તત્ર ત્વં નિહતો રામ મયા શરશતાર્દિતઃ । પ્રાપ્સ્યસે નિર્જિતાઁલ્લોકાઞ્શસ્ત્રપૂતો મહારણે
ત્યાં, હે રામ, હું તને શરોથી ભેદી ને પરાજિત કરીશ; અને તું શસ્ત્રથી પવિત્ર થયેલા વિજયી લોકોએ પ્રાપ્ત કરશે.
સ ગચ્છ વિનિવર્તસ્વ કુરુક્ષોત્રં રણપ્રિય । તત્રૈષ્યામિ મહાબાહો યુદ્ધાય ત્વાંતપોધન
હવે તું પાછું ફરીને, હે યુદ્ધપ્રેમી, કુરુક્ષેત્ર જા; ત્યાં, હે મહાબાહુ તપસ્વી, હું તારી સામે યુદ્ધ કરવા આવીશ.
અપિ યત્ર ત્વયા રામ કૃતં શૌચં પુરા પિતુઃ । તત્રાહમપિ હત્વા ત્વાં શૌચં કર્તાસ્મિ ભાર્ગવ
અને જ્યાં, હે રામ, તું તારા પિતાના અંત્યક્રિયા કરી હતી, ત્યાં જ, હે ભાર્ગવ, તને મારીને હું પણ તે ક્રિયા કરીશ.
તત્ર રામ સમાગચ્છ ત્વરિતં યુદ્ધદુર્મદ । વ્યપનેષ્યામિ તે દર્પં પૌરાણં બ્રાહ્મણબ્રુવ
ત્યાં, હે રામ, તું યુદ્ધના ઉન્માદમાં ઝડપથી આવી જા; હું તારો એ પ્રાચીન બ્રાહ્મણ અભિમાન દૂર કરી દઈશ.
યચ્ચાપિ કત્થસે રામ બહુશઃ પરિવત્સરે । નિર્જિતાઃ ક્ષત્રિયા લોકે મયૈકેનેતિ તચ્છ્રુણુ
અને તું વર્ષો સુધી જે ગર્વથી કહે છે કે દુનિયાના ક્ષત્રિયોને એકલા મેં જીત્યા છે—હે રામ, હવે તેની સાચી વાત સાંભળ.
ન તદા જાતવાન્ભીષ્મઃ ક્ષત્રિયો વાપિ મદ્વિધઃ । પઞ્ચાઞ્ચાતાનિ તેજાંસિ તૃણેષુ જ્વલિતં ત્વયા
એ સમયે તો ભીષ્મ કે મારા જેવા કોઈ ક્ષત્રિય જન્મ્યા જ નહોતા; તું જે પાંચ અગ્નિઓ પ્રગટાવ્યા, એ તો સુકા ઘાસમાં જ બળ્યા હતા.
યસ્તે યુદ્ધમયં દર્પં કામં ચ વ્યપનાશયેત્। સોઽહં જાતો મહાબાહો ભીષ્મઃ પરપુરંજયઃ। વ્યપનેષ્યામિ તે દર્પં યુદ્ધે રામ ન સંશયઃ
હે મહાબાહુ, હું ભીષ્મ છું, દુશ્મનના શહેરો પર વિજય મેળવનારો. હું તારી યુદ્ધની ગર્વ અને લડવાની ઈચ્છા દૂર કરવા માટે જન્મ્યો છું. હે રામ, યુદ્ધમાં હું તારો ગર્વ ચોક્કસપણે તોડી નાખીશ—આમાં કોઈ શંકા નથી.
તતો મામબ્રવીદ્રામઃ પ્રહસન્નિવ ભારત। દિષ્ટ્યા ભીષ્મ મયા સાર્ધં યોદ્ધુમિચ્છસિ સંગરે
પછી રામે મને, હે ભારત, હસતાં હસતાં કહ્યું: 'ભાગ્ય છે કે ભીષ્મ, તું મારી સાથે યુદ્ધ કરવા ઈચ્છે છે.'
અયં ગચ્છામિ કૌરવ્ય કુરુક્ષેત્રં ત્વયા સહ। ભાષિતં તે કરિષ્યામિ તત્રાગચ્છ પરંતપ
હે કૌરવ, હવે હું તારી સાથે કુરુક્ષેત્ર જાઉં છું. તું જે કહ્યું છે, એ હું ત્યાં જઈને કરીશ—હે દુશ્મનોને તપાવનાર, તું પણ ત્યાં આવજે.
તત્ર ત્વાં નિહતં માતા મયા શરશતાચિતમ્ । જાહ્નવી પશ્યતાં ભીષ્મ ગૃધ્રકઙ્કબલાશનમ્
હે ભીષ્મ, ત્યાં તારી માતા જોઈ લેશે કે હું તને શતાવધ બાણોથી ઢાંકીને મારી નાખ્યો છું અને ગંગા તને ગિધ અને કાગડાઓના ખોરાક તરીકે જુએ છે.
કૃપણં ત્વામભિપ્રેક્ષ્ય સિદ્ધચારણસેવિતા । મયા વિનિહતં દેવી રોદતામદ્ય પાર્થિવ
સિદ્ધો અને ચારણો જેની સેવા કરે છે, એવી દેવી આજે તને મારી હાથે દુઃખદ રીતે પડેલો જોઈને, હે રાજા, રડશે.
અતદર્હા મહાભાગા ભગીરથસુતાઽનઘા । યા ત્વામજીજનન્મન્દં યુદ્ધકામુકમાતુરમ્
પવિત્ર અને નિર્દોષ ભગીરથપુત્રી, જે આ દુઃખની લાયક નથી, અને જેણે તને, ધીમા અને યુદ્ધમાં મગ્ન એવા પુત્રને જન્મ આપ્યો, તે પણ શોક કરશે.
એહિ ગચ્છ મયા ભીષ્મ યુદ્ધકામુક દુર્મદ । ગૃહાણ સર્વં કૌરવ્ય રથાદિ ભરતર્ષભ
આ, આવ અને જા, હે ભીષ્મ, યુદ્ધની લાલસા અને ગર્વથી ભરેલો. હે કૌરવ, હે ભારતવંશના શ્રેષ્ઠ, તું રથ અને બધું લઈ જા.
ઇતિ બ્રુવાણં તમહં રામં પરપુરંજયમક્ । પ્રણમ્યક શિરસા રામમેવમસ્ત્વિત્યથાબ્રવમ્
હું દુશ્મનના શહેરો પર વિજય મેળવનારા રામને, જે આમ બોલ્યા, શિર નમાવીને કહ્યું: 'જેમ તું કહે છે તેમ જ થાઓ.'
એવમુક્ત્વા યયૌ રામઃ કુરુક્ષેત્રં યુયુત્સયા । પ્રવિશ્ય નગરં ચાહં સત્યવત્યૈ ન્યવેદયમ્
આ રીતે બોલીને રામ યુદ્ધની ઈચ્છા સાથે કુરુક્ષેત્ર તરફ ગયા. હું શહેરમાં પ્રવેશીને સત્યવતીને આ વાત સંભળાવી.
તતઃ કૃતસ્વસ્ત્યયનો માત્રા ચ પ્રતિનન્દિતઃ। દ્વિજાતીન્વાચ્ય પુણ્યાહં સ્વસ્તિ ચૈવ મહાદ્યુતે
પછી શુભ કાર્ય કરીને અને માતા દ્વારા આશીર્વાદ મેળવી, મેં બ્રાહ્મણોને પુણ્ય અને શુભ વચનો બોલવા કહ્યું, હે તેજસ્વી.
રથમાસ્થાય રુચિરં રાજતં પાણ્ડુરૈર્હયૈઃ। સૂપસ્કરં સ્વધિષ્ઠાનં વૈયાઘ્રપરિવારણમ્
પાંઢરા ઘોડાઓ જોડાયેલા, સુંદર ચાંદીના અને સર્વ સાધનોયુક્ત રથમાં, વાઘના ચિહ્નવાળા રક્ષકોની વચ્ચે, હું બેઠો.
ઉપપન્નં મહાશસ્ત્રૈઃ સર્વોપકરણાન્વિતમ્ । તત્કુલીનેન વીરેણ હયશાસ્ત્રવિદા રણે
મહાન શસ્ત્રો અને તમામ સાધનોથી સજ્જ, યુદ્ધમાં ઘોડાની કળા જાણતા અને ઉત્તમ કુળના વીર રથચાલક દ્વારા ચલાવવામાં આવતો એ રથ હતો.
યત્તં સૂતેન શિષ્ટેન બહુશો દૃષ્ટકર્મણા । દંશિતઃ પાણ્ડુરેણાહં કવચેન વપુષ્મતા
અનુભવી અને કુશળ રથચાલક સાથે, અનેક કાર્યોમાં નિપુણ એવા, હું ચમકતા પાંઢરા કવચથી સજ્જ હતો.
પાણ્ડુરં કાર્મુકં ગૃહ્ય પ્રાયાં ભરતસત્તમ । પાણ્ડુરેણાતપત્રેણ ધ્રિયમાણેન મૂર્ધનિ
પાંઢરું ધનુષ્ય લઈને, હે ભારતવંશના શ્રેષ્ઠ, હું પાંઢરા છત્રથી મથાળે છાયા પામી આગળ વધ્યો.
પાણ્ડુરૈશ્ચાપિ વ્યજનૈર્વીજ્યમાનો નરાધિપ । શુક્લવાસાઃ સિતોષ્ણીષઃ સર્વશુક્લવિભૂષણઃ
પાંઢરા પંખાથી પંખાવાતા, પાંઢરા વસ્ત્રો, પાંઢરી પાગડી અને સર્વે શ્વેત આભૂષણોથી સજ્જ, હે રાજા, હું હતો.
સ્તૂયમાનો જયાશીર્ભિર્નિષ્ક્રમ્ય ગજસાહ્વયાત્। કુરુક્ષેત્રં રણક્ષેત્રમુપાયાં ભરતર્ષભ
જયની શુભકામનાઓ સાથે સ્તુતિ થતો, હું હાથીદ્વારથી નીકળી, હે ભારતવંશના શ્રેષ્ઠ, યુદ્ધભૂમિ એવા કુરુક્ષેત્ર તરફ ગયો.
તે હયાશ્ચોદિતાસ્તેન સૂતેન પરમાહવે । અવહન્માં ભૃશં રાજન્મનોમારુતરંહસઃ
મહાયુદ્ધમાં રથચાલકે પ્રેરેલા એ ઘોડાઓ, હે રાજા, મને મન અને પવન જેવી ઝડપથી લઈ ગયા.
ગત્વાઽહં તત્કુરુક્ષેત્રં સ ચ રામઃ પ્રતાપવાન્ । યુદ્ધાય સહસા રાજન્પરાક્રાન્તૌ પરસ્પરમ્
હું અને પરાક્રમી રામ, હે રાજા, કુરુક્ષેત્ર પહોંચી, બંનેએ યુદ્ધ માટે એકબીજાની સામે મહાન પરાક્રમથી આગળ વધ્યા.
તતઃ સદર્શનેઽતિષ્ઠં રામસ્યાતિતપસ્વિનઃ । પ્રગૃહ્ય શઙ્ખપ્રવરંક તતઃ પ્રાધમમુત્તમમ્
પછી હું અત્યંત તપસ્વી રામજીની સામે ઉભો રહ્યો, શ્રેષ્ઠ શંખ હાથમાં લઈને તેને વગાડ્યો અને ઉત્તમ ધ્વનિ ફેલાવી.
તતસ્તત્ર દ્વિજા રાજંસ્તાપસાશ્ચ વનૌકસઃ। અપશ્યન્ત રણં દિવ્યં દેવાઃ સેન્દ્રગણાસ્તદા
એ સમયે, રાજા, ત્યાં રહેલા દ્વિજો, વનમાં વસતા તપસ્વીઓ અને દેવો તથા ઇન્દ્રના સમૂહે એ દિવ્ય યુદ્ધને જોયું.
તતો દિવ્યાનિ માલ્યાનિ પ્રાદુરાસંસ્તતસ્તતઃ। વાદિત્રાણિ ચ દિવ્યાનિ મેઘવૃન્દાનિ ચૈવ હ
પછી ચારેય તરફથી દિવ્ય માળાઓ દેખાઈ, સાથે જ સ્વર્ગીય વાદ્યો અને મેઘોના સમૂહો પણ પ્રગટ થયા.
તતસ્તે તાપસાઃ સર્વે ભાર્ગવસ્યાનુયાયિનઃ । પ્રેક્ષકાઃ સમપદ્યન્ત પરિવાર્ય રણાજિરમ્
પછી ભાર્ગવના અનુયાયી બધા તપસ્વીઓ યુદ્ધ મેદાનને ઘેરીને દર્શક તરીકે એકઠા થયા.
તતો મામબ્રવીદ્દેવી સર્વભૂતહિતૈષિણી । માતા સ્વરૂપિણી રાજન્કિમિદં તે ચિકીર્ષિતમ્
પછી સર્વ પ્રાણીઓના કલ્યાણની ઇચ્છા રાખતી, મારી માતા સ્વરૂપે રહેલી દેવીએ મને પૂછ્યું: 'રાજા, તું શું કરવા માંગે છે?'
ગત્વાઽહં જામદગ્ન્યં તુ પ્રયાચિષ્યે કુરૂદ્વહ । ભૂષ્મેણ સહ મા યોત્સીઃ શિષ્યેણેતિ પુનઃ પુનઃ
'હું જામદગ્ન્ય પાસે જઈને વારંવાર વિનંતી કરીશ, હે કુરુકુલના આનંદ, કે ભીષ્મ, તેના શિષ્ય સાથે યુદ્ધ ન કરે.'