તેન ત્વભિહતો ગાઢં બાણવેગવશં ગતઃ। મુમોહ સમરે રામો ભૂમૌ ચ નિપપાત હ
એ બાણથી ઘાયલ થઈને, બાણની તીવ્રતા હેઠળ રામજી યુદ્ધમાં મૂંઝાઈ ગયા અને જમીન પર પડી ગયા.
તતો હાહાકૃતં કસર્વં રામે ભૂતલમાશ્રિતે । જગદ્ભારત સંવિગ્નં યથાર્કપતને ભવેત્
પછી, જ્યારે રામજી ધરતી પર પડ્યા, ત્યારે સર્વત્ર હાહાકાર મચી ગયો, હે ભરત, અને આખું જગત જાણે સૂર્ય પડી ગયો હોય એમ ચકિત થઈ ગયું.
તત એનં સમુદ્વિગ્નાઃ સર્વ એવાભિદુદ્રુવુઃ । તપોધનાસ્તે સહસા કાશ્યા ચ કુરુનન્દન
પછી, હે કુરુકુળના આનંદ, બધા તપસ્વીઓ અને કાશ્યપો ખૂબ જ ગભરાઈને તરત જ રામજી તરફ દોડી આવ્યા.
તત એનં પરિષ્વજ્ય શનૈરાશ્વાસયંસ્તદા । પાણિભિર્જલશીતૈશ્ચ જયાશીર્ભિશ્ચ કૌરવ
પછી, તેઓએ રામજીને ધીમે ધીમે બાહોમાં ભર્યા, ઠંડા પાણીથી હાથ વડે શાંત કર્યા અને જીતની આશીર્વાદ આપી, હે કૌરવ.
તતઃ સ વિહ્વલં વાક્યં રામ ઉત્થાય ચાબ્રવીત્। તિષ્ઠ ભીષ્મ હતોઽસીતિ બાણં સંધાય કાર્મુકે
પછી રામજી ઊભા થઈને, મૂંઝાયેલા અવસ્થામાં બોલ્યા: 'ભીષ્મ, ઊભા રહો, તું માર્યો ગયો છે!' અને ધનુષ પર બાણ ચડાવ્યો.
સ મુક્તો ન્યપતત્તૂર્ણં સવ્યે પાર્શ્વે મહાહવે । યેનાહં ભૃશમુદ્વિગ્રો વ્યાઘૂર્ણિત ઇવ દ્રુમઃ
એ બાણ છૂટતાં જ યુદ્ધમાં ઝડપથી મારા ડાબા બાજુ પડ્યું, જેના કારણે હું પવનથી ધ્રુજતો વૃક્ષ જેમ ખૂબ જ હલાઈ ગયો.
હત્વા હયાંસ્તતો રામઃ શીઘ્રાસ્ત્રેણ મહાહવે । અવાકિરન્માં વિસ્રબ્ધો બાણૈસ્તૈર્લોમવાહિભિઃ
પછી રામજી એ યુદ્ધમાં ઝડપથી મારા ઘોડાઓને માર્યા અને આત્મવિશ્વાસથી એવા બાણોની વરસાદ વરસાવી કે મારા રોમાંચ ઉભા થઈ ગયા.
તતોઽહમપિ શીઘ્રાસ્ત્રં સમરપ્રતિવારણમ્ । અવાસૃજં મહાબાહો તેન્તરાધિષ્ઠિતાઃ શરાઃ
પછી હું પણ, બલવાન ભુજાવાળો, યુદ્ધમાં પ્રતિરોધ કરવા માટે મંત્રબળથી સંયુક્ત બાણો છોડી દીધા.
રામસ્ય મમ ચૈવાશુ વ્યોમાવૃત્ય સમન્તતઃ। ન સ્મ સૂર્યઃ પ્રતપતિ શરજાલસમાવૃતઃ
પછી રામજી અને મારા બાણોથી આખું આકાશ ઢંકાઈ ગયું, એટલું કે સૂર્યની કિરણો પણ એ બાણોના જાળમાંથી પસાર થઈ શકતી નહોતી.
માતરિશ્વા તતસ્તસ્મિન્મેઘરુદ્ધ ઇવાભવત્ । તતો વાયોઃ પ્રકમ્પાચ્ચ સૂર્યસ્ય ચ ગભસ્તિભિઃ
પછી, હે રાજા, પવન જાણે વાદળોથી અટકાઈ ગયો હોય એમ લાગ્યું, અને પવન તથા સૂર્યકિરણોની હલચલથી—
અભિઘાતપ્રભાવાચ્ચ પાવકઃ સમજાયત । તે શરાઃ સ્વસમુત્થેન પ્રદીપ્તાશ્ચિત્રભાનુના
બાણોના અથડામણના પ્રભાવથી અગ્નિ પ્રગટ થયો અને એ બાણો પોતાનાં ઘર્ષણથી તેજસ્વી પ્રકાશથી દહકવા લાગ્યા.
ભૂમૌ સર્વે તદા રાજન્ભસ્મભૂતાઃ પ્રપેદિરે । તદા શતસહસ્રાણિ પ્રયુતાન્યર્બુદાનિ ચ
પછી, હે રાજા, એ બધા બાણો જમીન પર પડીને રાખ બની ગયા—સૈંકડો હજાર, દશ લાખો અને કરોડો બાણો.
અયુતાન્યથ ખર્વાણિ નિખર્વાણિ ચ કૌરવ । રામઃ શરાણાં સંક્રુદ્ધો મયિ તૂર્ણં ન્યપાતયત્
પછી, હે કૌરવ, રામજી ક્રોધિત થઈને, દસ હજાર, લાખો અને અનગણિત બાણો મારી ઉપર ઝડપથી વરસાવ્યા.
તતોઽહં તાનપિ રણે શરૈરાશીવિષોપમૈઃ । સંછિદ્ય ભૂમૌ નૃપતે પાતયેયં નગાનિવ
પછી, હે રાજા, મેં પણ એ બધા બાણોને યુદ્ધમાં સાપ જેવા તીક્ષ્ણ બાણોથી કાપી નાખ્યા અને વૃક્ષો પડી જાય એમ જમીન પર પાડી દીધા.
એવં તદભવદ્યુદ્વં તદા ભરતસત્તમ । સન્ધ્યાકાલે વ્યતીતે તુ વ્યપાયાત્સ ચ મે ગુરુઃ
એ સમયે, હે ભરતશ્રેષ્ઠ, એ યુદ્ધ થયું. સાંજ વીતી ગયા પછી, મારા ગુરુજી ત્યાંથી વિદાય પામ્યા.
સમાગતસ્ય રામેણ પુનરેવાતિદારુણમ્। અન્યેદ્યુસ્તુમુલં યુદ્ધં તદા ભરતસત્તમ
પછી જ્યારે રામ ફરી આવ્યા, હે ભરતશ્રેષ્ઠ, બીજા દિવસે ફરી એક ભયાનક અને ભયાવહ યુદ્ધ થયું.
તતો દિવ્યાસ્ત્રવિચ્છૂરો દિવ્યાન્યસ્ત્રાણ્યનેકશઃક । અયોજયત્સ ધર્માત્મા દિવસે દિવસે વિભુઃ
પછી એ ધર્મનિષ્ઠ અને શક્તિશાળી વિરુદ્ધ, જે દેવાસ્ત્રોમાં પારંગત હતા, રોજે રોજ અનેક દિવ્યાસ્ત્રો ચલાવ્યા.
તાન્યહં તત્પ્રતીઘાતૈરસ્ત્રૈરસ્ત્રાણિ ભારત। વ્યધમં તુમુલેયુદ્ધેપ્રાણાંસ્ત્યક્ત્વાસુદુસ્ત્યજાન્
હે ભરત, એ ભયાનક યુદ્ધમાં મેં પણ મારા જ અસ્રોથી એ અસ્રોનો પ્રતિકાર કર્યો અને જીવ પણ દાવ પર લગાવી દીધો.
અસ્ત્રૈરસ્ત્રેષુ બહુધા હતેષ્વેવ ચ ભારત । અક્રુધ્યત મહાતેજાસ્ત્યક્તપ્રાણઃ સ સંયુગે
હે ભરત, અનેક અસ્રો અસ્રોથી નાશ પામ્યા છતાં, એ મહાત્મા, જે જીવ ત્યાગવાનો નિશ્ચય કરી ચૂક્યા હતા, યુદ્ધમાં ક્યારેય ક્રોધિત થયા નહીં.
તતઃ શક્તિં પ્રાહિણોદ્ધોરરૂપા- મસ્ત્રે રુદ્ધે જામદગ્ન્યો મહાત્મા। કાલોત્સૃષ્ટાં પ્રજ્વલિતામિવોલ્કાં સંદીપ્તાગ્રાં તેજસા વ્યાપ્ય લોકમ્
પછી, જયારે તેમનું અસ્ર રોકાઈ ગયું, ત્યારે જમદગ્નિપુત્ર મહાત્માએ એક ભયાનક શક્તિ છોડીને, જાણે સમય પોતે મોકલી હોય એવી જ્વલંત, તેજથી જગતને પ્રકાશિત કરતી શક્તિ હણકારી.
તતોઽહં તામિષુભિર્દીપ્યમાનાં સમાયાન્તીમન્તકાલાર્કદીપ્તામ્ । છિત્ત્વા ત્રિધા પાતયામાસ ભૂમૌ તતો વવૌ પવનઃ પુણ્યગન્ધિઃ
પછી, જ્યારે એ જ્વલંત શક્તિ, અંતકાળના સૂર્ય જેવી તેજવાળી, મારી તરફ આવી રહી હતી, ત્યારે મેં તીરો વડે એને ત્રણ ભાગમાં કાપી જમીન પર પાડી દીધી; ત્યારબાદ સુગંધિત પવન વહેવા લાગ્યો.
તસ્યાં છિન્નાયાં ક્રોધદીપ્તોઽથ રામઃ શક્તીર્ઘોરાઃ પ્રાહિણોદ્દ્વાદશાન્યાઃ । તાસાં રૂપં ભારત નોત શક્યં તેજસ્વિત્વાલ્લાઘવાચ્ચૈવ વક્તુમ્
જ્યારે એ શક્તિ કાપી નાખી, ત્યારે રામ ક્રોધથી પ્રજ્વલિત થઈ, બાર ભયાનક શક્તિઓ છોડીને, હે ભરત, એ શક્તિઓનું રૂપ અને તેજ એટલું ભયાનક હતું કે વર્ણવી શકાય તેમ નહોતું.
કિન્ત્વેવાહં વિહ્વલઃ સંપ્રદૃશ્ય દિગ્ભ્યઃ સર્વાસ્તા મહોત્કા ઇવાગ્નેઃ । નાનારૂપાસ્તેજસોગ્રેણ દીપ્તા યથાઽઽદિત્યા દ્વાદશ લોકસંક્ષયે
પણ, એ બધું જોઈને હું ગભરાઈ ગયો, અને ચારેય દિશામાંથી જાણે અગ્નિની જ્વાળાઓ જેવી અનેક રૂપે, ભયાનક તેજથી દહકતી બધી શક્તિઓ આવી રહી હતી, જાણે વિશ્વવિનાશ સમયે બાર સૂર્ય ઉગ્યા હોય.
તતો જાલં બાણમયં વિવૃત્તં સંદૃશ્ય ભિત્ત્વા શરજાલેન રાજન્। દ્વાદશેષૂન્પ્રાહિણવં રણેઽહં તતઃ શક્તીરપ્યધમં ઘોરરૂપાઃ
પછી, હે રાજા, મેં જોયું કે યુદ્ધમાં તીરોનું જાળ ફેલાયું છે, તો મેં પણ તીરોના જાળથી એને ફાડી નાખ્યું અને એ બાર શક્તિઓ સામે બાર તીરો છોડ્યા, અને એ ભયાનક શક્તિઓને પણ તોડી નાખી.
તતો રાજઞ્જામદગ્ન્યો મહાત્મા શક્તીર્ઘોરા વ્યાક્ષિપદ્ધેમદણ્ડાઃ। વિચિત્રિતાઃ કાઞ્ચનપટ્ટનંદ્ધા યથા મહોલ્કા જ્વલિતાસ્તથા તાઃ
પછી, હે રાજા, મહાત્મા જમદગ્નિપુત્રે સોનાની દંડવાળી, સુવર્ણપટ્ટા વડે શોભતી, મહાઉલ્કા જેવી જ્વલંત ભયાનક શક્તિઓ ફેંકી.
તાશ્ચાપ્યુગ્રાશ્ચર્મણા વારયિત્વા ખઙ્ગેનાજૌ પાતયિત્વા નરેન્દ્ર। બાણૈર્દિવ્યૈર્જામદગ્ન્યસ્ય સઙ્ખ્યે દિવ્યાનશ્વાનભ્યવર્ષં સસૂતાન્
એ ભયાનક શક્તિઓને મેં ઢાલથી રોકી, તલવારથી યુદ્ધમાં જમીન પર પાડી દીધી, અને પછી દિવ્ય તીરો વડે જમદગ્નિપુત્રના દિવ્ય ઘોડા અને સારથિ પર તીરોની વરસાદ કરી.
નિર્મિક્તાનાં પન્નગાનાં સરૂપા દૃષ્ટ્વા શક્તીર્હેમચિત્રા નિકૃત્તાઃ । પ્રાદુશ્ચક્રે દિવ્યમસ્ત્રં મહાત્મા ક્રોધાવિષ્ટો હૈહયેશમમાથી
જ્યારે એ સોનાથી શોભતી, સાપ જેવું રૂપ ધરાવતી શક્તિઓ કાપી નાખી, ત્યારે હૈહયોના સ્વામી મહાત્મા, ક્રોધથી ભરાઈ, એક દિવ્યાસ્ત્ર છોડ્યું.
તતઃ શ્રેણ્યઃ શલભાનામિવોગ્રાઃ સમાપેતુર્વિશિખાનાં પ્રદીપ્તાઃ । સમાચિનોચ્ચાપિ ભૃશં શરીરં હયાન્સૂતં સરથં ચૈવ મહ્યમ્
પછી, હે રાજા, જાણે ટીડીઓના ટોળા જેવી, પ્રજ્વલિત તીરોની પાંખડીઓ મારા ઉપર આવી પડી, અને મારા શરીર, ઘોડા, સારથિ અને રથ બધું ઢાંકી લીધું.
રથઃ શરૈર્મે નિચિતઃ સર્વતોઽભૂ- ત્તથા વાહાઃ સારથિશ્ચૈવ રાજન્। યુગં રથેષાં ચ તથૈવ ચક્રે તથૈવાક્ષઃ શરકૃત્તોઽથ ભગ્નઃ
મારો રથ ચારે બાજુથી તીરો વડે ઢંકાઈ ગયો, હે રાજા, એ જ રીતે મારા ઘોડા અને સારથિ પણ, અને રથનું જું અને ચકરા પણ તીરો વડે તૂટી ગયા.
તતસ્તસ્મિન્બાણવર્ષે વ્યતીતે શરૌઘેણ પ્રત્યવર્ષં ગુરું તમ્। સ વિક્ષતો માર્ગણૈર્બ્રહ્મરાશિ- ર્દેહાદસક્તં મુમુચે ભૂરિ રક્તમ્
પછી, જ્યારે એ તીરોની વરસાદ થંભી, ત્યારે મેં પણ ગુરુજી પર તીરોની ઝમાવટ કરી; મારા તીરોના ઘા થી, જાણે બ્રહ્માનો ઢગલો હોય એવો, તેમના શરીરમાંથી ઘણું લોહી વહેવા લાગ્યું.