પ્રવ્રજ્યા હિ સુદુઃખેયં સુકુમાર્યા વિશેષતઃ । રાજપુત્ર્યાઃ પ્રકૃત્યા ચક કુમાર્યાસ્તવ ભામિનિ
સુંદરિ, તપસ્વી જીવન તો બહુ કઠિન છે, ખાસ કરીને નાજુક સ્ત્રી માટે, અને રાજકન્યા માટે તો સ્વભાવથી જ વધુ મુશ્કેલ છે.
ભદ્રે દોષા હિ વિદ્યન્તે બહવો વરવર્ણિનિ । આશ્રમે વૈ વસન્ત્યાસ્તે ન ભવેયુઃ પિતુર્ગૃહે
સુમને, આશ્રમમાં રહેતી સુંદર સ્ત્રી માટે ઘણા દુર્ગુણો થાય છે; પણ પિતાના ઘરે એ બધું નથી રહેતું.
તતસ્ત્વન્યેઽબ્રુવન્વાક્યં તાપસાસ્તાં તપસ્વિનીમ્
પછી બીજા તપસ્વીઓએ પણ એ તપસ્વિ સ્ત્રીને શબ્દો કહ્યા.
ત્વામિહૈકાકિનીં દૃષ્ટ્વા નિર્જને ગહને વને। પ્રાર્થયિષ્યન્તિરાજાનસ્તસ્માન્મૈવં મનઃ કૃથાઃ
તને આ એકાંત, ઘન જંગલમાં એકલી જોઈને રાજાઓ તારી ઈચ્છા કરશે; એટલે તું આવું મનમાં ન લાવ.
ન શક્યં કાશિનગરં પુનર્ગન્તું પિતુર્ગૃહાન્। અવજ્ઞાતા ભવિષ્યામિ બાન્ધવાનાં ન સંશયઃ
હું ફરી કાશીનગર કે પિતાના ઘરે જઈ શકીશ નહીં; મારા સંબંધીઓ મને અવગણશે, એમાં કોઈ શંકા નથી.
ઉષિતાસ્મિ તથા બાલ્યે પિતુર્વેશ્મનિ તાપસાઃ । નાહં ગમિષ્યે ભદ્રં વસ્તત્ર યત્ર પિતા મમ। તપસ્તપ્તુમભીપ્સામિ તાપસૈઃ પરિરક્ષિતા
હું બાળપણમાં પિતાના ઘરે રહી ચૂકી છું, તપસ્વીઓ; હવે હું ત્યાં જવા માગતી નથી. હું તપસ્યા કરવા ઈચ્છું છું, અને તપસ્વીઓની રક્ષા હેઠળ રહીશ.
યથા પરેઽપિ મે લોકે ન સ્યાદેવં મહાત્યયઃ । દૌર્ભાગ્યં તાપસશ્રેષ્ઠાસ્તસ્માત્તપ્સ્યામ્યહં તપઃ
મારે આવું મોટું દુર્ભાગ્ય બીજાં જન્મમાં પણ ન આવે, એ માટે, હે શ્રેષ્ઠ તપસ્વીઓ, હું તપસ્યા કરવી છું.
ઇત્યેવં તેષુ વિપ્રેષુ ચિન્તયન્સુ યથાતથમ્। રાજર્ષિસ્તદ્વનં પ્રાપ્તસ્તપસ્વી હોત્રવાહનઃ । `તાં તથા ભાવિનીં દૃષ્ટ્વા શ્રુત્વા ચોદ્વિગ્રમાનસઃ
ત્યાં બ્રાહ્મણો એમ વિચારી રહ્યા હતા, ત્યારે તપસ્વી રાજર્ષિ હોત્રવાહન એ વનમાં આવ્યા. એમ્બાને એ રીતે જોઈ અને સાંભળી, તેમનું મન ચિંતા થી ભરાઈ ગયું.
તતસ્તે તાપસાઃ સર્વે પૂજયન્તિ સ્મ તં નૃપમ્ । પૂજાભિઃ સ્વાગતાદ્યાભિરાસનેનોદકેન ચ
પછી બધા તપસ્વીઓએ એ રાજાને સન્માનપૂર્વક આવકાર, બેઠક અને પાણી આપી સન્માન કર્યો.
તસ્યોપવિષ્ટસ્ય સતો વિશ્રાન્તસ્યોપશ્રૃણ્વતઃ। પુનરેવ કથાં ચક્રુઃ કન્યાં પ્રતિ વનૌકસઃ
રાજા બેઠા, આરામ કર્યો અને સાંભળતા હતા, ત્યારે વનવાસીઓએ ફરી કન્યા વિશે વાત શરૂ કરી.
અમ્બાયાસ્તાં કથાં શ્રુત્વા કાશિરાજ્ઞશ્ચ ભારત। રાજર્ષિઃ સ મહાતેજા બભૂવોદ્વિગ્રમાનસઃ
હે ભારત, એમ્બાની અને કાશીરાજની વાત સાંભળી, એ મહાત્મા રાજર્ષિનું મન ઉદ્વિગ્ન થઈ ગયું.
તાં તથાવાદિનીં શ્રુત્વા દૃષ્ટ્વા ચ સ મહાતપાઃ । રાજર્ષિઃ કૃપયાવિષ્ટો મહાત્મા હોત્રવાહનઃ
એમ્બાને એ રીતે બોલતી અને જોઈ, ત્યારે મહાન તપસ્વી રાજર્ષિ હોત્રવાહન દયાથી ભરાઈ ગયા.
સ વેપમાન ઉત્થાય માતુસ્તસ્યાઃ પિતા તદા। તાં કન્યામઙ્કમારોપ્ય પર્યશ્વાસયત પ્રભો
પછી, તેની માતાના પિતા કાંપતા ઊભા થયા અને એ કન્યાને ગોદમાં બેસાડી, તેને શાંત પાડવાનો પ્રયાસ કર્યો.
સ તામપૃચ્છત્કાર્ત્સ્ન્યેન વ્યસનોત્પત્તિમાદિતઃ । સા ચ તસ્મૈ યથાવૃત્તં વિસ્તરેણ ન્યવેદયત્
તેમણે એ કન્યાને તેના દુઃખની શરૂઆત વિશે વિગતે પૂછ્યું. એણે પણ જે કંઈ બન્યું હતું તે બધું વિગતવાર કહી સંભળાવ્યું.
તતઃ સ રાજર્ષિરભૂદ્દુઃખશોકસમન્વિતઃ। કાર્યં ચ પ્રતિપેદે તન્મનસાં સુમહાતપાઃ
પછી એ રાજર્ષિ દુઃખ અને શોકથી વ્યાકુળ થઈ ગયા અને એ મહાન તપસ્વીએ મનમાં શું કરવું તે નક્કી કર્યું.
અબ્રવીદ્વેપમાનશ્ચ કન્યામાર્તાં સુદુઃખિતઃ । મા ગાઃ પિતુર્ગૃહં ભદ્રે માતુસ્તે જનકો હ્યહમ્
કાંપતા અને ખૂબ દુઃખી થઈને, તેમણે એ પીડિત કન્યાને કહ્યું: 'પુત્રી, તું પિતાના ઘરે જા નહીં; હું તો તારી માતાનો પિતા છું.'
દુઃખં છિન્દ્યામહં તે વૈ મયિ વર્તસ્વ પુત્રિકે। પર્યાપ્તં તે મનો વત્સે યદેવં પરિશુષ્યસિ
'હું તારો દુઃખ દૂર કરીશ—મારી પાસે જ રહે, બેટી. હવે તારો મન વધુ દુઃખથી સુકાઈ ન જાય, એટલું પૂરતું છે.'
ગચ્છ મદ્વચનાદ્રામં જામદગ્ન્યં તપસ્વિનમ્ । રામસ્તે સુમહદ્દુઃખં શોકં ચૈવાપનેષ્યતિ
'મારા કહેવા મુજબ તું જા, જમદગ્નિના પુત્ર રામ તપસ્વી પાસે. રામ તારો મોટું દુઃખ અને શોક દૂર કરી દેશે.'
હનિષ્યતિ રણે ભીષ્મં ન કરિષ્યતિ ચેદ્વચઃ । તં ગચ્છ ભાર્ગવશ્રેષ્ઠં કાલાગ્નિસમતેજસમ્
'જો ભીષ્મ મારા શબ્દ માનશે નહીં, તો રામ યુદ્ધમાં તેને મારે પણ. તું એ ભૃગુવંશના શ્રેષ્ઠ, સમયાગ્નિ જેવી તેજવાળા રામ પાસે જા.'
પ્રતિષ્ઠાપયિતા સ ત્વાં સમે પથિ મહાતપાઃ । તતસ્તુ સુસ્વરં બાષ્પસુત્સૃજન્તી પુનઃ પુનઃ
'એ મહાન તપસ્વી તને સાચા માર્ગે દોરી દેશે.' ત્યારબાદ, એ કન્યાએ વારંવાર આંસુઓ સાથે ધીમી અવાજે કહ્યું—
અબ્રવીત્પિતરં માતુઃ મા તદા હોત્રવાહનમ્ । અભિવાદયિત્વા શિરસા ગમિષ્યે તવ શાસનાત્
એણે પોતાની માતાના પિતા હોત્રવાહનને કહ્યું: 'હું તમારે ચરણોમાં વંદન કરીને, તમારા આજ્ઞાથી જઇશ.'
અપિ નામાદ્ય પશ્યેયમાર્યં તં લોકવિશ્રુતમ્ । કથં ચ તીવ્રં દુઃકં મે નાશકયિષ્યતિ ભાર્ગવઃ। એતદિચ્છામ્યહં જ્ઞાતું યથા યાસ્યમિ તત્ર વૈઃ
'શાયદ આજે હું એ લોકવિખ્યાત મહાન પુરુષને જોઈ શકું. ભૃગુવંશી રામ કઈ રીતે મારું ઘનિષ્ઠ દુઃખ દૂર કરશે? અને હું ત્યાં કેવી રીતે જઈશ—આ બધું જાણવું છે.'
રામં દ્રક્ષ્યસિ ભદ્રે ત્વં જામદગ્ન્યં મહાવને। ઉગ્રે તપસિ વર્તન્તં સત્યસન્ધં મહાબલમ્
'હે શુભે, તું જમદગ્નિના પુત્ર રામને મહાવનમાં જોશે—જે કઠોર તપમાં લીન છે, સત્યનિષ્ઠ છે અને મહાબળવાન છે.'
મહેન્દ્રં વૈ ગિરિશ્રેષ્ઠં રામો નિત્યમુપાસ્તિ હ। ઋષયો વેદવિદ્વાંસો ગન્ધર્વાપ્સરસસ્તથા
'રામ સતત મહેન્દ્ર, એ શ્રેષ્ઠ પર્વતનું પૂજન કરે છે. ત્યાં ઋષિઓ, વેદજ્ઞ, તેમજ ગંધર્વો અને અપ્સરાઓ પણ આવે છે.'
તત્ર ગચ્છસ્વ ભદ્રં તે બ્રૂયાશ્ચૈનં વચો મમ। અભિવાદ્ય ચ તં મૂંર્ધ્ના તપોવૃદ્ધં દૃઢવ્રતમ્
'ત્યાં જા, તારો કલ્યાણ થાય, અને મારા શબ્દો તેને કહેજે. મસ્તક નમાવી, એ તપમાં વૃદ્ધ અને દૃઢવ્રત પુરુષને સંબોધન કરજે.'
બ્રૂયાશ્ચૈનં પુનર્ભદ્રે યત્તે કાર્યં મનીષિતમ્ । મયિ સંકીર્તિતે રામઃ સર્વં તત્તે કરિષ્યતિ
'પછી ફરીથી, પુત્રી, તું જે કાર્ય ઇચ્છે છે તે પણ તેને સ્પષ્ટ કહેજે. જો તું મારું નામ રામને ઉલ્લેખશે, તો એ તારા માટે બધું કરી દેશે.'
મમ રામઃ સખા વત્સે પ્રીતિયુક્તઃ સુહૃચ્ચ મે। જમદગ્નિસુતો વીરઃ સર્વશસ્ત્રભૃતાં વરઃ
'રામ તો મારો મિત્ર છે, બેટી, ખૂબ પ્રેમાળ અને સારો સાથી છે—જમદગ્નિનો પુત્ર, શસ્ત્રધારીઓમાં શ્રેષ્ઠ અને પરાક્રમી.'
એવં બ્રુવતિ કન્યાં તુ પાર્થિવે હોત્રવાહને । અકૃતવ્રણઃ પ્રાદુરાસીદ્રામસ્યાનુચરઃ પ્રિયઃ
જ્યારે હોત્રવાહન રાજાએ કન્યાને આવું કહ્યું, ત્યારે રામના પ્રિય અનુચર અકૃતવરણ ત્યાં પ્રગટ થયા.
તતસ્તે મનુયઃ સર્વે સમુત્તસ્થુઃ મહસ્રશઃ । સ ચ રાજા વયોવૃદ્ધઃ સૃઞ્યયો હોત્રવાહનઃ
પછી ત્યાં બધા માણસો એકસાથે ઊભા થયા, અને વૃદ્ધ રાજા શ્રુંજયો હોત્રવાહન પણ ઊભા થયા.
તતો દૃષ્ટ્વા કૃતાતિથ્યમન્યોન્યં તે વનૌકસઃ । સહિતા ભરતશ્રેષ્ઠ નિષેદુઃ પરિવાર્ય તમ્
પછી, એકબીજાને યથાયોગ્ય આદર આપ્યા પછી, એ વનવાસીઓ અને ભરતોમાં શ્રેષ્ઠ એના આસપાસ બેઠા.