મા મૈવં પુત્ર નિર્બન્ધં કુરુ વિપ્રેણ પાર્થિવ । જામદગ્ન્યેન સમરે યોદ્ધુમિત્યેવ ભર્ત્સયત્
'પુત્ર, બ્રાહ્મણ જામદગ્ન્ય સાથે યુદ્ધ કરવા માટે આટલો આગ્રહ ન રાખ, રાજા,' એમ કહીને માતાએ મને ઠપકો આપ્યો.
કિં ન વૈ ક્ષત્રિયહણો હરતુલ્યપરાક્રમઃ । વિદિતઃ પુત્ર રામસ્તે યતસ્તં યોદ્ધુમિચ્છસિ
'પુત્ર, શું તને ખબર નથી કે તારો રામ, ક્ષત્રિયોને સંહારનાર અને હરિ સમાન પરાક્રમી છે? તું એના સામે યુદ્ધ કરવા ઈચ્છે છે?'
તતોઽહમબ્રવં દેવીમભિવાદ્ય કૃતાઞ્જલિઃ। સર્વં તદ્ભરતશ્રેષ્ઠ યથાવૃત્તં સ્વયંવરે
પછી મેં હાથ જોડીને માતાને વંદન કરી અને, હે ભરતવંશના શ્રેષ્ઠ, સ્વયંવરમાં જે કંઈ બન્યું હતું તે બધું કહેલું.
યથા ચ રામો રાજેન્દ્ર મયા પૂર્વં પ્રચોદિતઃ । કાશિરાજસુતાયાશ્ચ યથા કર્મ પુરાતનમ્
અને, હે રાજાધિરાજ, મેં અગાઉ રામને કેવી રીતે ઉશ્કેર્યો હતો અને કાશીરાજની પુત્રી વિષે જે પ્રાચીન ઘટના હતી તે પણ સમજાવ્યું.
તતઃ સા રામમભ્યેત્ય જનની મે મહાનદી। મદર્થં તમૃષિં વીક્ષ્ય ક્ષમયામાસ ભાર્ગવમ્
પછી મારી માતા, મહાન નદી, રામજી પાસે ગઈ અને મારા માટે એ ઋષિને જોઈને ભાર્ગવને શાંત કરવાનો પ્રયાસ કર્યો.
ભીષ્મેણ સહ મા યોત્સીઃ શિષ્યેણેતિ વચો।़બ્રવીત્ । સ ચ તામાહ યાચન્તીં ભીષ્મમેવ નિવર્તય। ન ચ મે કુરુતે કામમિત્યહં તમુપાગમમ્
તેણે કહ્યું, 'ભીષ્મ, તારા શિષ્ય સાથે યુદ્ધ ન કર.' પણ જ્યારે માતા વિનંતી કરતી રહી, ત્યારે રામે કહ્યું, 'ભીષ્મને જ રોક, એ તો મારી ઈચ્છા માનતો નથી.' એટલે હું રામ પાસે ગયો.
તતો ગઙ્ગા સુતસ્નોહાન્માં સા પુનરુપાગમત્। નાસ્યા અકરવં વાક્યં ક્રોધપર્યાકુલેક્ષણઃ
પછી, ક્રોધથી આંખે લાલાઈ આવીને, મારી માતા ગંગા ફરીથી મારી પાસે આવી, પણ મેં એની વાત નહીં માની.
અથાદૃશ્યત ધર્માત્મા ભૃગુશ્રેષ્ઠો મહાતપાઃ। આહ્વયામાસ ચ તદા યુદ્ધાય દ્વિજસત્તમઃ
એ સમયે, ધર્મનિષ્ઠ અને મહાન તપસ્વી ભૃગુવંશના શ્રેષ્ઠ જણાયાં અને, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ, મને યુદ્ધ માટે પોકાર્યું.
તમહં સ્મયન્નિવ રણે પ્રત્યભાષં વ્યવસ્થિતમ્। ભૂમિષ્ઠં નોત્સહે યોદ્ધું ભવન્તં રથમાસ્થિતઃ
હું હળવી સ્મિત સાથે, યુદ્ધ માટે તૈયાર ઊભેલા રામજીને કહ્યું: 'તમે જમીન પર અને હું રથ પર છું, એ રીતે હું યુદ્ધ કરી શકતો નથી.'
આરોહ સ્યન્દનં વીર કવચં ચ મહાભુજ । બધાન સમરે રામ યદિ યોદ્ધું મયેચ્છસિ
'હે મહાબાહુ, રથ પર ચઢો અને કવચ પહેરો. જો મારી સાથે યુદ્ધ કરવા ઈચ્છો છો, તો રામજી, યુદ્ધ માટે તૈયાર થાઓ.'
તતો મામબ્રવીદ્રામઃ સ્મયમાનો રણાજિરે । રથો મે મેદિની ભીષ્મ વાહા વેદાઃ સદશ્વવત્
પછી રામજી યુદ્ધ મેદાનમાં સ્મિત સાથે મને કહ્યું: 'ભીષ્મ, મારી માટે ધરતી જ રથ છે અને વેદો શ્રેષ્ઠ ઘોડા સમાન છે.'
સૂતશ્ચ માતરિશ્વા વૈ કવચં વેદમાતરઃ । સુસંવીતો રણે તાભિર્યોત્સ્યેઽહં કુરુનન્દન
'મારો સારથી પવન છે, વેદમાતાઓ મારો કવચ છે. આ બધાથી સજ્જ થઈને, હે કુરુકુલના આનંદ, હું તારી સામે યુદ્ધ કરીશ.'
એવં બ્રુવાણો ગાન્ધારે રામો માં સત્યવિક્રમઃ। શરવ્રાતેન મહતા સર્વતઃ પ્રત્યવારયત્
ગાંધીર દેશના રામે, જે સત્યવીર છે, એમ કહીને, મને ચારેય બાજુથી તીક્ષ્ણ બાણોની ભારે વર્ષાથી રોકી દીધો.
તતોઽપશ્યં જામદગ્ન્યં રથમધ્યે વ્યવસ્થિતમ્ । સર્વાયુધવરે શ્રીમત્યદ્ભુતોપમદર્શને
પછી મેં જમદગ્નિપુત્ર રામને રથના મધ્યમાં ઊભેલા જોયા, તેઓ બધાં શસ્ત્રોથી સજ્જ, તેજસ્વી અને અદ્ભુત દેખાતા હતા.
મનસા વિહિતે પુણ્યે વિસ્તીર્ણે નગરોપભે । દિવ્યાશ્વયુજિ સન્નદ્વે કાઞ્ચનેન વિભૂષિતે
તેમનો રથ મનમાં રચાયેલો, પવિત્ર અને શહેરની સીમા જેટલો વિશાળ હતો; તે દિવ્ય ઘોડાઓથી જોડાયેલો, બાંધકામવાળો અને સોનાથી શોભિત હતો.
કવચેન મહાબાહો સોમાર્કકૃતલક્ષ્મણા। ધનુર્ધરો બદ્ધતૂણો બદ્ધગોધાઙ્ગુલિત્રવાન્
મહાબાહુ રામે ચાંદ્ર અને સૂર્યના ચિહ્નો ધરાવતું કવચ પહેર્યું હતું, હાથમાં ધનુષ્ય હતું, તૂણિર બાંધેલી હતી અને ગોધડીની ચામડીના અંગુઠા પહેર્યા હતા.
સારથ્યં કૃતવાંસ્તત્ર યુયુત્સોરકુતવ્રણઃ । સખા વેદવિદત્યન્તં દયિતો ભાર્ગવસ્ય હ
ત્યાં તેમના રથચાલક એક નિર્ભય અને યુદ્ધ માટે ઉત્સુક મિત્ર હતા, જે વેદોમાં પારંગત અને ભાર્ગવ રામના અત્યંત પ્રિય હતા.
આહ્વયાનઃ સ માં યુદ્ધે મનો હર્ષયતીવ મે । પુનઃ પુનરભિક્રોશન્નભિયાહીતિ ભાર્ગવઃ
ભાર્ગવ રામે મને યુદ્ધ માટે વારંવાર બોલાવ્યા, 'આવ, આગળ આવ!' એમ પોકારીને, તેમનું આહ્વાન મારા મનને ઉત્સાહિત કરતું હતું.
તમાદિત્યમિવોદ્યન્તમનાધૃષ્યં મહાબલમ્ । ક્ષત્રિયાન્તકરં રામમેકમેકઃ સમાસદૂમ્
હું એકલો જ રામ પાસે ગયો, જે ક્ષત્રિયોના વિનાશક છે, જેમ ઉગતા સૂર્ય પાસે જવામાં આવે તેમ, અપરાજેય અને મહાન શક્તિવાળા.
તતોઽહં બાણપાતેષુ ત્રિષુ વાહાન્નિગૃહ્ય વૈ । અવતીર્ય ધનુર્ન્યસ્ય પદાતિર્ઋષિસત્તમમ્
પછી મેં ત્રણ બાણવર્ષા વચ્ચે મારા ઘોડાઓને રોક્યા, રથમાંથી ઊતર્યો, ધનુષ્ય મૂકી દીધું અને પગપાળા ઋષિમાં શ્રેષ્ઠ એવા રામ પાસે ગયો.
અભ્યાગચ્છં તદા રામમર્ચિષ્યન્દ્વિજસત્તમમ્ । અભિવાદ્ય ચૈનં વિધિવદબ્રુવં વાક્યમુત્તમમ્
તે સમયે હું તેજસ્વી અને બ્રાહ્મણોમાં શ્રેષ્ઠ એવા રામ પાસે ગયો, તેમને યોગ્ય રીતે વંદન કરી, શ્રેષ્ઠ વચન કહ્યાં.
યોત્સ્યે ત્વયા રણે રામ સદૃશેનાધિકેન વા । ગુરુણા ધર્મશીલેન જયમાશાસ્વ મે વિભો
હે રામ, હું યુદ્ધમાં તારા સમાન કે શ્રેષ્ઠ, કે ગુરુ જેવો પણ હોય, તારી સામે લડવા તૈયાર છું; હે પ્રભુ, મને વિજયની આશીર્વાદ આપ.
એવમેતત્કુરુશ્રેષ્ઠ કર્તવ્યં ભૂતિમિચ્છતા। ધર્મો હ્યેષ મહાબાહો વિશિષ્ટૈઃ સહ યુધ્યતામ્
હા, હે કુરુમાં શ્રેષ્ઠ, જે મહિમા ઈચ્છે છે તેને આવું જ કરવું જોઈએ; હે મહાબાહુ, શ્રેષ્ઠ યોદ્ધાઓ સાથે લડનાર માટે આ જ ધર્મ છે.
શપેયં ત્વાં નચેદેવમાગચ્છેથા વિશાંપતે । યુધ્યસ્વ ત્વં રણે યત્તો ધૈર્યમાલમ્બ્ય કૌરવ
હે રાજાઓના રાજા, જો તું આવું ન કરતો, તો હું તને શાપ આપતો; હવે તું ધૈર્ય ધારણ કરીને યુદ્ધમાં ઉતર, હે કૌરવ.
ન તુ તે જયમાશાસે ત્વાં વિજેતુમહં સ્થિતઃ । ગચ્છ યુધ્યસ્વ ધર્મેણ પ્રીતોઽસ્મિ ચરિતેન તે
પણ હું તારી વિજયની આશા રાખતો નથી, કારણ કે હું તને હરાવવા આવ્યો છું; તું ધર્મપૂર્વક યુદ્ધ કર, હું તારા વર્તનથી પ્રસન્ન છું.
તતોઽહં તં નમસ્કૃત્ય રથમારુહ્ય સત્વરઃ । પ્રાધ્માપયં રણે શઙ્ખં પુનર્હેમપરિષ્કૃતમ્
પછી મેં તેમને વંદન કરીને તરત જ રથમાં ચઢ્યો અને યુદ્ધમાં ફરીથી સોનાથી શોભિત શંખ ફૂંક્યો.
તતો યુદ્ધં સમભવન્મમ તસ્ય ચ ભારત । દિવસાન્સુબહૂન્રાજન્પરસ્પરજિગીષયા
પછી, હે ભારત, મારા અને તેમના વચ્ચે ઘણા દિવસો સુધી યુદ્ધ થયું, બંને એકબીજાને જીતવા માટે પ્રયત્નશીલ રહ્યા.
સ મે તસ્મિન્રણે પૂર્વં પ્રાહરત્કઙ્ખપત્રિભિઃ । વષ્ટ્યા શતૈશ્ચ નવભિઃ શરાણાં નતષર્વણામ્
તે યુદ્ધમાં, તેમણે પહેલા મને ગીધના પાંખવાળા બાણોથી અને નવસો વાંકા બાણોથી ઘાયલ કર્યો.
ચત્વારસ્તેન મે વાહાઃ સૂતશ્ચૈવ વિશાંપતે । પ્રતિરુદ્ધાસ્તથૈવાહં સમરે દંશિતઃ સ્થિતઃ
તેમણે મારા ચારેય ઘોડા અને રથચાલકને રોકી લીધા, હે રાજાઓના રાજા, અને હું પણ ઘાયલ થઈને યુદ્ધમાં અડગ રહ્યો.
નમસ્કૃત્ય ચ દેવેભ્યો બ્રાહ્મણેભ્યો વિશેષતઃ । તમહં સ્મયન્નિવ રણે પ્રત્યભાષં વ્યવસ્થિતમ્
દેવતાઓને અને ખાસ કરીને બ્રાહ્મણોને વંદન કરીને, હું યુદ્ધમાં હળવી સ્મિત સાથે, તૈયાર ઉભેલા તેમને સંબોધિત કર્યો.