તતો મામબ્રવીદ્રામઃ સ્મયમાનો રણાજિરે । રથો મે મેદિની ભીષ્મ વાહા વેદાઃ સદશ્વવત્
પછી રામજી યુદ્ધ મેદાનમાં સ્મિત સાથે મને કહ્યું: 'ભીષ્મ, મારી માટે ધરતી જ રથ છે અને વેદો શ્રેષ્ઠ ઘોડા સમાન છે.'
સૂતશ્ચ માતરિશ્વા વૈ કવચં વેદમાતરઃ । સુસંવીતો રણે તાભિર્યોત્સ્યેઽહં કુરુનન્દન
'મારો સારથી પવન છે, વેદમાતાઓ મારો કવચ છે. આ બધાથી સજ્જ થઈને, હે કુરુકુલના આનંદ, હું તારી સામે યુદ્ધ કરીશ.'
એવં બ્રુવાણો ગાન્ધારે રામો માં સત્યવિક્રમઃ। શરવ્રાતેન મહતા સર્વતઃ પ્રત્યવારયત્
ગાંધીર દેશના રામે, જે સત્યવીર છે, એમ કહીને, મને ચારેય બાજુથી તીક્ષ્ણ બાણોની ભારે વર્ષાથી રોકી દીધો.
તતોઽપશ્યં જામદગ્ન્યં રથમધ્યે વ્યવસ્થિતમ્ । સર્વાયુધવરે શ્રીમત્યદ્ભુતોપમદર્શને
પછી મેં જમદગ્નિપુત્ર રામને રથના મધ્યમાં ઊભેલા જોયા, તેઓ બધાં શસ્ત્રોથી સજ્જ, તેજસ્વી અને અદ્ભુત દેખાતા હતા.
મનસા વિહિતે પુણ્યે વિસ્તીર્ણે નગરોપભે । દિવ્યાશ્વયુજિ સન્નદ્વે કાઞ્ચનેન વિભૂષિતે
તેમનો રથ મનમાં રચાયેલો, પવિત્ર અને શહેરની સીમા જેટલો વિશાળ હતો; તે દિવ્ય ઘોડાઓથી જોડાયેલો, બાંધકામવાળો અને સોનાથી શોભિત હતો.
કવચેન મહાબાહો સોમાર્કકૃતલક્ષ્મણા। ધનુર્ધરો બદ્ધતૂણો બદ્ધગોધાઙ્ગુલિત્રવાન્
મહાબાહુ રામે ચાંદ્ર અને સૂર્યના ચિહ્નો ધરાવતું કવચ પહેર્યું હતું, હાથમાં ધનુષ્ય હતું, તૂણિર બાંધેલી હતી અને ગોધડીની ચામડીના અંગુઠા પહેર્યા હતા.
સારથ્યં કૃતવાંસ્તત્ર યુયુત્સોરકુતવ્રણઃ । સખા વેદવિદત્યન્તં દયિતો ભાર્ગવસ્ય હ
ત્યાં તેમના રથચાલક એક નિર્ભય અને યુદ્ધ માટે ઉત્સુક મિત્ર હતા, જે વેદોમાં પારંગત અને ભાર્ગવ રામના અત્યંત પ્રિય હતા.
આહ્વયાનઃ સ માં યુદ્ધે મનો હર્ષયતીવ મે । પુનઃ પુનરભિક્રોશન્નભિયાહીતિ ભાર્ગવઃ
ભાર્ગવ રામે મને યુદ્ધ માટે વારંવાર બોલાવ્યા, 'આવ, આગળ આવ!' એમ પોકારીને, તેમનું આહ્વાન મારા મનને ઉત્સાહિત કરતું હતું.
તમાદિત્યમિવોદ્યન્તમનાધૃષ્યં મહાબલમ્ । ક્ષત્રિયાન્તકરં રામમેકમેકઃ સમાસદૂમ્
હું એકલો જ રામ પાસે ગયો, જે ક્ષત્રિયોના વિનાશક છે, જેમ ઉગતા સૂર્ય પાસે જવામાં આવે તેમ, અપરાજેય અને મહાન શક્તિવાળા.
તતોઽહં બાણપાતેષુ ત્રિષુ વાહાન્નિગૃહ્ય વૈ । અવતીર્ય ધનુર્ન્યસ્ય પદાતિર્ઋષિસત્તમમ્
પછી મેં ત્રણ બાણવર્ષા વચ્ચે મારા ઘોડાઓને રોક્યા, રથમાંથી ઊતર્યો, ધનુષ્ય મૂકી દીધું અને પગપાળા ઋષિમાં શ્રેષ્ઠ એવા રામ પાસે ગયો.
અભ્યાગચ્છં તદા રામમર્ચિષ્યન્દ્વિજસત્તમમ્ । અભિવાદ્ય ચૈનં વિધિવદબ્રુવં વાક્યમુત્તમમ્
તે સમયે હું તેજસ્વી અને બ્રાહ્મણોમાં શ્રેષ્ઠ એવા રામ પાસે ગયો, તેમને યોગ્ય રીતે વંદન કરી, શ્રેષ્ઠ વચન કહ્યાં.
યોત્સ્યે ત્વયા રણે રામ સદૃશેનાધિકેન વા । ગુરુણા ધર્મશીલેન જયમાશાસ્વ મે વિભો
હે રામ, હું યુદ્ધમાં તારા સમાન કે શ્રેષ્ઠ, કે ગુરુ જેવો પણ હોય, તારી સામે લડવા તૈયાર છું; હે પ્રભુ, મને વિજયની આશીર્વાદ આપ.
એવમેતત્કુરુશ્રેષ્ઠ કર્તવ્યં ભૂતિમિચ્છતા। ધર્મો હ્યેષ મહાબાહો વિશિષ્ટૈઃ સહ યુધ્યતામ્
હા, હે કુરુમાં શ્રેષ્ઠ, જે મહિમા ઈચ્છે છે તેને આવું જ કરવું જોઈએ; હે મહાબાહુ, શ્રેષ્ઠ યોદ્ધાઓ સાથે લડનાર માટે આ જ ધર્મ છે.
શપેયં ત્વાં નચેદેવમાગચ્છેથા વિશાંપતે । યુધ્યસ્વ ત્વં રણે યત્તો ધૈર્યમાલમ્બ્ય કૌરવ
હે રાજાઓના રાજા, જો તું આવું ન કરતો, તો હું તને શાપ આપતો; હવે તું ધૈર્ય ધારણ કરીને યુદ્ધમાં ઉતર, હે કૌરવ.
ન તુ તે જયમાશાસે ત્વાં વિજેતુમહં સ્થિતઃ । ગચ્છ યુધ્યસ્વ ધર્મેણ પ્રીતોઽસ્મિ ચરિતેન તે
પણ હું તારી વિજયની આશા રાખતો નથી, કારણ કે હું તને હરાવવા આવ્યો છું; તું ધર્મપૂર્વક યુદ્ધ કર, હું તારા વર્તનથી પ્રસન્ન છું.
તતોઽહં તં નમસ્કૃત્ય રથમારુહ્ય સત્વરઃ । પ્રાધ્માપયં રણે શઙ્ખં પુનર્હેમપરિષ્કૃતમ્
પછી મેં તેમને વંદન કરીને તરત જ રથમાં ચઢ્યો અને યુદ્ધમાં ફરીથી સોનાથી શોભિત શંખ ફૂંક્યો.
તતો યુદ્ધં સમભવન્મમ તસ્ય ચ ભારત । દિવસાન્સુબહૂન્રાજન્પરસ્પરજિગીષયા
પછી, હે ભારત, મારા અને તેમના વચ્ચે ઘણા દિવસો સુધી યુદ્ધ થયું, બંને એકબીજાને જીતવા માટે પ્રયત્નશીલ રહ્યા.
સ મે તસ્મિન્રણે પૂર્વં પ્રાહરત્કઙ્ખપત્રિભિઃ । વષ્ટ્યા શતૈશ્ચ નવભિઃ શરાણાં નતષર્વણામ્
તે યુદ્ધમાં, તેમણે પહેલા મને ગીધના પાંખવાળા બાણોથી અને નવસો વાંકા બાણોથી ઘાયલ કર્યો.
ચત્વારસ્તેન મે વાહાઃ સૂતશ્ચૈવ વિશાંપતે । પ્રતિરુદ્ધાસ્તથૈવાહં સમરે દંશિતઃ સ્થિતઃ
તેમણે મારા ચારેય ઘોડા અને રથચાલકને રોકી લીધા, હે રાજાઓના રાજા, અને હું પણ ઘાયલ થઈને યુદ્ધમાં અડગ રહ્યો.
નમસ્કૃત્ય ચ દેવેભ્યો બ્રાહ્મણેભ્યો વિશેષતઃ । તમહં સ્મયન્નિવ રણે પ્રત્યભાષં વ્યવસ્થિતમ્
દેવતાઓને અને ખાસ કરીને બ્રાહ્મણોને વંદન કરીને, હું યુદ્ધમાં હળવી સ્મિત સાથે, તૈયાર ઉભેલા તેમને સંબોધિત કર્યો.
આચાર્યતા માનિતા મે નિર્મર્યાદે હ્યપિ ત્વયિ । ભૂયશ્ચ શૃણુ મે બ્રહ્મન્સંપદં ધર્મસંગ્રહે
તમે મર્યાદા વિના વર્ત્યા હોવા છતાં, મેં તમને ગુરુ તરીકે માન આપ્યો છે; હવે, હે બ્રાહ્મણ, ધર્મ અને સમૃદ્ધિ વિશે મારી વાત વધુ સાંભળો.
યે તે વેદાઃ શરીરસ્થા .... યચ્ચ તે મહત્ । તપશ્ચ તે મહત્તપ્તં ન તેભ્યઃ પ્રહરામ્યહમ્
તમારા શરીરમાં વસેલા જે વેદો છે અને તમારું મહાન તપ છે—આ બધાને હું કોઈ રીતે નુકસાન પહોંચાડતો નથી.
પ્રહરે ક્ષત્રધર્મસ્ય યં ત્વં રામ સમાશ્રિતઃ । બ્રાહ્મણઃ ક્ષત્રિયત્વં હિ યાતિ શસ્ત્રસમુદ્યમાત્
હે રામ, તમે જે ક્ષત્રિય ધર્મને આધાર બનાવો છો, એ પ્રમાણે મારો પ્રહાર સ્વીકારો; કારણ કે બ્રાહ્મણ જ્યારે શસ્ત્ર ઉઠાવે છે, ત્યારે તે ક્ષત્રિય સ્વરૂપ ધારણ કરે છે.
પશ્ય મે ધનુષો વીર્યં પશ્ય બાહ્વોર્બલં મમ। એષ તે કાર્મુક વીર છિનદ્મિ નિશિતેષુણા
મારા ધનુષ્યની શક્તિ જુઓ, મારા બાહુઓનું બળ જુઓ; હે વીર, હું તીખા બાણથી તમારું ધનુષ્ય કાપી નાખીશ.
તસ્યાહં નિશિતં ભલ્લં ચિક્ષેપ ભરતર્ષભ । તેનાસ્ય ધનુષઃ કોટિં છિત્વા ભૂમાવપાતયમ્
પછી મેં એક તીખો ભલ્લ ફેંક્યો, હે ભારતવંશી, અને એથી મેં તેના ધનુષ્યનું છેડું કાપી જમીન પર પાડી દીધું.
તથૈવ ચ પૃષત્કાનાં શતાનિ નતપર્વણામ્ । ચિક્ષેપ કઙ્કપત્રાણાં જામદગ્ન્યરથં પ્રતિ
એ જ રીતે, મેં શતોથી વધુ વાઘમોરના પાંખવાળા વાંકા બાણો જામદગ્નિના રથ તરફ છોડ્યા.
કાયે વિષક્તાસ્તુ તદા વાયુના સમુદીરિતાઃ। ચેલુઃ ક્ષરન્તો રુધિરં નાગા ઇવ ચ તે શરાઃ
એ બાણો પવનની ગતિથી તેના શરીરમાં ઘૂસી ગયા અને લોહી વહાવતા સાપોની જેમ હલનચલન કરતા રહ્યા.
ક્ષતજોક્ષિતસર્વાઙ્ગઃ ક્ષરન્સ રુધિરં રણે। બભૌ રામસ્તથા રાજન્પ્રફુલ્લ ઇવ કિંશુકઃ
યુદ્ધમાં આખું શરીર લોહીથી ભીંજાયેલું અને લોહી વહાવતો રામ, હે રાજા, ફૂલેલા કિંચુક વૃક્ષ જેવો તેજસ્વી લાગતો હતો.
હેમન્તાન્તેઽશોક ઇવ રક્તસ્તબકમણ્ડિતઃ। બભૌ રામસ્તથા રાજન્પ્રફુલ્લ ઇવ કિંશુકઃ
શિયાળાની અંતે લાલ ફૂલોની ગૂંચથી શોભિત અશોક વૃક્ષ જેવો, રામ પણ કિંચુકના ફૂલ જેવો તેજ પામતો હતો, હે રાજા.
તતોઽન્યદ્ધનુરાદાય રામઃ ક્રોધસમન્વિતઃ । હેમપુઙ્ખાન્સુનિશિતાઞ્શરાંસ્તાન્હિ વવર્ષ સઃ
પછી રામે ક્રોધથી ભરાઈને બીજું ધનુષ્ય ઉઠાવ્યું અને સોનાની પાંખવાળા, તીખા અને સુંદર બાણો વરસાવ્યા.