અભ્યાગચ્છં તદા રામમર્ચિષ્યન્દ્વિજસત્તમમ્ । અભિવાદ્ય ચૈનં વિધિવદબ્રુવં વાક્યમુત્તમમ્
તે સમયે હું તેજસ્વી અને બ્રાહ્મણોમાં શ્રેષ્ઠ એવા રામ પાસે ગયો, તેમને યોગ્ય રીતે વંદન કરી, શ્રેષ્ઠ વચન કહ્યાં.
યોત્સ્યે ત્વયા રણે રામ સદૃશેનાધિકેન વા । ગુરુણા ધર્મશીલેન જયમાશાસ્વ મે વિભો
હે રામ, હું યુદ્ધમાં તારા સમાન કે શ્રેષ્ઠ, કે ગુરુ જેવો પણ હોય, તારી સામે લડવા તૈયાર છું; હે પ્રભુ, મને વિજયની આશીર્વાદ આપ.
એવમેતત્કુરુશ્રેષ્ઠ કર્તવ્યં ભૂતિમિચ્છતા। ધર્મો હ્યેષ મહાબાહો વિશિષ્ટૈઃ સહ યુધ્યતામ્
હા, હે કુરુમાં શ્રેષ્ઠ, જે મહિમા ઈચ્છે છે તેને આવું જ કરવું જોઈએ; હે મહાબાહુ, શ્રેષ્ઠ યોદ્ધાઓ સાથે લડનાર માટે આ જ ધર્મ છે.
શપેયં ત્વાં નચેદેવમાગચ્છેથા વિશાંપતે । યુધ્યસ્વ ત્વં રણે યત્તો ધૈર્યમાલમ્બ્ય કૌરવ
હે રાજાઓના રાજા, જો તું આવું ન કરતો, તો હું તને શાપ આપતો; હવે તું ધૈર્ય ધારણ કરીને યુદ્ધમાં ઉતર, હે કૌરવ.
ન તુ તે જયમાશાસે ત્વાં વિજેતુમહં સ્થિતઃ । ગચ્છ યુધ્યસ્વ ધર્મેણ પ્રીતોઽસ્મિ ચરિતેન તે
પણ હું તારી વિજયની આશા રાખતો નથી, કારણ કે હું તને હરાવવા આવ્યો છું; તું ધર્મપૂર્વક યુદ્ધ કર, હું તારા વર્તનથી પ્રસન્ન છું.
તતોઽહં તં નમસ્કૃત્ય રથમારુહ્ય સત્વરઃ । પ્રાધ્માપયં રણે શઙ્ખં પુનર્હેમપરિષ્કૃતમ્
પછી મેં તેમને વંદન કરીને તરત જ રથમાં ચઢ્યો અને યુદ્ધમાં ફરીથી સોનાથી શોભિત શંખ ફૂંક્યો.
તતો યુદ્ધં સમભવન્મમ તસ્ય ચ ભારત । દિવસાન્સુબહૂન્રાજન્પરસ્પરજિગીષયા
પછી, હે ભારત, મારા અને તેમના વચ્ચે ઘણા દિવસો સુધી યુદ્ધ થયું, બંને એકબીજાને જીતવા માટે પ્રયત્નશીલ રહ્યા.
સ મે તસ્મિન્રણે પૂર્વં પ્રાહરત્કઙ્ખપત્રિભિઃ । વષ્ટ્યા શતૈશ્ચ નવભિઃ શરાણાં નતષર્વણામ્
તે યુદ્ધમાં, તેમણે પહેલા મને ગીધના પાંખવાળા બાણોથી અને નવસો વાંકા બાણોથી ઘાયલ કર્યો.
ચત્વારસ્તેન મે વાહાઃ સૂતશ્ચૈવ વિશાંપતે । પ્રતિરુદ્ધાસ્તથૈવાહં સમરે દંશિતઃ સ્થિતઃ
તેમણે મારા ચારેય ઘોડા અને રથચાલકને રોકી લીધા, હે રાજાઓના રાજા, અને હું પણ ઘાયલ થઈને યુદ્ધમાં અડગ રહ્યો.
નમસ્કૃત્ય ચ દેવેભ્યો બ્રાહ્મણેભ્યો વિશેષતઃ । તમહં સ્મયન્નિવ રણે પ્રત્યભાષં વ્યવસ્થિતમ્
દેવતાઓને અને ખાસ કરીને બ્રાહ્મણોને વંદન કરીને, હું યુદ્ધમાં હળવી સ્મિત સાથે, તૈયાર ઉભેલા તેમને સંબોધિત કર્યો.
આચાર્યતા માનિતા મે નિર્મર્યાદે હ્યપિ ત્વયિ । ભૂયશ્ચ શૃણુ મે બ્રહ્મન્સંપદં ધર્મસંગ્રહે
તમે મર્યાદા વિના વર્ત્યા હોવા છતાં, મેં તમને ગુરુ તરીકે માન આપ્યો છે; હવે, હે બ્રાહ્મણ, ધર્મ અને સમૃદ્ધિ વિશે મારી વાત વધુ સાંભળો.
યે તે વેદાઃ શરીરસ્થા .... યચ્ચ તે મહત્ । તપશ્ચ તે મહત્તપ્તં ન તેભ્યઃ પ્રહરામ્યહમ્
તમારા શરીરમાં વસેલા જે વેદો છે અને તમારું મહાન તપ છે—આ બધાને હું કોઈ રીતે નુકસાન પહોંચાડતો નથી.
પ્રહરે ક્ષત્રધર્મસ્ય યં ત્વં રામ સમાશ્રિતઃ । બ્રાહ્મણઃ ક્ષત્રિયત્વં હિ યાતિ શસ્ત્રસમુદ્યમાત્
હે રામ, તમે જે ક્ષત્રિય ધર્મને આધાર બનાવો છો, એ પ્રમાણે મારો પ્રહાર સ્વીકારો; કારણ કે બ્રાહ્મણ જ્યારે શસ્ત્ર ઉઠાવે છે, ત્યારે તે ક્ષત્રિય સ્વરૂપ ધારણ કરે છે.
પશ્ય મે ધનુષો વીર્યં પશ્ય બાહ્વોર્બલં મમ। એષ તે કાર્મુક વીર છિનદ્મિ નિશિતેષુણા
મારા ધનુષ્યની શક્તિ જુઓ, મારા બાહુઓનું બળ જુઓ; હે વીર, હું તીખા બાણથી તમારું ધનુષ્ય કાપી નાખીશ.
તસ્યાહં નિશિતં ભલ્લં ચિક્ષેપ ભરતર્ષભ । તેનાસ્ય ધનુષઃ કોટિં છિત્વા ભૂમાવપાતયમ્
પછી મેં એક તીખો ભલ્લ ફેંક્યો, હે ભારતવંશી, અને એથી મેં તેના ધનુષ્યનું છેડું કાપી જમીન પર પાડી દીધું.
તથૈવ ચ પૃષત્કાનાં શતાનિ નતપર્વણામ્ । ચિક્ષેપ કઙ્કપત્રાણાં જામદગ્ન્યરથં પ્રતિ
એ જ રીતે, મેં શતોથી વધુ વાઘમોરના પાંખવાળા વાંકા બાણો જામદગ્નિના રથ તરફ છોડ્યા.
કાયે વિષક્તાસ્તુ તદા વાયુના સમુદીરિતાઃ। ચેલુઃ ક્ષરન્તો રુધિરં નાગા ઇવ ચ તે શરાઃ
એ બાણો પવનની ગતિથી તેના શરીરમાં ઘૂસી ગયા અને લોહી વહાવતા સાપોની જેમ હલનચલન કરતા રહ્યા.
ક્ષતજોક્ષિતસર્વાઙ્ગઃ ક્ષરન્સ રુધિરં રણે। બભૌ રામસ્તથા રાજન્પ્રફુલ્લ ઇવ કિંશુકઃ
યુદ્ધમાં આખું શરીર લોહીથી ભીંજાયેલું અને લોહી વહાવતો રામ, હે રાજા, ફૂલેલા કિંચુક વૃક્ષ જેવો તેજસ્વી લાગતો હતો.
હેમન્તાન્તેઽશોક ઇવ રક્તસ્તબકમણ્ડિતઃ। બભૌ રામસ્તથા રાજન્પ્રફુલ્લ ઇવ કિંશુકઃ
શિયાળાની અંતે લાલ ફૂલોની ગૂંચથી શોભિત અશોક વૃક્ષ જેવો, રામ પણ કિંચુકના ફૂલ જેવો તેજ પામતો હતો, હે રાજા.
તતોઽન્યદ્ધનુરાદાય રામઃ ક્રોધસમન્વિતઃ । હેમપુઙ્ખાન્સુનિશિતાઞ્શરાંસ્તાન્હિ વવર્ષ સઃ
પછી રામે ક્રોધથી ભરાઈને બીજું ધનુષ્ય ઉઠાવ્યું અને સોનાની પાંખવાળા, તીખા અને સુંદર બાણો વરસાવ્યા.
તે સમાસાદ્ય માં રૌદ્રા બહુધા મર્મભેદિનઃ । અકમ્પયન્મહાવેગાઃ સર્પાનલવિષોપમાઃ
એ ભયંકર અને અનેક પ્રકારના, અંગમાં ઘૂસી જતાં બાણો, ભારે જોરથી મને વાગ્યા, જેમ કે અગ્નિ અને ઝેર ભરેલા સાપો.
તમહં સમવષ્ટભ્ય પુનરાત્માનમાહવે । શતસંખ્યૈઃ શરૈઃ ક્રુદ્ધસ્તદા રામમવાકિરમ્
યુદ્ધમાં મેં પોતાને સંભાળી, ગુસ્સામાં આવીને રામ પર શતોથી વધુ બાણો વરસાવ્યા.
સ તૈરગ્ન્યર્કસઙ્કાશૈઃ શરૈરાશીવિષોપમૈઃ । શિતૈરભ્યર્દિતો રામો મન્દચેતા ઇવાભવત્
એ અગ્નિ અને સૂર્ય જેવી તેજસ્વી, તીખા અને ઝેરી સાપ જેવા બાણોથી ઘેરાઈને રામ માનો મૂર્છિત જેવો થઈ ગયો.
તતોઽહં કૃપયાઽઽવિષ્ટો વિનિન્દ્યાત્માનમાત્મના । ધિગ્ધિગિત્યબ્રુવં યુદ્ધં ક્ષત્રધર્મં ચ ભારત
પછી મને દયા આવી અને મેં પોતાના ઉપર નિંદા કરી, 'અરે અરે!' એમ કહી, યુદ્ધ અને ક્ષત્રિય ધર્મને ધિક્કાર્યો, હે ભારત.
અસકૃચ્ચાબ્રુવં રાજઞ્શોકવેગપરિપ્લુતઃ । અહો બત કૃતં પાપં મયેદં ક્ષત્રધર્મં ચ ભારત
હે રાજા, દુઃખથી ભરાઈને વારંવાર બોલ્યો, 'હાય! મેં કેટલું પાપ કર્યું અને આ ક્ષત્રિય ધર્મ પણ, હે ભારત.'
ગુરુર્દ્વિજાતિર્ધર્માત્મા યદેવં પીડિતઃ શરૈઃ। તતો ન પ્રાહરં ભૂયો જામદગ્ન્યાય ભારત
ગુરુ, દ્વિજ અને ધર્મનિષ્ઠ એવા વ્યક્તિને જ્યારે મેં બાણોથી પીડાવ્યો, ત્યારે પછી મેં જામદગ્નિના પુત્ર પર વધુ પ્રહાર કર્યો નહીં, હે ભારત.
અથાવતાપ્ય પૃથિવીં પૂષા દિવસમંક્ષયે। જગામાસ્તં સહસ્રાંશુસ્તતો યુદ્ધમુપારમત્
પછી, જ્યારે પૃથ્વી અંધકારમાં ઢંકાઈ ગઈ અને સૂર્ય અસ્ત થયો, ત્યારે યુદ્ધ પણ બંધ થઈ ગયું.
આત્મનસ્તુ તતઃ સૂતો હયાનાં ચ વિશાંપતે। મમ ચાપનયામાસ શલ્યાન્કુશલસંમતઃ
પછી, કુશળ અને નિષ્ણાત સારથીએ મારા અને ઘોડાઓના શરીરમાંથી બાણો કાઢી નાખ્યા, હે રાજાઓના રાજા.
સ્નાતાપવૃત્તૈસ્તુરગૈર્લબ્ધતોયૈરવિહ્વલૈઃ। પ્રભાતે ચોદિતે સૂર્યે તતો યુદ્ધમવર્તત
સવારના સમયે, જ્યારે સૂર્ય ઉગ્યો હતો, ત્યારે સ્નાન કરીને તાજા થયેલા અને પાણી પીધેલા ઘોડાઓ સાથે, મનથી શાંતિથી, યુદ્ધ શરૂ થયું.
દૃષ્ટ્વા ભાં તૂર્ણમાયાન્તં દંશિતં સ્યન્દને સ્થિતમ્। અકરોદ્રથમત્યર્થં રામઃ સજ્જં પ્રતાપવાન્
ભીષ્મને ઝડપથી પોતાના રથ પર હથિયાર સાથે આગળ આવતો જોઈ, પરાક્રમી રામે પોતાનું રથ પણ યુદ્ધ માટે તૈયાર કર્યું.