તતોઽહં તામિષુભિર્દીપ્યમાનાં સમાયાન્તીમન્તકાલાર્કદીપ્તામ્ । છિત્ત્વા ત્રિધા પાતયામાસ ભૂમૌ તતો વવૌ પવનઃ પુણ્યગન્ધિઃ
પછી, જ્યારે એ જ્વલંત શક્તિ, અંતકાળના સૂર્ય જેવી તેજવાળી, મારી તરફ આવી રહી હતી, ત્યારે મેં તીરો વડે એને ત્રણ ભાગમાં કાપી જમીન પર પાડી દીધી; ત્યારબાદ સુગંધિત પવન વહેવા લાગ્યો.
તસ્યાં છિન્નાયાં ક્રોધદીપ્તોઽથ રામઃ શક્તીર્ઘોરાઃ પ્રાહિણોદ્દ્વાદશાન્યાઃ । તાસાં રૂપં ભારત નોત શક્યં તેજસ્વિત્વાલ્લાઘવાચ્ચૈવ વક્તુમ્
જ્યારે એ શક્તિ કાપી નાખી, ત્યારે રામ ક્રોધથી પ્રજ્વલિત થઈ, બાર ભયાનક શક્તિઓ છોડીને, હે ભરત, એ શક્તિઓનું રૂપ અને તેજ એટલું ભયાનક હતું કે વર્ણવી શકાય તેમ નહોતું.
કિન્ત્વેવાહં વિહ્વલઃ સંપ્રદૃશ્ય દિગ્ભ્યઃ સર્વાસ્તા મહોત્કા ઇવાગ્નેઃ । નાનારૂપાસ્તેજસોગ્રેણ દીપ્તા યથાઽઽદિત્યા દ્વાદશ લોકસંક્ષયે
પણ, એ બધું જોઈને હું ગભરાઈ ગયો, અને ચારેય દિશામાંથી જાણે અગ્નિની જ્વાળાઓ જેવી અનેક રૂપે, ભયાનક તેજથી દહકતી બધી શક્તિઓ આવી રહી હતી, જાણે વિશ્વવિનાશ સમયે બાર સૂર્ય ઉગ્યા હોય.
તતો જાલં બાણમયં વિવૃત્તં સંદૃશ્ય ભિત્ત્વા શરજાલેન રાજન્। દ્વાદશેષૂન્પ્રાહિણવં રણેઽહં તતઃ શક્તીરપ્યધમં ઘોરરૂપાઃ
પછી, હે રાજા, મેં જોયું કે યુદ્ધમાં તીરોનું જાળ ફેલાયું છે, તો મેં પણ તીરોના જાળથી એને ફાડી નાખ્યું અને એ બાર શક્તિઓ સામે બાર તીરો છોડ્યા, અને એ ભયાનક શક્તિઓને પણ તોડી નાખી.
તતો રાજઞ્જામદગ્ન્યો મહાત્મા શક્તીર્ઘોરા વ્યાક્ષિપદ્ધેમદણ્ડાઃ। વિચિત્રિતાઃ કાઞ્ચનપટ્ટનંદ્ધા યથા મહોલ્કા જ્વલિતાસ્તથા તાઃ
પછી, હે રાજા, મહાત્મા જમદગ્નિપુત્રે સોનાની દંડવાળી, સુવર્ણપટ્ટા વડે શોભતી, મહાઉલ્કા જેવી જ્વલંત ભયાનક શક્તિઓ ફેંકી.
તાશ્ચાપ્યુગ્રાશ્ચર્મણા વારયિત્વા ખઙ્ગેનાજૌ પાતયિત્વા નરેન્દ્ર। બાણૈર્દિવ્યૈર્જામદગ્ન્યસ્ય સઙ્ખ્યે દિવ્યાનશ્વાનભ્યવર્ષં સસૂતાન્
એ ભયાનક શક્તિઓને મેં ઢાલથી રોકી, તલવારથી યુદ્ધમાં જમીન પર પાડી દીધી, અને પછી દિવ્ય તીરો વડે જમદગ્નિપુત્રના દિવ્ય ઘોડા અને સારથિ પર તીરોની વરસાદ કરી.
નિર્મિક્તાનાં પન્નગાનાં સરૂપા દૃષ્ટ્વા શક્તીર્હેમચિત્રા નિકૃત્તાઃ । પ્રાદુશ્ચક્રે દિવ્યમસ્ત્રં મહાત્મા ક્રોધાવિષ્ટો હૈહયેશમમાથી
જ્યારે એ સોનાથી શોભતી, સાપ જેવું રૂપ ધરાવતી શક્તિઓ કાપી નાખી, ત્યારે હૈહયોના સ્વામી મહાત્મા, ક્રોધથી ભરાઈ, એક દિવ્યાસ્ત્ર છોડ્યું.
તતઃ શ્રેણ્યઃ શલભાનામિવોગ્રાઃ સમાપેતુર્વિશિખાનાં પ્રદીપ્તાઃ । સમાચિનોચ્ચાપિ ભૃશં શરીરં હયાન્સૂતં સરથં ચૈવ મહ્યમ્
પછી, હે રાજા, જાણે ટીડીઓના ટોળા જેવી, પ્રજ્વલિત તીરોની પાંખડીઓ મારા ઉપર આવી પડી, અને મારા શરીર, ઘોડા, સારથિ અને રથ બધું ઢાંકી લીધું.
રથઃ શરૈર્મે નિચિતઃ સર્વતોઽભૂ- ત્તથા વાહાઃ સારથિશ્ચૈવ રાજન્। યુગં રથેષાં ચ તથૈવ ચક્રે તથૈવાક્ષઃ શરકૃત્તોઽથ ભગ્નઃ
મારો રથ ચારે બાજુથી તીરો વડે ઢંકાઈ ગયો, હે રાજા, એ જ રીતે મારા ઘોડા અને સારથિ પણ, અને રથનું જું અને ચકરા પણ તીરો વડે તૂટી ગયા.
તતસ્તસ્મિન્બાણવર્ષે વ્યતીતે શરૌઘેણ પ્રત્યવર્ષં ગુરું તમ્। સ વિક્ષતો માર્ગણૈર્બ્રહ્મરાશિ- ર્દેહાદસક્તં મુમુચે ભૂરિ રક્તમ્
પછી, જ્યારે એ તીરોની વરસાદ થંભી, ત્યારે મેં પણ ગુરુજી પર તીરોની ઝમાવટ કરી; મારા તીરોના ઘા થી, જાણે બ્રહ્માનો ઢગલો હોય એવો, તેમના શરીરમાંથી ઘણું લોહી વહેવા લાગ્યું.
યથા રામો બાણજાલાભિતપ્ત- સ્તથૈવાહં સુભૃશં ગાઢવિદ્ધઃ । તતો યુદ્ધં વ્યરમચ્ચાપરાહ્ણે ભાનાવસ્તં પ્રતિયાતે મહીધ્રમ્
જેમ રામ મારા તીરોની ઝમાવટથી દાઝાયા, તેમ હું પણ ઘેરા ઘા ખાઈને પીડાઈ ગયો; પછી બપોરે, જ્યારે સૂર્ય પર્વત પાસે પહોંચ્યો, ત્યારે યુદ્ધ બંધ થયું.
તતઃ પ્રભાતે રાજેન્દ્ર સૂર્યે વિમલતાં ગતે। ભાર્ગવસ્ય મયા સાર્ધં પુનર્યુદ્ધમવર્તત
પછી, હે રાજેન્દ્ર, સવારે જ્યારે સૂર્ય નિર્મળ ઊગ્યો, ત્યારે ભાર્ગવ અને મારા વચ્ચે ફરી યુદ્ધ શરૂ થયું.
તતોઽભ્રાન્તે રથે તિષ્ઠન્રામઃ પ્રહરતાં વરઃ। વવર્ષ શરજાલાનિ મયિ મેધ ઇવાચલે
પછી, રથ પર અડગ ઊભેલા રામે, શ્રેષ્ઠ યુદ્ધવીર, મારા પર તીરોની ઝમાવટ વરસાવી, જાણે પર્વત પર વરસાદ વરસે તેમ.
તતઃ સૂતો મમ સુહૃચ્છરવર્ષેણ તાડિતઃ। અપયાતો રથોપસ્થાન્મનો મમ વિષાદયન્
પછી, મારા રથચાલકને એ તીરોના વરસાદે ઘાયલ કર્યો, તો તે નિરાશ થઈ રથ છોડીને ભાગી ગયો, અને એથી મારું મન પણ દુઃખી થયું.
તતઃ સૂતો મમાત્યર્થં કશ્મલં પ્રાવિશન્મહત્ । પૃથિવ્યાં ચ શરાઘાતાન્નિપપાત મુમોહ ચ
પછી, મારા રથચાલકને ભારે દુઃખે ઘેરી લીધો અને તીરોના ઘા ખાઈ જમીન પર પડી ગયો અને બેભાન થયો.
તતઃ સૂતો જહાત્પ્રાણાન્રામબાણપ્રપીડિતઃ। મુહૂર્તાદિવ રાજેન્દ્ર માં ચ ભીરાવિશત્તદા
પછી, રામના તીરોની પીડાથી મારા રથચાલકે તરત જ પ્રાણ ત્યાગ્યા, રાજન, અને એ સમયે મને પણ ભારે ભય લાગ્યો.
તતઃ સૂતે હતે તસ્મિન્ક્ષિપતસ્તસ્ય મે શરાન્ । પ્રમત્તમનસો રામઃ પ્રાહિણોન્મૃત્યુસંમિતમ્
પછી, જ્યારે મારા રથચાલક મરી ગયો હતો અને હું બેધ્યાન થઈ તીરો ચલાવી રહ્યો હતો, ત્યારે રામે એ જોઈને મારે પર મૃત્યુ સમાન અસ્ત્ર છોડ્યું.
તતઃ સૂતવ્યસનિનં વિપ્લુતં માં સ ભાર્ગવઃ । શરેણાભ્યહનદ્ગાઢં વિકૃષ્ય બલવદ્ધનુઃ
પછી, ભૃગુવંશી રામે મને રથચાલકના શોકથી વ્યાકુળ અને ગભરાયેલો જોઈ, પોતાનું શક્તિશાળી ધનુષ્ય ખેંચી મારે પર જોરદાર તીર માર્યો.
સ મે ભુજાન્તરે રાજન્નિપત્ય રુધિરાશનઃ। મયૈવ સહ રાજેન્દ્ર જગામ વસુધાતલમ્
એ લોહી પીતા તીરે, રાજન, મારા બન્ને હાથ વચ્ચે ઘા કર્યો અને મારી સાથે જ જમીન પર પડ્યો.
મત્વા તુ નિહતં રામસ્તતો માં ભરતર્ષભ । મેઘવદ્વિનનાદોચ્ચૈર્જહૃષે ચ પુનઃ પુનઃ
મને મરેલો માનીને, હે ભરતશ્રેષ્ઠ, રામે મેઘ જેવો ગર્જના કરી અને વારંવાર આનંદ વ્યક્ત કર્યો.
તથા તુ પતિતે રાજન્મયિ રામો મુદા યુતઃ। ઉદક્રોશન્મહાનાદં સહ તૈરનુયાયિભિઃ
એ રીતે, જ્યારે હું પડી ગયો, ત્યારે રામ આનંદથી ભરાઈ ગયો અને પોતાના સાથીઓ સાથે ઉંચી ગર્જના કરી.
મમ તત્રાભવન્યે તુ કુરવઃ પાર્શ્વતઃ સ્થિતાઃ । આગતા અપિ યુદ્ધં તઞ્જનાસ્તત્ર દિદૃક્ષવઃ । આર્તિં પરમિકાં જગ્મુસ્તે તદા પતિતે મયિ
એ સમયે, રાજન, મારા બાજુએ ઉભેલા અને યુદ્ધ જોવા આવેલા કૌરવોને, મારું પતન જોઈ, ભારે દુઃખ થયું.
તતોઽપશ્યં પતિતો રાજસિંહ દ્વિજાનષ્ટૌ સૂર્યહુતાશનાભાન્ । તે માં સમન્તાત્પરિર્વાય તસ્થુઃ સ્વબાહુભિઃ પરિધાર્યાજિમધ્યે
પછી, જયારે હું પડેલો હતો, રાજસિંહ, ત્યારે મેં સૂર્ય અને અગ્નિ સમાન તેજસ્વી આઠ બ્રાહ્મણોને જોયા, જેમણે યુદ્ધમધ્યે પોતાના હાથોથી મને ઘેરીને ઊભા રાખ્યો.
રક્ષ્યમાણશ્ચ તૈર્વિપ્રૈર્નાહં ભૂમિમુપાસ્પૃશમ્ । અન્તરિક્ષે ધૃતો હ્યસ્મિ તૈર્વિપ્રૈર્બાન્ધવૈરિવ
એ બ્રાહ્મણો દ્વારા રક્ષાયેલો, હું જમીનને સ્પર્શી શક્યો નહીં; ખરેખર, તેઓએ મને આકાશમાં જ એમનેજ પરિવારજનની જેમ પકડી રાખ્યો.
શ્વસન્નિવાન્તરિક્ષે ચ જલબિન્દુભિરુક્ષિતઃ । તતસ્તે બ્રાહ્મણા રાજન્નબ્રુવન્પરિગૃહ્ય મામ્
હું આકાશમાં શ્વાસ લેતો હતો અને પાણીના છાંટા પડતા હતા, ત્યારે એ બ્રાહ્મણોએ મને ભેટી અને કહ્યું—
મા ભૈરિતિ સમં સર્વે સ્વસ્તિ તેઽસ્ત્વિતિ ચાસકૃત્। તતસ્તેષામહં વાગ્ભિસ્તર્પિતઃ સહસોત્થિતઃ । માતરં સરિતાં શ્રેષ્ઠામપશ્યં રથમાસ્થિતામ્
'ભય ન રાખ,' એમ બધાએ એકસાથે કહ્યું અને વારંવાર 'તને કલ્યાણ મળે' એમ આશીર્વાદ આપ્યો. એમના વચનોથી હું સંતોષ પામી તરત ઊભો થયો અને જોયું કે નદીઓમાં શ્રેષ્ઠ, મારી માતા, રથ પર ઊભી છે.
હયાશ્ચ મે સંગૃહીતાસ્તયાઽઽસ- ન્મહાનદ્યા સંયતિ કૌરવેન્દ્ર। પાદૌ જનન્યાઃ પ્રતિગૃહ્ય ચાહં તથા પિતૄણાં રથમભ્યરોહમ્
મારી માતા, મહાનદી, યુદ્ધભૂમિ પર મારા ઘોડાં એકત્રિત કરી લાવી, હે કૌરવરાજ, અને પછી મેં માતાના પગ પકડી પિતૃઓના રથ પર ચઢ્યો.
રરક્ષ સા માં સરથં હયાંશ્ચોપસ્કારાણિ ચ। તામહં પ્રાઞ્જલિર્ભૂત્વા પુનરેવ વ્યસર્જયમ્
મારી માતાએ મને, મારા રથને, ઘોડાંને અને બધાં સાધનોને રક્ષ્યા; પછી હું હાથ જોડીને તેમને ફરી વિદાય આપી.
તતોઽહં સ્વયમુદ્યમ્ય હયાંસ્તાન્વાતરંહસઃ। અયુધ્યં જામદગ્ન્યેન નિવૃત્તેઽહનિ ભારત
પછી, મેં જાતે જ ઝડપથી ઘોડાં જોડ્યા અને, દિવસ પૂરું થયા પછી, જામદગ્ન્ય રામ સાથે યુદ્ધ કર્યું, હે ભારત.
તતોઽહં ભરતશ્રેષ્ઠ વેગવન્તં મહાબલમ્ । અમુઞ્ચં સમરે બાણં રામાય હૃદયચ્છિદમ્
પછી, હે ભરતશ્રેષ્ઠ, મેં યુદ્ધમાં રામ તરફ એક ઝડપી અને શક્તિશાળી તીર છોડ્યો, જે તેના હૃદયને ભેદી શકે એવો હતો.