.
તતઃ સૂતો જહાત્પ્રાણાન્રામબાણપ્રપીડિતઃ। મુહૂર્તાદિવ રાજેન્દ્ર માં ચ ભીરાવિશત્તદા
પછી, રામના તીરોની પીડાથી મારા રથચાલકે તરત જ પ્રાણ ત્યાગ્યા, રાજન, અને એ સમયે મને પણ ભારે ભય લાગ્યો.
તતઃ સૂતે હતે તસ્મિન્ક્ષિપતસ્તસ્ય મે શરાન્ । પ્રમત્તમનસો રામઃ પ્રાહિણોન્મૃત્યુસંમિતમ્
પછી, જ્યારે મારા રથચાલક મરી ગયો હતો અને હું બેધ્યાન થઈ તીરો ચલાવી રહ્યો હતો, ત્યારે રામે એ જોઈને મારે પર મૃત્યુ સમાન અસ્ત્ર છોડ્યું.
તતઃ સૂતવ્યસનિનં વિપ્લુતં માં સ ભાર્ગવઃ । શરેણાભ્યહનદ્ગાઢં વિકૃષ્ય બલવદ્ધનુઃ
પછી, ભૃગુવંશી રામે મને રથચાલકના શોકથી વ્યાકુળ અને ગભરાયેલો જોઈ, પોતાનું શક્તિશાળી ધનુષ્ય ખેંચી મારે પર જોરદાર તીર માર્યો.
સ મે ભુજાન્તરે રાજન્નિપત્ય રુધિરાશનઃ। મયૈવ સહ રાજેન્દ્ર જગામ વસુધાતલમ્
એ લોહી પીતા તીરે, રાજન, મારા બન્ને હાથ વચ્ચે ઘા કર્યો અને મારી સાથે જ જમીન પર પડ્યો.
મત્વા તુ નિહતં રામસ્તતો માં ભરતર્ષભ । મેઘવદ્વિનનાદોચ્ચૈર્જહૃષે ચ પુનઃ પુનઃ
મને મરેલો માનીને, હે ભરતશ્રેષ્ઠ, રામે મેઘ જેવો ગર્જના કરી અને વારંવાર આનંદ વ્યક્ત કર્યો.
તથા તુ પતિતે રાજન્મયિ રામો મુદા યુતઃ। ઉદક્રોશન્મહાનાદં સહ તૈરનુયાયિભિઃ
એ રીતે, જ્યારે હું પડી ગયો, ત્યારે રામ આનંદથી ભરાઈ ગયો અને પોતાના સાથીઓ સાથે ઉંચી ગર્જના કરી.
મમ તત્રાભવન્યે તુ કુરવઃ પાર્શ્વતઃ સ્થિતાઃ । આગતા અપિ યુદ્ધં તઞ્જનાસ્તત્ર દિદૃક્ષવઃ । આર્તિં પરમિકાં જગ્મુસ્તે તદા પતિતે મયિ
એ સમયે, રાજન, મારા બાજુએ ઉભેલા અને યુદ્ધ જોવા આવેલા કૌરવોને, મારું પતન જોઈ, ભારે દુઃખ થયું.
તતોઽપશ્યં પતિતો રાજસિંહ દ્વિજાનષ્ટૌ સૂર્યહુતાશનાભાન્ । તે માં સમન્તાત્પરિર્વાય તસ્થુઃ સ્વબાહુભિઃ પરિધાર્યાજિમધ્યે
પછી, જયારે હું પડેલો હતો, રાજસિંહ, ત્યારે મેં સૂર્ય અને અગ્નિ સમાન તેજસ્વી આઠ બ્રાહ્મણોને જોયા, જેમણે યુદ્ધમધ્યે પોતાના હાથોથી મને ઘેરીને ઊભા રાખ્યો.
રક્ષ્યમાણશ્ચ તૈર્વિપ્રૈર્નાહં ભૂમિમુપાસ્પૃશમ્ । અન્તરિક્ષે ધૃતો હ્યસ્મિ તૈર્વિપ્રૈર્બાન્ધવૈરિવ
એ બ્રાહ્મણો દ્વારા રક્ષાયેલો, હું જમીનને સ્પર્શી શક્યો નહીં; ખરેખર, તેઓએ મને આકાશમાં જ એમનેજ પરિવારજનની જેમ પકડી રાખ્યો.
શ્વસન્નિવાન્તરિક્ષે ચ જલબિન્દુભિરુક્ષિતઃ । તતસ્તે બ્રાહ્મણા રાજન્નબ્રુવન્પરિગૃહ્ય મામ્
હું આકાશમાં શ્વાસ લેતો હતો અને પાણીના છાંટા પડતા હતા, ત્યારે એ બ્રાહ્મણોએ મને ભેટી અને કહ્યું—
મા ભૈરિતિ સમં સર્વે સ્વસ્તિ તેઽસ્ત્વિતિ ચાસકૃત્। તતસ્તેષામહં વાગ્ભિસ્તર્પિતઃ સહસોત્થિતઃ । માતરં સરિતાં શ્રેષ્ઠામપશ્યં રથમાસ્થિતામ્
'ભય ન રાખ,' એમ બધાએ એકસાથે કહ્યું અને વારંવાર 'તને કલ્યાણ મળે' એમ આશીર્વાદ આપ્યો. એમના વચનોથી હું સંતોષ પામી તરત ઊભો થયો અને જોયું કે નદીઓમાં શ્રેષ્ઠ, મારી માતા, રથ પર ઊભી છે.
હયાશ્ચ મે સંગૃહીતાસ્તયાઽઽસ- ન્મહાનદ્યા સંયતિ કૌરવેન્દ્ર। પાદૌ જનન્યાઃ પ્રતિગૃહ્ય ચાહં તથા પિતૄણાં રથમભ્યરોહમ્
મારી માતા, મહાનદી, યુદ્ધભૂમિ પર મારા ઘોડાં એકત્રિત કરી લાવી, હે કૌરવરાજ, અને પછી મેં માતાના પગ પકડી પિતૃઓના રથ પર ચઢ્યો.
રરક્ષ સા માં સરથં હયાંશ્ચોપસ્કારાણિ ચ। તામહં પ્રાઞ્જલિર્ભૂત્વા પુનરેવ વ્યસર્જયમ્
મારી માતાએ મને, મારા રથને, ઘોડાંને અને બધાં સાધનોને રક્ષ્યા; પછી હું હાથ જોડીને તેમને ફરી વિદાય આપી.
તતોઽહં સ્વયમુદ્યમ્ય હયાંસ્તાન્વાતરંહસઃ। અયુધ્યં જામદગ્ન્યેન નિવૃત્તેઽહનિ ભારત
પછી, મેં જાતે જ ઝડપથી ઘોડાં જોડ્યા અને, દિવસ પૂરું થયા પછી, જામદગ્ન્ય રામ સાથે યુદ્ધ કર્યું, હે ભારત.
તતોઽહં ભરતશ્રેષ્ઠ વેગવન્તં મહાબલમ્ । અમુઞ્ચં સમરે બાણં રામાય હૃદયચ્છિદમ્
પછી, હે ભરતશ્રેષ્ઠ, મેં યુદ્ધમાં રામ તરફ એક ઝડપી અને શક્તિશાળી તીર છોડ્યો, જે તેના હૃદયને ભેદી શકે એવો હતો.
તતો જગામ વસુધાં મમ બાણપ્રપીડિતઃ । જાનુભ્યાં ધનુરુત્સૃજ્ય રામો મોહવશં ગતઃ
પછી, મારા બાણોથી ઘાયલ થયેલા રામ જમીન પર પડ્યા, ધનુષ્ય છોડી ઘૂંટણીએ બેઠા અને મૂર્છિત થઈ ગયા.
તતસ્તસ્મિન્નિપતિતે રામે ભૂરિસહસ્રદે । આવવ્રુર્જલદા વ્યોમ ક્ષરન્તો રુધિરં બહુ
રામ જમીન પર પડતાં જ, આકાશમાં અસંખ્ય વાદળો છવાઈ ગયા અને ઘણી બધી લોહી વરસાવા લાગી.
ઉલ્કાશ્ચ શતશઃ પેતુઃ સનિર્ઘાતાઃ સકમ્પનાઃ। અર્કં ચ સહસા દીપ્તં સ્વર્ભાનુરભિસંવૃણોત્
સૈંકડો ઉલ્કાઓ ગર્જના અને ધ્રુજારી સાથે પડવા લાગી; અને અચાનક સ્વર્ભાનુએ તેજસ્વી સૂર્યને ઢાંકી દીધો.
વવુશ્ચ વાતાઃ પરુષાશ્ચલિતા ચ વસુંધરા । ગૃધ્રા બલાશ્ચ કઙ્કાશ્ચ પરિપેતુર્ગુદા યુતાઃ
કઠોર પવન ફૂંકાયા, ધરતી હલવા લાગી, અને ગિધ, બલાદ અને કાગડા ટોળે ટોળે ચારે બાજુ ફરેવા લાગ્યા.
દીપ્તાયાં દિશિ ગોમાયુર્દારુણં મુહુરુન્નદત્ । અનાહતા દુન્દુભયો વિનેદુર્ભૃશનિઃસ્વનાઃ
દિશામાં અગ્નિ જેવી તેજસ્વી જગ્યાએ, એક ગોમાયુ વારંવાર ભયાનક રીતે બૂંસી ઉઠ્યો; અને કોઈએ વાગ્યા વગર ડુંદળી ઊંચી અવાજે વાગવા લાગી.
એતદૌત્પાતિકં સર્વં ઘોરમાસીદ્ભયંકરમ્ । વિસંજ્ઞકલ્પે ધરણીં ગતે રામે મહાત્મનિ
આ બધાં ભયાનક અને ડરાવનારા અપશકુન ત્યારે થયા, જ્યારે મહાન રામ અચેતન થઈ જમીન પર પડ્યા હતા.
તતો વૈ સહસોત્થાય રામો મામભ્યવર્તત । પુનર્યુદ્ધાય કૌરવ્ય વિહ્વલઃ ક્રોધમૂર્છિતઃ
પછી, રામ અચાનક ઊભા થયા અને હે કૌરવ, ફરી એકવાર ક્રોધથી ભરેલા અને ગભરાયેલા મને લડવા આવ્યા.
આદદાનો મહાબાહુઃ કાર્મુકં તાલસન્નિભમ્ । તતો મય્યાદદાનં તં રામમેવ ન્યવારયન્
મહાબાહુ રામે તાડના વૃક્ષ જેવું ધનુષ્ય હાથમાં લીધું; પણ એ સમયે, મેં તેમને રોકી દીધા.
મહર્ષયઃ કૃપાયુક્તાઃ ક્રોધાવિષ્ટોઽપિ ભાર્ગવઃ । સમાહરદમેયાત્મા શરં કાલાનલોપમમ્
મહર્ષિઓ દયા સાથે ભેગા થયા, ભલે ભર્ગવ ક્રોધથી ભરેલા હતા, અને અજેય રામે કાળ અગ્નિ જેવો બાણ તૈયાર કર્યો.
સતો રવિર્મન્દમરીચિમણ્ડલો જગામાસ્તં પાંસુપુઞ્જાવગૂઢઃ નિશા વ્યગાહત્સુખશીતમારુતા તતો યુદ્ધં પ્રત્યવહારયાવ-
સૂર્યની કિરણો ધીમી પડી, ધૂળના વાદળોથી ઢંકાઈને સૂર્ય અસ્ત ગયો; ઠંડા પવન સાથે રાત આવી, અને પછી અમે યુદ્ધ મુલતવી રાખ્યું.