આચાર્યતા માનિતા મે નિર્મર્યાદે હ્યપિ ત્વયિ । ભૂયશ્ચ શૃણુ મે બ્રહ્મન્સંપદં ધર્મસંગ્રહે
તમે મર્યાદા વિના વર્ત્યા હોવા છતાં, મેં તમને ગુરુ તરીકે માન આપ્યો છે; હવે, હે બ્રાહ્મણ, ધર્મ અને સમૃદ્ધિ વિશે મારી વાત વધુ સાંભળો.
યે તે વેદાઃ શરીરસ્થા .... યચ્ચ તે મહત્ । તપશ્ચ તે મહત્તપ્તં ન તેભ્યઃ પ્રહરામ્યહમ્
તમારા શરીરમાં વસેલા જે વેદો છે અને તમારું મહાન તપ છે—આ બધાને હું કોઈ રીતે નુકસાન પહોંચાડતો નથી.
પ્રહરે ક્ષત્રધર્મસ્ય યં ત્વં રામ સમાશ્રિતઃ । બ્રાહ્મણઃ ક્ષત્રિયત્વં હિ યાતિ શસ્ત્રસમુદ્યમાત્
હે રામ, તમે જે ક્ષત્રિય ધર્મને આધાર બનાવો છો, એ પ્રમાણે મારો પ્રહાર સ્વીકારો; કારણ કે બ્રાહ્મણ જ્યારે શસ્ત્ર ઉઠાવે છે, ત્યારે તે ક્ષત્રિય સ્વરૂપ ધારણ કરે છે.
પશ્ય મે ધનુષો વીર્યં પશ્ય બાહ્વોર્બલં મમ। એષ તે કાર્મુક વીર છિનદ્મિ નિશિતેષુણા
મારા ધનુષ્યની શક્તિ જુઓ, મારા બાહુઓનું બળ જુઓ; હે વીર, હું તીખા બાણથી તમારું ધનુષ્ય કાપી નાખીશ.
તસ્યાહં નિશિતં ભલ્લં ચિક્ષેપ ભરતર્ષભ । તેનાસ્ય ધનુષઃ કોટિં છિત્વા ભૂમાવપાતયમ્
પછી મેં એક તીખો ભલ્લ ફેંક્યો, હે ભારતવંશી, અને એથી મેં તેના ધનુષ્યનું છેડું કાપી જમીન પર પાડી દીધું.
તથૈવ ચ પૃષત્કાનાં શતાનિ નતપર્વણામ્ । ચિક્ષેપ કઙ્કપત્રાણાં જામદગ્ન્યરથં પ્રતિ
એ જ રીતે, મેં શતોથી વધુ વાઘમોરના પાંખવાળા વાંકા બાણો જામદગ્નિના રથ તરફ છોડ્યા.
કાયે વિષક્તાસ્તુ તદા વાયુના સમુદીરિતાઃ। ચેલુઃ ક્ષરન્તો રુધિરં નાગા ઇવ ચ તે શરાઃ
એ બાણો પવનની ગતિથી તેના શરીરમાં ઘૂસી ગયા અને લોહી વહાવતા સાપોની જેમ હલનચલન કરતા રહ્યા.
ક્ષતજોક્ષિતસર્વાઙ્ગઃ ક્ષરન્સ રુધિરં રણે। બભૌ રામસ્તથા રાજન્પ્રફુલ્લ ઇવ કિંશુકઃ
યુદ્ધમાં આખું શરીર લોહીથી ભીંજાયેલું અને લોહી વહાવતો રામ, હે રાજા, ફૂલેલા કિંચુક વૃક્ષ જેવો તેજસ્વી લાગતો હતો.
હેમન્તાન્તેઽશોક ઇવ રક્તસ્તબકમણ્ડિતઃ। બભૌ રામસ્તથા રાજન્પ્રફુલ્લ ઇવ કિંશુકઃ
શિયાળાની અંતે લાલ ફૂલોની ગૂંચથી શોભિત અશોક વૃક્ષ જેવો, રામ પણ કિંચુકના ફૂલ જેવો તેજ પામતો હતો, હે રાજા.
તતોઽન્યદ્ધનુરાદાય રામઃ ક્રોધસમન્વિતઃ । હેમપુઙ્ખાન્સુનિશિતાઞ્શરાંસ્તાન્હિ વવર્ષ સઃ
પછી રામે ક્રોધથી ભરાઈને બીજું ધનુષ્ય ઉઠાવ્યું અને સોનાની પાંખવાળા, તીખા અને સુંદર બાણો વરસાવ્યા.
તે સમાસાદ્ય માં રૌદ્રા બહુધા મર્મભેદિનઃ । અકમ્પયન્મહાવેગાઃ સર્પાનલવિષોપમાઃ
એ ભયંકર અને અનેક પ્રકારના, અંગમાં ઘૂસી જતાં બાણો, ભારે જોરથી મને વાગ્યા, જેમ કે અગ્નિ અને ઝેર ભરેલા સાપો.
તમહં સમવષ્ટભ્ય પુનરાત્માનમાહવે । શતસંખ્યૈઃ શરૈઃ ક્રુદ્ધસ્તદા રામમવાકિરમ્
યુદ્ધમાં મેં પોતાને સંભાળી, ગુસ્સામાં આવીને રામ પર શતોથી વધુ બાણો વરસાવ્યા.
સ તૈરગ્ન્યર્કસઙ્કાશૈઃ શરૈરાશીવિષોપમૈઃ । શિતૈરભ્યર્દિતો રામો મન્દચેતા ઇવાભવત્
એ અગ્નિ અને સૂર્ય જેવી તેજસ્વી, તીખા અને ઝેરી સાપ જેવા બાણોથી ઘેરાઈને રામ માનો મૂર્છિત જેવો થઈ ગયો.
તતોઽહં કૃપયાઽઽવિષ્ટો વિનિન્દ્યાત્માનમાત્મના । ધિગ્ધિગિત્યબ્રુવં યુદ્ધં ક્ષત્રધર્મં ચ ભારત
પછી મને દયા આવી અને મેં પોતાના ઉપર નિંદા કરી, 'અરે અરે!' એમ કહી, યુદ્ધ અને ક્ષત્રિય ધર્મને ધિક્કાર્યો, હે ભારત.
અસકૃચ્ચાબ્રુવં રાજઞ્શોકવેગપરિપ્લુતઃ । અહો બત કૃતં પાપં મયેદં ક્ષત્રધર્મં ચ ભારત
હે રાજા, દુઃખથી ભરાઈને વારંવાર બોલ્યો, 'હાય! મેં કેટલું પાપ કર્યું અને આ ક્ષત્રિય ધર્મ પણ, હે ભારત.'
ગુરુર્દ્વિજાતિર્ધર્માત્મા યદેવં પીડિતઃ શરૈઃ। તતો ન પ્રાહરં ભૂયો જામદગ્ન્યાય ભારત
ગુરુ, દ્વિજ અને ધર્મનિષ્ઠ એવા વ્યક્તિને જ્યારે મેં બાણોથી પીડાવ્યો, ત્યારે પછી મેં જામદગ્નિના પુત્ર પર વધુ પ્રહાર કર્યો નહીં, હે ભારત.
અથાવતાપ્ય પૃથિવીં પૂષા દિવસમંક્ષયે। જગામાસ્તં સહસ્રાંશુસ્તતો યુદ્ધમુપારમત્
પછી, જ્યારે પૃથ્વી અંધકારમાં ઢંકાઈ ગઈ અને સૂર્ય અસ્ત થયો, ત્યારે યુદ્ધ પણ બંધ થઈ ગયું.
આત્મનસ્તુ તતઃ સૂતો હયાનાં ચ વિશાંપતે। મમ ચાપનયામાસ શલ્યાન્કુશલસંમતઃ
પછી, કુશળ અને નિષ્ણાત સારથીએ મારા અને ઘોડાઓના શરીરમાંથી બાણો કાઢી નાખ્યા, હે રાજાઓના રાજા.
સ્નાતાપવૃત્તૈસ્તુરગૈર્લબ્ધતોયૈરવિહ્વલૈઃ। પ્રભાતે ચોદિતે સૂર્યે તતો યુદ્ધમવર્તત
સવારના સમયે, જ્યારે સૂર્ય ઉગ્યો હતો, ત્યારે સ્નાન કરીને તાજા થયેલા અને પાણી પીધેલા ઘોડાઓ સાથે, મનથી શાંતિથી, યુદ્ધ શરૂ થયું.
દૃષ્ટ્વા ભાં તૂર્ણમાયાન્તં દંશિતં સ્યન્દને સ્થિતમ્। અકરોદ્રથમત્યર્થં રામઃ સજ્જં પ્રતાપવાન્
ભીષ્મને ઝડપથી પોતાના રથ પર હથિયાર સાથે આગળ આવતો જોઈ, પરાક્રમી રામે પોતાનું રથ પણ યુદ્ધ માટે તૈયાર કર્યું.
તતોઽહં રામમાયાન્તં દૃષ્ટ્વા સમરકાઙ્ક્ષિણમ્ । ધનુઃશ્રેષ્ઠં સમિત્સૃજ્ય સહસાવતરં રથાત્
પછી, રામને યુદ્ધ માટે આતુર જોઈને, મેં તરત જ મારી ઉત્તમ ધનુષ્યને એક તરફ મૂકી અને અચાનક રથમાંથી નીચે ઉતરી ગયો.
અભિવાદ્ય તથૈવાહં રથમારુહ્ય ભારત । યુયુત્સુર્જામદગ્ન્યસ્ય પ્રમુખે વીતભીઃ સ્થિતઃ
પછી, મેં પણ એ જ રીતે વંદન કરીને, રથ પર ચડીને, ભય વિના જમદગ્નિપુત્ર રામ સામે યુદ્ધ માટે તૈયાર ઊભો રહ્યો.
તતોઽહં શરવર્ષેણ મહતા સમવાકિરમ્ । સ ચ માં શરવર્ષેણ વર્ષન્તં સમવાકિરમ્
પછી, મેં તેને તીરોની ભારે વર્ષા કરી, અને તેણે પણ મને તીરોની વરસાદથી ઢાંકી દીધો.
સંક્રુદ્ધો જામદગ્ન્યસ્તુ પુનરેવ સુતેજિતાન્ । સંપ્રૈષીન્મે શરાન્ઘોરાન્દીપ્તાસ્યાનુરગાનિવ
કોપે ભરાયેલા જમદગ્નિપુત્રે ફરીથી તેજસ્વી અને ભયાનક તીરો મારી ઉપર છોડ્યા, જાણે પોતાના સ્વામી માટે પ્રેમથી ભરેલા હોય.
તતોઽહં નિશિતૈર્ભલ્લૈઃ શતશોઽથ સહસ્રશઃ । અચ્છિદં સહસા રાજન્નન્તરિક્ષે પુનઃ પુનઃ
પછી, રાજા, મેં આકાશમાં તેના શસ્ત્રધારી તીરોને સોંસો અને હજારોની સંખ્યામાં વારંવાર કાપી નાખ્યા.
તતસ્ત્વસ્ત્રાણિ દિવ્યાનિ જામદગ્ન્યઃ પ્રતાપવાન્ । મયિ પ્રયોજયામાસ તાન્યહં પ્રત્યષેધયમ્
પછી, શક્તિશાળી જમદગ્નિપુત્રે મારા પર દિવ્યાસ્ત્રોનો ઉપયોગ કર્યો, પણ મેં તે બધા અટકાવી દીધા.
અસ્ત્રૈરેવ મહાબાહો ચિકીર્ષન્નધિકાં ક્રિયામ્। તતો વિદિ મહાન્નાદઃ પ્રાદુરાસીત્સમન્તતઃ
માત્ર શસ્ત્રો વડે વધુ મહાન કાર્ય કરવા ઈચ્છતા, હે બળવાન, ત્યારે ચારે બાજુ ભયાનક અને મોટો અવાજ થયો.
તતોઽહમસ્ત્રં વાયવ્યં જામદગ્ન્યે પ્રયુક્તવાન્। પ્રત્યાજઘ્ને ચ તદ્રામો ગુહ્યકાસ્ત્રેણ ભારત
પછી, મેં જમદગ્નિપુત્ર સામે વાયવ્યાસ્ત્રનો ઉપયોગ કર્યો, પણ રામે ગુપ્ત શસ્ત્ર વડે તેને રોકી દીધું.
તતોઽહમસ્ત્રમાગ્નેયમનુમન્ત્ર્ય પ્રયુક્તવાન્ । વારુણેનૈવ તદ્રામો વારયામાસ મે વિભુઃ
પછી, યોગ્ય વિધિથી આગ્નેયાસ્ત્ર છોડ્યું, પણ પરાક્રમી રામે તેને જળાસ્ત્રથી નિર્વિકાર કરી દીધું.
એવમસ્ત્રાણિ દિવ્યાનિ રામસ્યાહમવારયમ્ । રામશ્ચ મમ તેજસ્વી દિવ્યાસ્ત્રવિદરિન્દમઃ
આ રીતે, મેં રામના દિવ્યાસ્ત્રોને અટકાવ્યા અને રામે પણ મારા દિવ્યાસ્ત્રોને અવરોધ્યા.