દેવવ્રતત્વં વિજ્ઞાપ્ય પૃથિવીં સર્વરાજસુ । નૈવ હન્યાં સ્ત્રિયં જાતુ ન સ્ત્રીપૂર્વં કદાચન
હું સર્વ રાજાઓ સામે દેવવ્રતનું વ્રત જાહેર કર્યું છે—હું કદી સ્ત્રીને કે જે પહેલા સ્ત્રી રહી હોય તેને કદી નહિ મારું.
સ હિ સ્ત્રીપૂર્વકો રાજઞ્શિખણ્ડી યદિ તે શ્રુતઃ । કન્યા ભૂત્વા પુમાઞ્ચાતો ન યોત્સ્યે તેન ભારત
હે રાજા, શિખંડી સ્ત્રીથી પુરુષ થયો છે, જેમ તમે સાંભળ્યું હશે; પહેલાં કન્યા હતો અને પછી પુરુષ બન્યો, તેથી હું તેના સાથે યુદ્ધ કરતો નથી, હે ભારત.
સર્વાંસ્ત્વન્યાન્હનિષ્યામિ પાર્થિવાન્ભરતર્ષભ । યાન્સમેષ્યામિ સમરે ન તુ કુન્તીસુતાન્નૃપ
હે ભારતમાં શ્રેષ્ઠ, યુદ્ધમાં જે બીજા રાજાઓ મળશે તેમને હું મારું, પણ કુંતીના પુત્રોને, હે રાજા, હું નહિ મારું.
કિમર્થં ભરતશ્રેષ્ઠ નૈવ હન્યાઃ શિખણ્ડિનમ્ । ઉદ્યતેષુમથો દૃષ્ટ્વા સમરેષ્વાતતાયિનમ્
હે ભારત શ્રેષ્ઠ, યુદ્ધમાં શસ્ત્રો ઉઠાવનાર અને સામે લડનાર શિખંડીને તમે કેમ નહિ મારો છો?
પૂર્વમુક્ત્વા મહાબાહો પાઞ્ચાલાન્સહ સોમકૈઃ । હનિષ્યામીતિ ગાઙ્ગેય તન્મે બ્રૂહિ પિતામહ
હે મહાબાહુ, પહેલાં તો તમે પાંચાલો અને સોમકોને મારવાની વાત કરી હતી; હે ગાંગેય, પિતામહ, એનું કારણ મને કહો.
શ્રૃણુ દુર્યોધન કથાં સહૈભિર્વસુધાધિપૈઃ । યદર્થં યુધિ સંપ્રેક્ષ્ય નાહં હન્યાં શિખણ્ડિનમ્
હે દુર્યોધન, આ રાજાઓ સાથે સાંભળો કે કેમ હું યુદ્ધમાં શિખંડીને જોઈને પણ તેને નહિ મારું, એની વાર્તા શું છે.
મહારાજો મમ પિતા શાન્તનુર્લોકવિશ્રુતઃ । દિષ્ટાન્તમાપ ધર્માત્મા સમયે ભરતર્ષભ
મારા પિતા મહારાજ શાંતનુ, જે જગતમાં પ્રસિદ્ધ હતા, ધર્મનિષ્ઠ અને વચનપાલક હતા, તેમણે અંત સમય પ્રાપ્ત કર્યો.
તતોઽહં ભરતશ્રેષ્ઠ પ્રતિજ્ઞાં પરિપાલયન્ । ચિત્રાઙ્ગદં ભ્રાતરં વૈ મહારાજ્યેઽભ્યપેચયમ્
હે ભારત શ્રેષ્ઠ, પછી મેં મારી પ્રતિજ્ઞા પાળીને મારા ભાઈ ચિત્રાંગદને મહારાજ્ય પર બેસાડ્યો.
તસ્મિંશ્ચ નિધનં પ્રાપ્તે સત્યવત્યા મતે સ્થિતઃ । વિચિત્રવીર્યં રાજાનમભ્યષિઞ્ચં યથાવિધિ
જ્યારે તે અવસાન પામ્યા, ત્યારે મેં સત્યવતીની ઈચ્છા પ્રમાણે વિચિત્રવીર્યને રાજપદે બેસાડ્યો, જેમ નિયમ છે તેમ.
મયાઽભિષિક્તો રાજેન્દ્ર યવીયાનપિ ધર્મતઃ । વિચિત્રવીર્યો ધર્માત્મા મામેવ સમુદૈક્ષત
હું જેઓની ઉંમરે નાનો હતો, પણ ધર્મ પ્રમાણે મેં વિચિત્રવીર્યને રાજા બનાવ્યો અને તે પૂરેપૂરો મારો આધાર રાખતો હતો.
તસ્ય દારક્રિયાં તાત ચિકીર્ષુરહમપ્યુત । અનુરૂપાદિવ કુલાદિત્યેવ ચ મનો દધે
હે પિતા, તેના લગ્ન માટે હું પણ ઉત્સુક હતો અને યોગ્ય કુળમાંથી વર-વધૂ શોધવાનો વિચાર કર્યો.
તથાઽશ્રૌષં મહાબાહો તિસ્રઃ કન્યાઃ સ્વયંવરે । રૂપેણાપ્રતિમાઃ સર્વાઃ કાશિરાજસુતાસ્તદા । અમ્બાં ચૈવામ્બિકાં ચૈવ તથૈવામ્બાલિકામપિ
હે મહાબાહુ, એ સમયે મેં સાંભળ્યું કે કાશીરાજની ત્રણ કન્યાઓ, સૌંદર્યમાં અનન્ય, સ્વયંવરમાં હાજર છે—અંબા, અંબિકા અને અંબાલિકા.
રાજાનશ્ચ સમાહૂતાઃ પૃથિવ્યાં ભરતર્ષભ। અમ્બા જ્યેષ્ઠાભવત્તાસામમ્બિકા ત્વથ મધ્યમા
ભારત વંશના શિરોમણિ, આખી ધરતી પરથી રાજાઓ બોલાવાયા હતા. એમાં અંબા સૌથી મોટી હતી, અંબિકા વચ્ચેની હતી,
અમ્બાલિકા ચ રાજેન્દ્ર રાજકન્યા યવીયસી । સોઽહમેકરથેનૈવ ગતઃ કાશિપતેઃ પુરીમ્
અને અંબાલિકા, રાજાઓના રાજા, એ સૌથી નાની રાજકન્યા હતી. હું એકલાં જ એક રથમાં કાશીના રાજાના શહેરમાં ગયો હતો.
અપશ્યં તા મહાબાહો તિસ્રઃ કન્યાઃ સ્વલઙ્કૃતાઃ। રાજ્ઞશ્ચૈવ સમાહૂતાન્પાર્થિવાન્પૃથિવીપતે
ત્યાં મેં એ ત્રણેય સજ્જ શોભાયમાન કન્યાઓને જોયા અને સાથે બોલાવાયેલા પૃથ્વીના રાજાઓને પણ જોયા.
તતોઽહં તાન્નૃપાન્સર્વાનાહૂય સમરે સ્થિતાન્। રથમારોપયાઞ્ચક્રે કન્યાસ્તા ભરતર્ષભ
પછી, ભારત વંશના શ્રેષ્ઠ, હું એ તમામ યુદ્ધ માટે ઉભેલા રાજાઓને બોલાવ્યા અને એ કન્યાઓને મારા રથ પર બેસાડ્યા.
વીર્યશુલ્કાશ્ચ તા જ્ઞાત્વા સમારોપ્ય રથં તદા। અવોચં પાર્થિવાન્સર્વાનહં તત્ર સમાગતાન્। ભીષ્મઃ શાન્તનવઃ કન્યા હરતીતિ પુનઃપુનઃ
એ કન્યાઓને પરાક્રમથી જીતવાની શરત હતી, એ જાણીને મેં તેમને રથ પર બેસાડ્યા અને ત્યાં ભેગા થયેલા બધા રાજાઓને કહ્યું: 'શાંતનુપુત્ર ભીષ્મ એ કન્યાઓને લઈ જાય છે!' એમ ફરી ફરી જાહેર કર્યું.
તે યતધ્વં પરં શક્ત્યા સર્વે મોક્ષાય પાર્થિવાઃ । પ્રસહ્ય હિ હરામ્યેષ મિષતાં વો નરર્ષભાઃ
'હવે, જો તમારે તેમને મુક્ત કરવી હોય તો, બધાજ રાજાઓ, પૂરી તાકાત લગાવો! કેમ કે હું તમારી આંખ સામે જ તેમને બળજબરીથી લઈ જઈ રહ્યો છું, પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠો!'
તતસ્તે પૃથિવીપાલાઃ સમુત્પતુરુદાયુધાઃ । યોગો યોગ ઇતિ ક્રુદ્ધાઃ સારથીનભ્યચોદયન્
પછી એ પૃથ્વીના રાજાઓ હથિયાર લઈને ગુસ્સામાં ઊભા થયા, 'તૈયારી કરો! તૈયારી કરો!' એમ બોલી અને પોતાના રથચાલકોને આગળ ધપાવ્યા.
તે રથૈર્ગસઙ્કાશૈર્ગજૈશ્ચ ગજયોધિનઃ। પુષ્ટૈશ્વાશ્વૈર્મહીપાલાઃ સમુત્પેતુરુદાયુધાઃ
એ રાજાઓ મેઘ જેવા રથો અને ગજસેનાપતિઓ સાથે સુપોષિત ઘોડાઓ પર હથિયાર લઈને ઊભા થયા.
તતસ્તે માં મહીપાલાઃ સર્વ એવ વિશાં પતે। રથવ્રાતેન મહતા સર્વતઃ પર્યવારયન્
પછી, જનસમુદાયના સ્વામી, એ બધા રાજાઓએ મને ચારેય બાજુથી વિશાળ રથસેનાથી ઘેરી લીધો.
તાનહં શરવર્ષેણ સમન્તાત્પર્યવારયમ્ । સર્વાન્નૃપાંશ્ચાપ્યજયં દેવરાડિવ દાનવાન્
હું ચારેય બાજુથી તીરોની વરસાદ વરસાવીને તેમને રોકી દીધા અને બધા રાજાઓને હરાવ્યા, જેમ દેવરાજ ઇન્દ્ર દાનવોને હરાવે છે.
અપાતયં શરૈર્દીપ્તૈઃ પ્રહસન્ભરતર્ષભ । તેષામાપતતાં ચિત્રાન્ધ્વજાન્હેમપરિષ્કૃતાન્
હસતાં હસતાં, ભારતવંશના શ્રેષ્ઠ, મેં તેજસ્વી તીરો વડે મારા પર તૂટતા રાજાઓના સુવર્ણથી શોભતા ધ્વજાઓને તોડી નાખ્યા.
એકૈકેન હિ બાણેન ભૂમૌ પાતિતવાનહમ્ । હયાંસ્તેષાં ગજાંશ્ચૈવ સારથીંશ્ચાપ્યહં રણે
હું એક એક તીરથી તેમના ઘોડા, હાથી અને રથચાલકોને યુદ્ધમાં જમીન પર પાડી દીધા.
તે નિવૃત્તાશ્ચ ભગ્નાશ્ચ દૃષ્ટ્વા તલ્લાઘવં મમ। `પ્રણિપેતુશ્ચ સર્વે વૈ પ્રશશંસુશ્ચ પાર્થિવાઃ
મારી ઝડપ જોઈને, તેઓ હારીને અને તૂટીને પાછા ફર્યા; બધા રાજાઓએ મને વંદન કર્યું અને મારી પ્રશંસા કરી.
તત આદાય તાઃ કન્યા નૃપતીંશ્ચ વિસૃજ્ય તાન્।' અથાઽહં હાસ્તિનપુરમાયાં જિત્વા મહીક્ષિતઃ
પછી, એ કન્યાઓને લઈ અને રાજાઓને છોડી, હું વિજયી બનીને હસ્તિનાપુર પાછો ફર્યો, ધરતીના રાજા.
તતોઽહં તાશ્ચ કન્યા વૈ ભ્રાતુરર્થાય ભારત। તચ્ચ કર્મ મહાબાહો સત્યવત્યૈ ન્યવેદયમ્
પછી, મહાબાહુ, એ કન્યાઓને ભાઈ માટે આપી અને એ કાર્ય સત્યવતીને સંભળાવ્યું.
તતોઽહં ભરતશ્રેષ્ઠ માતરં વીરમાતરમ્ । અભિગમ્યોપસંગૃહ્ય દાશેયીમિદમબ્રુવમ્
પછી, ભારતવંશના શ્રેષ્ઠ, હું વીરમાતાને મળવા ગયો, તેમને ભેટી અને માછીમારની પુત્રીને કહ્યું,
ઇમાઃ કાશિપતેઃ કન્યા મયા નિર્જિત્ય પાર્થિવાન્ । વિચિત્રવીર્યસ્ય કૃતે વીર્યશુલ્કા હૃતા ઇતિ
'આ કાશીના રાજાની દીકરીઓ મેં વિचित्रવીર્ય માટે, રાજાઓને હરાવી, પરાક્રમથી જીતેલી છે.'
તતો મૂર્ધન્યુપાઘ્રાય પર્યશ્રુનયના નૃપ। આહ સત્યવતી હૃષ્ટા દિષ્ટ્યા પુત્ર જિતં ત્વયા
પછી, સત્યવતી આનંદથી, આંખોમાં આંસુ લઈને, મારા માથાને સુઘી અને કહ્યું: 'પુત્ર, તારા પરાક્રમથી વિજય મળ્યો, એ મારા માટે શુભ છે.'