મનોભિઃ સહ સંવેગૈઃ સંસ્મૃત્ય ચ પુરાતનમ્ । સામર્થ્યં પાણ્ડવેયાનાં યથા પ્રત્યક્ષદર્શનાત્
પાંડુપુત્રોની જૂની શક્તિ અને શૌર્યને મનથી અને ભાવનાથી યાદ કરતાં, એવું લાગતું હતું જાણે એ બધું આંખે જોઈ રહ્યા હોઈએ.
દ્રૌપદેયા મહારાજ સર્વે પઞ્ચ મહારથાઃ । વૈરાટિરુત્તરશ્ચૈવ રથોદારો મતો મમ
રાજા, દ્રૌપદીના બધા પાંચ પુત્રો મહાન રથીઓ છે અને વૈરાટનો પુત્ર ઉત્તર પણ મારા મત પ્રમાણે મહાન રથવીર છે.
અભિમન્યુર્મહાબાહૂ રથયૂથમયૂથપઃ । સમઃ પાર્થેન સમરે વાસુદેવેન ચારિહા
અભિમન્યુ બલવાન અને રથસેનાનો નેતા છે; યુદ્ધમાં તે પાર્થ અને દુશ્મનવિનાશક વાસુદેવ જેટલો જ સમાન છે.
લઘ્વસ્ત્રશ્ચિત્રયોધી ચ મનસ્વી ચ દૃઢવ્રતઃ । સંસ્મરન્વૈ પરિક્લેશં સ્વપિતુર્વિક્રમિષ્યતિ
તે હલકા શસ્ત્રોમાં નિપુણ, ચતુર યુદ્ધવીર અને દૃઢ પ્રતિજ્ઞા ધરાવનાર છે; તે પોતાના પિતાના દુઃખોને યાદ કરીને, પિતાને સમાન બનવા પ્રયત્ન કરશે.
સાત્યકિર્માધવઃ શૂરો રથયૂથપયૂથપઃ। એષ વૃષ્ણિપ્રવીરાણામમર્ષી જિતસાધ્વસઃ
સાત્યકી, યાદવવંશી અને શૂરવીર છે, રથસેનાનો નેતા છે; વૃષ્ણિઓમાં શ્રેષ્ઠ, ઉગ્ર અને નિર્ભય છે.
ઉત્તમૌજાસ્તથા રાજન્રથોદારો મતો મમ । યુધામન્યુશ્ચ વિક્રાન્તો રથોદારો મતો મમ
રાજા, ઉત્તમૌજાસ પણ મારા મત પ્રમાણે મહાન રથવીર છે અને યુધામન્યુ પણ પરાક્રમી અને મહાન રથવીર તરીકે મને માન્ય છે.
એતેષાં બહુસાહસ્રા રથા નાગા હયાસ્તથા । યોત્સ્યન્તે તે તનૂસ્ત્યક્ત્વા કુન્તીપુત્રપ્રિયેપ્સયા
આ બધાના માટે હજારો રથો, હાથીઓ અને ઘોડાઓ યુદ્ધમાં ઉતરશે, અને કુંતીપુત્રોની પ્રીતિ માટે પોતાનું જીવન પણ અર્પણ કરશે.
પાણ્ડવૈઃ સહ રાજેન્દ્ર તવ સેનાસુ ભારત। અગ્નિમારુતવદ્રાજન્નાહ્વયન્તઃ પરસ્પરમ્
રાજાધિરાજ, તમારી સેના અને પાંડવો સાથે મળીને, એ બધા અગ્નિ અને પવનની જેમ એકબીજાને પડકારશે.
અજેયૌ સમરે વૃદ્ધૌ વિરાટદ્રુપદૌ તથા। મહારથૌ મહાવીર્યૌ મતૌ મે પુરુષર્ષભૌ
યુદ્ધમાં વૃદ્ધ વૈરાટ અને દ્રુપદ અજેય છે; એ બંને મહાન રથવીર, મહાબલવાન અને મારા મત પ્રમાણે મનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠ છે.
વયોવૃદ્ધાવપિ હિ તૌ ક્ષત્રધર્મપરાયણૌ । યતિષ્યેતે પરં શક્ત્યા સ્થિતૌ વીરગતે પથિ
યાદિ વયમાં વૃદ્ધ હોય, તો પણ એ બંને ક્ષત્રિય ધર્મને પાળનાર છે; એ પોતાનું સર્વશક્તિથી પ્રયત્ન કરશે અને વીરતાના માર્ગે અડગ રહેશે.
સંબન્ધિકેન રાજેન્દ્ર તૌ તુ વીર્યબલાન્વયાત્ । આર્યવૃત્તૌ મહેષ્વાસૌ સ્નેહવીર્યસિતાવુભૌ
રાજા, આ બંને સંબંધથી જોડાયેલા છે અને પરાક્રમ અને બલના વંશજ છે; એ આર્ય વર્તનવાળા, મહાન ધનુર્ધર અને પ્રેમ તથા શૌર્યથી એકતામાં બંધાયેલા છે.
કારણં પ્રાપ્ય તુ નરાઃ સર્વ એવ મહાભુજાઃ । શૂરા વા કાતરા વાપિ ભવન્તિ કુરુપુઙ્ગવ
કુરુવંશના શ્રેષ્ઠ, કારણ આવે ત્યારે બધા મનુષ્યો—શૂર હોય કે ડરપોક—પોતાની સ્વભાવ પ્રમાણે brave કે ભયભીત બની જાય છે.
એકાયનગતાવેતૌ પાર્થિવૌ દૃઢધન્વિનૌ । પ્રાણાંસ્ત્યક્ત્વા પરં શક્ત્યા ઘટ્ટિતારૌ પરન્તપ
આ બંને રાજાઓ દૃઢ ધનુર્ધર છે અને એક જ હેતુ માટે એકઠા થયા છે; શત્રુઓના તપાવનાર, એ પોતાનું પ્રાણ ત્યાગીને પણ સર્વશક્તિથી પ્રયત્ન કરશે.
પૃથગક્ષૌહિણીભ્યાં તાવુભૌ સંયતિ દારુણૌ । સંબન્ધિભાવં રક્ષન્તૌ મહત્કર્મ કરિષ્યતઃ
આ બંને અલગ-અલગ સેના સાથે યુદ્ધમાં ભયાનક પરાક્રમ કરશે અને સંબંધનું પાલન કરતા મહાન કાર્યો કરશે.
લોકવીરૌ મહેષ્વાસૌ ત્યક્તાત્માનૌ ચ ભારત। પ્રત્યયં પરિરક્ષન્તૌ મહત્કર્મ કરિષ્યતઃ
વિશ્વમાં પ્રસિદ્ધ, મહાન ધનુર્ધર અને પોતાને ભૂલીને પ્રતિજ્ઞા પાળતા, આ બંને મહાન કાર્યો કરશે.
પાઞ્ચાલરાજસ્ય સુતો રાજન્પરપુરંજયઃ । શિખણ્ડી રથમુખ્યો મે મતઃ પાર્થસ્ય ભારત
રાજા, પાંચાલરાજનો પુત્ર, શત્રુઓના નાશક શિખંડીએ, મારા મત પ્રમાણે, પાર્થ માટે શ્રેષ્ઠ રથવીર છે.
એષ યોત્સ્યતિ સંગ્રામે નાશયન્પૂર્વસંસ્થિતમ્ । પરં યશો વિપ્રથયંસ્તવ સેનાસુ ભારત
એ યુદ્ધમાં લડશે, સામે ઉભેલા શત્રુઓનો નાશ કરશે અને તમારી સેના વચ્ચે પોતાનું મહાન યશ ફેલાવશે.
એતસ્ય બહુલાઃ સેનાઃ પાઞ્ચાલાશ્ચ પ્રભદ્રકાઃ । તેનાસૌ રથવંશેન મહત્કર્મ કરિષ્યતિ
એના પાસે અનેક પાંચાલ અને પ્રભદ્રક સેના છે; પોતાની રથસેનાથી એ મહાન કાર્યો કરશે.
ધૃષ્ટદ્યુમ્નશ્ચ સેનાનીઃ સર્વસેનાસુ ભારત । મતો મેઽતિરથો રાજન્દ્રોણશિષ્યો મહારથઃ
ધૃષ્ટદ્યુમ્ન, જે પાંડવોની સેનાનો મુખ્ય છે, મારા મતે મહાન રથીઓમાં ગણાય છે. એ રાજા છે, દ્રોણાચાર્યના શિષ્ય છે અને અત્યંત પરાક્રમી છે.
એષ યોત્સ્યતિ સંગ્રામે સૂદયન્વૈ પરાન્રણે। ભગવાનિવ સંક્રુદ્ધઃ પિનાકી યુગસંક્ષયે
આ ધૃષ્ટદ્યુમ્ન યુદ્ધમાં દુશ્મનોને પરાજય આપશે, જેમ ભગવાન પિનાકધારી ક્રોધિત થઈ યુગના અંતે દુષ્ટોને સંહાર કરે છે.
એતસ્ય તદ્રથાનીકં કથયન્તિ રણપ્રિયાઃ । બહુત્વાત્સાગરપ્રખ્યં દેવાનામિવ સંયુગે
યુદ્ધપ્રેમી લોકો કહે છે કે ધૃષ્ટદ્યુમ્નની રથસેના દરિયાની જેમ વિશાળ છે, જેમ દેવતાઓની યુદ્ધમાં હોય છે.
ક્ષત્રધર્મા તુ રાજેન્દ્ર મતો મેઽર્ધરથો નૃપ। ધૃષ્ટદ્યુમ્નસ્ય તનયો બાલ્યાન્નાતિકૃતશ્રમઃ
રાજા, ધૃષ્ટદ્યુમ્નનો પુત્ર પણ ક્ષત્રિય ધર્મમાં સ્થિર છે, પણ એ હજી યુવાન હોવાથી મહાન પરાક્રમમાં અડધો રથિયો ગણાય છે.
શિશુપાલસુતો વીરશ્ચેદિરાજો મહારથઃ। ધૃષ્ટકેતુર્મહેષ્વાસઃ સંબન્ધી પાણ્ડવસ્ય હ
શિશુપાલનો પુત્ર, ચેદિ દેશનો રાજા ધૃષ્ટકેતુ, મહાન ધનુર્ધારી અને પાંડવોનો સહયોગી છે.
એષ ચેદિપતિઃ શૂરઃ સહ પુત્રેણ ભારત । મહારથાનાં સુકરં મહત્કર્મ કરિષ્યતિ
ભારત, આ ચેદિ દેશનો શૂરવીર રાજા પોતાના પુત્ર સાથે મહાન રથીઓમાં મોટી વિજયી કૃત્યો કરશે.
ક્ષત્રધર્મરતો મહ્યં મતઃ પરપુરંજયઃ । ક્ષત્રદેવસ્તુ રાજેન્દ્ર પાણ્ડવેષુ રથોત્તમઃ
રાજા, ક્ષત્રધર્મમાં રત રહેનારો અને દુશ્મનના શહેરો જીતનારો ક્ષત્રદેવ પાંડવોમાં શ્રેષ્ઠ રથિયો છે.
જયન્તશ્ચામિતૌજાશ્ચ સત્યજિચ્ચ મહારથઃ । મહારથા મહાત્માનઃ સર્વે પાઞ્ચાલસત્તમાઃ
જયંત, અમિતૌજસ અને સત્યજિત — આ બધા મહાન રથીઓ છે અને પાંચાલોમાં શ્રેષ્ઠ તથા મહાન હૃદયવાળા છે.
યોત્સ્યન્તે સમરે તાત સંરબ્ધા ઇવ કુઞ્જરાઃ । અજો ભોજશ્ચ વિક્રાન્તૌ પાણ્ડવાર્થે મહારથૌ
પિતા, એ બધા યુદ્ધમાં ઉગ્ર હાથીઓ જેવી ઉત્સાહથી લડશે. અજ અને ભોજ, બંને પાંડવો માટે મહાન રથીઓ છે.
યોત્સ્યેતે બલિનૌ શૂરૌ પરં શક્ત્યા યતિષ્યતઃ। શીઘ્રાસ્ત્રાશ્ચિત્રયોદ્ધારઃ કૃતિનો દૃઢવિક્રમાઃ
આ બંને બળવાન અને શૂરવીર છે, એ પોતાની સંપૂર્ણ શક્તિથી લડશે. એ ઝડપથી શસ્ત્ર ચલાવે છે, વિવિધ યુદ્ધકૌશલ્યમાં નિપુણ છે અને દૃઢ પરાક્રમી છે.
કેકયાઃ પઞ્ચ રાજેન્દ્ર ભ્રાતરો દૃઢવિક્રમાઃ । સર્વે ચૈવ રથોદારાઃ સર્વે લોહિતકધ્વજાઃ
રાજા, પાંચ કેકય ભાઈઓ દૃઢ પરાક્રમી છે. બધા રથોમાં શ્રેષ્ઠ છે અને બધા લાલ ધ્વજ ધરાવે છે.
કાશિકઃ સુકુમારશ્ચ નીલો યશ્ચાપરો નૃપ । સૂર્યદત્તશ્ચ શઙ્ખશ્ચ મદિરાશ્વશ્ચ નામતઃ
કાશિક, સુકુમાર, નીલ અને એક બીજો રાજા, તેમજ સૂર્યદત્ત, શંખ અને મદિરાશ્વ નામે પણ છે.