કૃપણં ત્વામભિપ્રેક્ષ્ય સિદ્ધચારણસેવિતા । મયા વિનિહતં દેવી રોદતામદ્ય પાર્થિવ
સિદ્ધો અને ચારણો જેની સેવા કરે છે, એવી દેવી આજે તને મારી હાથે દુઃખદ રીતે પડેલો જોઈને, હે રાજા, રડશે.
અતદર્હા મહાભાગા ભગીરથસુતાઽનઘા । યા ત્વામજીજનન્મન્દં યુદ્ધકામુકમાતુરમ્
પવિત્ર અને નિર્દોષ ભગીરથપુત્રી, જે આ દુઃખની લાયક નથી, અને જેણે તને, ધીમા અને યુદ્ધમાં મગ્ન એવા પુત્રને જન્મ આપ્યો, તે પણ શોક કરશે.
એહિ ગચ્છ મયા ભીષ્મ યુદ્ધકામુક દુર્મદ । ગૃહાણ સર્વં કૌરવ્ય રથાદિ ભરતર્ષભ
આ, આવ અને જા, હે ભીષ્મ, યુદ્ધની લાલસા અને ગર્વથી ભરેલો. હે કૌરવ, હે ભારતવંશના શ્રેષ્ઠ, તું રથ અને બધું લઈ જા.
ઇતિ બ્રુવાણં તમહં રામં પરપુરંજયમક્ । પ્રણમ્યક શિરસા રામમેવમસ્ત્વિત્યથાબ્રવમ્
હું દુશ્મનના શહેરો પર વિજય મેળવનારા રામને, જે આમ બોલ્યા, શિર નમાવીને કહ્યું: 'જેમ તું કહે છે તેમ જ થાઓ.'
એવમુક્ત્વા યયૌ રામઃ કુરુક્ષેત્રં યુયુત્સયા । પ્રવિશ્ય નગરં ચાહં સત્યવત્યૈ ન્યવેદયમ્
આ રીતે બોલીને રામ યુદ્ધની ઈચ્છા સાથે કુરુક્ષેત્ર તરફ ગયા. હું શહેરમાં પ્રવેશીને સત્યવતીને આ વાત સંભળાવી.
તતઃ કૃતસ્વસ્ત્યયનો માત્રા ચ પ્રતિનન્દિતઃ। દ્વિજાતીન્વાચ્ય પુણ્યાહં સ્વસ્તિ ચૈવ મહાદ્યુતે
પછી શુભ કાર્ય કરીને અને માતા દ્વારા આશીર્વાદ મેળવી, મેં બ્રાહ્મણોને પુણ્ય અને શુભ વચનો બોલવા કહ્યું, હે તેજસ્વી.
રથમાસ્થાય રુચિરં રાજતં પાણ્ડુરૈર્હયૈઃ। સૂપસ્કરં સ્વધિષ્ઠાનં વૈયાઘ્રપરિવારણમ્
પાંઢરા ઘોડાઓ જોડાયેલા, સુંદર ચાંદીના અને સર્વ સાધનોયુક્ત રથમાં, વાઘના ચિહ્નવાળા રક્ષકોની વચ્ચે, હું બેઠો.
ઉપપન્નં મહાશસ્ત્રૈઃ સર્વોપકરણાન્વિતમ્ । તત્કુલીનેન વીરેણ હયશાસ્ત્રવિદા રણે
મહાન શસ્ત્રો અને તમામ સાધનોથી સજ્જ, યુદ્ધમાં ઘોડાની કળા જાણતા અને ઉત્તમ કુળના વીર રથચાલક દ્વારા ચલાવવામાં આવતો એ રથ હતો.
યત્તં સૂતેન શિષ્ટેન બહુશો દૃષ્ટકર્મણા । દંશિતઃ પાણ્ડુરેણાહં કવચેન વપુષ્મતા
અનુભવી અને કુશળ રથચાલક સાથે, અનેક કાર્યોમાં નિપુણ એવા, હું ચમકતા પાંઢરા કવચથી સજ્જ હતો.
પાણ્ડુરં કાર્મુકં ગૃહ્ય પ્રાયાં ભરતસત્તમ । પાણ્ડુરેણાતપત્રેણ ધ્રિયમાણેન મૂર્ધનિ
પાંઢરું ધનુષ્ય લઈને, હે ભારતવંશના શ્રેષ્ઠ, હું પાંઢરા છત્રથી મથાળે છાયા પામી આગળ વધ્યો.
પાણ્ડુરૈશ્ચાપિ વ્યજનૈર્વીજ્યમાનો નરાધિપ । શુક્લવાસાઃ સિતોષ્ણીષઃ સર્વશુક્લવિભૂષણઃ
પાંઢરા પંખાથી પંખાવાતા, પાંઢરા વસ્ત્રો, પાંઢરી પાગડી અને સર્વે શ્વેત આભૂષણોથી સજ્જ, હે રાજા, હું હતો.
સ્તૂયમાનો જયાશીર્ભિર્નિષ્ક્રમ્ય ગજસાહ્વયાત્। કુરુક્ષેત્રં રણક્ષેત્રમુપાયાં ભરતર્ષભ
જયની શુભકામનાઓ સાથે સ્તુતિ થતો, હું હાથીદ્વારથી નીકળી, હે ભારતવંશના શ્રેષ્ઠ, યુદ્ધભૂમિ એવા કુરુક્ષેત્ર તરફ ગયો.
તે હયાશ્ચોદિતાસ્તેન સૂતેન પરમાહવે । અવહન્માં ભૃશં રાજન્મનોમારુતરંહસઃ
મહાયુદ્ધમાં રથચાલકે પ્રેરેલા એ ઘોડાઓ, હે રાજા, મને મન અને પવન જેવી ઝડપથી લઈ ગયા.
ગત્વાઽહં તત્કુરુક્ષેત્રં સ ચ રામઃ પ્રતાપવાન્ । યુદ્ધાય સહસા રાજન્પરાક્રાન્તૌ પરસ્પરમ્
હું અને પરાક્રમી રામ, હે રાજા, કુરુક્ષેત્ર પહોંચી, બંનેએ યુદ્ધ માટે એકબીજાની સામે મહાન પરાક્રમથી આગળ વધ્યા.
તતઃ સદર્શનેઽતિષ્ઠં રામસ્યાતિતપસ્વિનઃ । પ્રગૃહ્ય શઙ્ખપ્રવરંક તતઃ પ્રાધમમુત્તમમ્
પછી હું અત્યંત તપસ્વી રામજીની સામે ઉભો રહ્યો, શ્રેષ્ઠ શંખ હાથમાં લઈને તેને વગાડ્યો અને ઉત્તમ ધ્વનિ ફેલાવી.
તતસ્તત્ર દ્વિજા રાજંસ્તાપસાશ્ચ વનૌકસઃ। અપશ્યન્ત રણં દિવ્યં દેવાઃ સેન્દ્રગણાસ્તદા
એ સમયે, રાજા, ત્યાં રહેલા દ્વિજો, વનમાં વસતા તપસ્વીઓ અને દેવો તથા ઇન્દ્રના સમૂહે એ દિવ્ય યુદ્ધને જોયું.
તતો દિવ્યાનિ માલ્યાનિ પ્રાદુરાસંસ્તતસ્તતઃ। વાદિત્રાણિ ચ દિવ્યાનિ મેઘવૃન્દાનિ ચૈવ હ
પછી ચારેય તરફથી દિવ્ય માળાઓ દેખાઈ, સાથે જ સ્વર્ગીય વાદ્યો અને મેઘોના સમૂહો પણ પ્રગટ થયા.
તતસ્તે તાપસાઃ સર્વે ભાર્ગવસ્યાનુયાયિનઃ । પ્રેક્ષકાઃ સમપદ્યન્ત પરિવાર્ય રણાજિરમ્
પછી ભાર્ગવના અનુયાયી બધા તપસ્વીઓ યુદ્ધ મેદાનને ઘેરીને દર્શક તરીકે એકઠા થયા.
તતો મામબ્રવીદ્દેવી સર્વભૂતહિતૈષિણી । માતા સ્વરૂપિણી રાજન્કિમિદં તે ચિકીર્ષિતમ્
પછી સર્વ પ્રાણીઓના કલ્યાણની ઇચ્છા રાખતી, મારી માતા સ્વરૂપે રહેલી દેવીએ મને પૂછ્યું: 'રાજા, તું શું કરવા માંગે છે?'
ગત્વાઽહં જામદગ્ન્યં તુ પ્રયાચિષ્યે કુરૂદ્વહ । ભૂષ્મેણ સહ મા યોત્સીઃ શિષ્યેણેતિ પુનઃ પુનઃ
'હું જામદગ્ન્ય પાસે જઈને વારંવાર વિનંતી કરીશ, હે કુરુકુલના આનંદ, કે ભીષ્મ, તેના શિષ્ય સાથે યુદ્ધ ન કરે.'
મા મૈવં પુત્ર નિર્બન્ધં કુરુ વિપ્રેણ પાર્થિવ । જામદગ્ન્યેન સમરે યોદ્ધુમિત્યેવ ભર્ત્સયત્
'પુત્ર, બ્રાહ્મણ જામદગ્ન્ય સાથે યુદ્ધ કરવા માટે આટલો આગ્રહ ન રાખ, રાજા,' એમ કહીને માતાએ મને ઠપકો આપ્યો.
કિં ન વૈ ક્ષત્રિયહણો હરતુલ્યપરાક્રમઃ । વિદિતઃ પુત્ર રામસ્તે યતસ્તં યોદ્ધુમિચ્છસિ
'પુત્ર, શું તને ખબર નથી કે તારો રામ, ક્ષત્રિયોને સંહારનાર અને હરિ સમાન પરાક્રમી છે? તું એના સામે યુદ્ધ કરવા ઈચ્છે છે?'
તતોઽહમબ્રવં દેવીમભિવાદ્ય કૃતાઞ્જલિઃ। સર્વં તદ્ભરતશ્રેષ્ઠ યથાવૃત્તં સ્વયંવરે
પછી મેં હાથ જોડીને માતાને વંદન કરી અને, હે ભરતવંશના શ્રેષ્ઠ, સ્વયંવરમાં જે કંઈ બન્યું હતું તે બધું કહેલું.
યથા ચ રામો રાજેન્દ્ર મયા પૂર્વં પ્રચોદિતઃ । કાશિરાજસુતાયાશ્ચ યથા કર્મ પુરાતનમ્
અને, હે રાજાધિરાજ, મેં અગાઉ રામને કેવી રીતે ઉશ્કેર્યો હતો અને કાશીરાજની પુત્રી વિષે જે પ્રાચીન ઘટના હતી તે પણ સમજાવ્યું.
તતઃ સા રામમભ્યેત્ય જનની મે મહાનદી। મદર્થં તમૃષિં વીક્ષ્ય ક્ષમયામાસ ભાર્ગવમ્
પછી મારી માતા, મહાન નદી, રામજી પાસે ગઈ અને મારા માટે એ ઋષિને જોઈને ભાર્ગવને શાંત કરવાનો પ્રયાસ કર્યો.
ભીષ્મેણ સહ મા યોત્સીઃ શિષ્યેણેતિ વચો।़બ્રવીત્ । સ ચ તામાહ યાચન્તીં ભીષ્મમેવ નિવર્તય। ન ચ મે કુરુતે કામમિત્યહં તમુપાગમમ્
તેણે કહ્યું, 'ભીષ્મ, તારા શિષ્ય સાથે યુદ્ધ ન કર.' પણ જ્યારે માતા વિનંતી કરતી રહી, ત્યારે રામે કહ્યું, 'ભીષ્મને જ રોક, એ તો મારી ઈચ્છા માનતો નથી.' એટલે હું રામ પાસે ગયો.
તતો ગઙ્ગા સુતસ્નોહાન્માં સા પુનરુપાગમત્। નાસ્યા અકરવં વાક્યં ક્રોધપર્યાકુલેક્ષણઃ
પછી, ક્રોધથી આંખે લાલાઈ આવીને, મારી માતા ગંગા ફરીથી મારી પાસે આવી, પણ મેં એની વાત નહીં માની.
અથાદૃશ્યત ધર્માત્મા ભૃગુશ્રેષ્ઠો મહાતપાઃ। આહ્વયામાસ ચ તદા યુદ્ધાય દ્વિજસત્તમઃ
એ સમયે, ધર્મનિષ્ઠ અને મહાન તપસ્વી ભૃગુવંશના શ્રેષ્ઠ જણાયાં અને, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ, મને યુદ્ધ માટે પોકાર્યું.
તમહં સ્મયન્નિવ રણે પ્રત્યભાષં વ્યવસ્થિતમ્। ભૂમિષ્ઠં નોત્સહે યોદ્ધું ભવન્તં રથમાસ્થિતઃ
હું હળવી સ્મિત સાથે, યુદ્ધ માટે તૈયાર ઊભેલા રામજીને કહ્યું: 'તમે જમીન પર અને હું રથ પર છું, એ રીતે હું યુદ્ધ કરી શકતો નથી.'
આરોહ સ્યન્દનં વીર કવચં ચ મહાભુજ । બધાન સમરે રામ યદિ યોદ્ધું મયેચ્છસિ
'હે મહાબાહુ, રથ પર ચઢો અને કવચ પહેરો. જો મારી સાથે યુદ્ધ કરવા ઈચ્છો છો, તો રામજી, યુદ્ધ માટે તૈયાર થાઓ.'