તસ્ય વૈરાનુષઙ્ગસ્ય ગન્તાસ્મ્યન્તં સુદુર્ગમમ્। અહમાદૌ નિહત્ય ત્વાં શકુનેઃ સંપ્રપશ્યતઃ
તેના કારણે જે વૈર ચાલ્યું છે, એનું અંત લાવું છું, ભલે એ કેટલુંય મુશ્કેલ હોય; પહેલા હું તને શકુનીની આંખે જોઈને મારી નાખીશ.
તતોઽસ્મિ શકુનિં હન્તા મિષતાં સર્વધન્વિનામ્। ભીમસ્ય વચનં શ્રુત્વા સહદેવસ્ય ચોભયોઃ
પછી, બધા ધનુર્ધારીઓ જોઈ રહ્યા હશે ત્યારે, હું શકુનીને પણ મારી નાખીશ; આમ, ભીમ અને સહદેવના વચનો સાંભળી—
ઉવાચ ફાલ્ગુનો વાક્યં ભીમસેનં સ્મયન્નિવ। ભીમસેન ન તે સન્તિ યેષાં વૈરં ત્વયા સહ
ફાલ્ગુનાએ સ્મિત સાથે ભીમસેનને કહ્યું: 'ભીમસેન, તારા જે દુશ્મન છે, એવા કોઈ છે જ નહીં.'
મન્દા ગૃહેષુ સુખિનો મૃત્યુપાશવશં ગતાઃ। ઉલૂકશ્ચ ન તે વાચ્યઃ પરુષં પુરુષોત્તમ
એ બધા નબળા છે, ઘરમાં સુખી છે અને મૃત્યુના ફાંસામાં ફસાઈ ચૂક્યા છે; અને ઉલૂકને તું કઠોર શબ્દો બોલવા જ નહિ, પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠ.
દૂતાઃ કિમપરાધ્યન્તે યથોક્તસ્યાનુભાષિણઃ । એવમુક્ત્વા મહાબાહુર્ભીમં ભીમપરાક્રમમ્
દૂતોએ શું ગુનો કર્યો છે? તેઓ તો જે કહેવામાં આવ્યું એ જ કહે છે. આમ કહીને મહાબાહુએ ભીમસેનને સંબોધન કર્યું, જે ભીમ જેવો પરાક્રમી છે.
ધૃષ્ટદ્યુમ્નસુખાન્વીરાન્સુહૃદઃ સમભાષત। શ્રુતં વસ્તસ્ય પાપસ્ય ધાર્તરાષ્ટ્રસ્ય ભાષિતમ્
ધૃષ્ટદ્યુમ્ને પોતાના મિત્રોના કલ્યાણ માટે વીર મીત્રોને કહ્યું: 'તમે બધા ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રના પાપી વચનો સાંભળ્યા છે.'
કુત્સનં વાસુદેવસ્ય મમ ચૈવ વિશેષતઃ। શ્રુત્વા ભવન્તઃ સંરબ્ધા અસ્માકં હિતકામ્યયા
વાસુદેવ અને ખાસ કરીને મારા ઉપર થયેલા અપમાન તમે સાંભળ્યા છે; અમારા હિત માટે તમે બધા રોષે ભરાઈ ગયા છો.
પ્રભાવાદ્વાસુદેવસ્ય ભવતાં ચ પ્રયત્નતઃ। સમગ્રં પાર્થિવં ક્ષત્રં સર્વં ન ગણયામ્યહમ્
વાસુદેવની શક્તિ અને તમારી મહેનતના કારણે, હું એક પણ રાજા કે બધાં ક્ષત્રિયોનું કંઈ જ ગણું છું નહીં.
ભવદ્ભિઃ સમનુજ્ઞાતો વાક્યમસ્ય યદુત્તરમ્ । ઉલૂકે પ્રાપયિષ્યામિ યદ્વક્ષ્યતિ સુયોધનમ્
તમારી મંજૂરીથી, હું આ જવાબ ઉલૂક પાસે મોકલીશ, જેથી તે સુયોધન સુધી પહોંચાડી શકે.
શ્વો ભૂતે કત્થિતસ્યાસ્ય પ્રતિવાક્યં ચમૂમુખે। ગાણ્ડીવેનાભિધાસ્યાકમિ ક્લીબા હિ વચનોત્તરાઃ
આવતીકાલે, સૈન્યની સામે, હું તેના ગર્વભર્યા શબ્દોનું ઉત્તર ગાંડીવથી આપીશ; કારણ કે માત્ર બોલવાથી કંઈ થતું નથી.
તતસ્તે પાર્થિવાઃ સર્વે પ્રશશંસુર્ધનઞ્જયમ્ । તેન વાક્યોપચારેણ વિસ્મિતા રાજસત્તમાઃ
પછી બધા રાજાઓએ ધનંજયની પ્રશંસા કરી; રાજાઓ તેના બોલવામાંના ઢબથી આશ્ચર્યચકિત થયા.
અનુનીય ચ તાન્સર્વાન્યથામાન્યં યથાવયઃ। ધર્મરાજં તદા વાક્યં તત્પ્રાપ્યં પ્રત્યભાષત
પછી બધાને તેમની ઉંમર અને પદ પ્રમાણે આદરપૂર્વક સંબોધી, તેણે ધર્મરાજને આ શબ્દો કહ્યા.
આત્માનમવમન્વાનો ન હિ સ્યાત્પાર્થિવોત્તમઃ । તત્રોત્તરં પ્રવક્ષ્યામિ તવ શુશ્રૂષણે રતઃ
જેઓ પોતાને નાની નજરે જુએ છે, તેઓ શ્રેષ્ઠ રાજા બની શકે નહીં; તેથી, હું તમારી સેવા માટે યોગ્ય ઉત્તર કહિશ.
ઉલૂકં ભરતશ્રેષ્ઠ સામપૂર્વમથોર્જિતમ્ । દુર્યોધનસ્ય તદ્વાક્યં નિશમ્ય ભરતર્ષભઃ
ઉલૂક, ભરતોમાં શ્રેષ્ઠ, દુર્યોધનના શબ્દો સાંભળી, એ વાત ક્યારેક મીઠાશથી અને ક્યારેક કડકાઈથી કહી.
અતિલોહિતનેત્રાભ્યામાશીવિષ ઇવ શ્વસન્ । સ્મયમાન ઇવ ક્રોધાત્સૃક્કિણી પરિસંલિહન્
તેના આંખો ગુલાબી થઈ ગયા, જાણે ઝેરી સાપ ફુંકારતો હોય; ગુસ્સામાં સ્મિત કરીને, તેણે પોતાના હોઠ ચાટ્યા.
જનાર્દનમભિપ્રેક્ષ્ય ભ્રાતૄંશ્ચૈવેદમબ્રવીત્ । અભ્યભાષત કૈતવ્યં પ્રગૃહ્ય વિપુલં ભુજમ્
જનાર્દન અને તેના ભાઈઓને જોઈને, તેણે પોતાનો મજબૂત હાથ પકડી, કપટભર્યા શબ્દો કહ્યા.
ઉલૂક ગચ્છ કૈતવ્ય બ્રૂહિ તાત સુયોધનમ્ । કૃતઘ્નં વૈરપુરુષં દુર્મતિં કુલપાંસનમ્
ઉલૂક, જા, અને સુયોધનને કહેજે: તું કૃતઘ્ન, દુશ્મન, દુર્વિચારવાળો અને કુળનો કલંક છે.
પાણ્ડવેષુ સદા પાપ નિત્યં જિહ્મં પ્રવર્તતે। સ્વવીર્યાદ્યઃ પરાક્રમ્ય પાપ આહ્વયતે પરાન્। અભીતઃ પૂરયન્વાક્યમેષ વૈઃ ક્ષત્રિયઃ પુમાન્
પાંડવો સામે તે હંમેશા દુષ્કર્મ કરે છે, એની ચાલ હંમેશા વાંકી છે; પોતાની તાકાત પર ભરોસો રાખીને, બીજાને લલકારે છે અને નિર્ભય બનીને ફક્ત બોલી બોલે છે—આવો છે આ ક્ષત્રિય.
સ પાપઃ ક્ષત્રિયો ભૂત્વા અસ્માનાહૂય સંયુગે। માન્યામાન્યાન્પુરસ્કૃત્ય યુદ્ધં મા ગાઃ કુલાધમ
એ દુષ્ટ ક્ષત્રિય, અમને યુદ્ધ માટે લલકાર્યા પછી, માન અને અપમાનની વાતો કરી રહ્યો છે—કુળના કલંક, તું યુદ્ધમાં ન જા.
આત્મવીર્યં સમાશ્રિકત્ય ભૃત્યવીર્યં ચ કૌરવ । આહ્વયસ્વ રણે પાર્થાન્સર્વથા ક્ષત્રિયો ભવ
કૌરવ, તું પોતાની અને તારા સેવકોની તાકાત પર ભરોસો રાખી, પાંડવોને યુદ્ધમાં લલકાર અને સાચો ક્ષત્રિય બન.
પરવીર્યં સમાશ્રિત્ય યઃ સમાહ્વયતે પરાન્। અશક્તઃ સ્વયમાદાતુમેતદેવ નપુંસકમ્
જે બીજાની તાકાત પર આધાર રાખીને દુશ્મનને લલકારે છે અને પોતે જીતવામાં અસમર્થ છે, એ સાચો પુરુષ નથી.
સ ત્વં પરેષાં વીર્યેણ આત્માનં બહુમન્યસે । કથમેવમશક્તસ્ત્વમસ્માન્સમભિગર્જસિ
તને બીજાની તાકાતથી પોતાનો મોટો ગર્વ છે; પણ, તું પોતે અશક્ત હોવા છતાં અમને કેમ ધમકી આપે છે?
મદ્વચશ્ચાપિ ભૂયસ્તે વક્તવ્યઃ સ સુયોધનઃ। શ્વ ઇદાનીં પ્રપદ્યેથાઃ પુરુષો ભવ દુર્મતે
મારા તરફથી સુયોધનને વધુ કહી દેજે: આવતીકાલે શરણ જઈશ—દુર્વિચારવાળા, સાચો પુરુષ બન.
મન્યસે યચ્ચ મૂઢ ત્વં ન યોત્સ્યતિ જનાર્દનઃ। સારથ્યેન વૃતઃ પાર્થૈરિતિ ત્વં ન બિભેષિ ચ
મૂઢ, તું એવું માને છે કે જનાર્દન યુદ્ધ નહીં કરે, કારણ કે પાંડવોએ તેને રથચાલક બનાવ્યો છે, એટલે તને ડર નથી.
જઘન્યકાલમપ્યેતન્ન ભવેત્સર્વપાર્થિવાન્। નિર્દહેયમહં ક્રોધાત્તૃણાનીવ હુતાશનઃ
બધા રાજાઓ માટે સૌથી ખરાબ સમયે પણ, હું ગુસ્સામાં તેમને સુકા ઘાસની જેમ બળી શકું છું.
યુધિષ્ઠિરનિયોગાત્તુ ફાલ્ગુનસ્ય મહાત્મનઃ । કરિષ્યે યુધ્યમાનસ્ય સારથ્યં વિજિતાત્મનઃ
યુધિષ્ઠિરના આદેશથી, હું, આત્મસંયમી ફાલ્ગુન, મહાત્મા માટે યુદ્ધમાં રથચાલક બનવાનો છું.
યદ્યુત્પતસિ લોકાંસ્ત્રીન્યદ્યાવિશસિ ભૂતલમ્ । તત્રતત્રાર્જુનરથં પ્રભાતે દ્રક્ષ્યસે પુનઃ
તમે ત્રણેય લોકમાં ચઢો કે ધરતીમાં ઘૂસી જાઓ, ત્યાં પણ, સવારે ફરીથી તમને અર્જુનનું રથ જ જોવા મળશે.
યચ્ચાપિ ભીમસેનસ્ય મન્યસે મોઘભાષિતમ્ । દુઃશાસનસ્ય રુધિરં પીતમદ્યાવધારય
અને જો તમને લાગે છે કે ભીમસેનના શબ્દો ખોટા છે, તો યાદ રાખો કે આજે દુઃશાસનનું લોહી પીવાયું છે.
ન ત્વાં સમીક્ષતે પાર્થો નાપિ રાજા યુધિષ્ઠિરઃ। ન ભીમસેનો ન યમૌ પ્રતિકૂલપ્રભાષિણમ્
પાર્થ તમને જુએ પણ નહીં, રાજા યુધિષ્ઠિર પણ નહીં, ભીમસેન કે દ્વિહાન્ય પણ નહીં, કારણ કે તમે વિરોધથી બોલો છો.
દુર્યોધનસ્ય તદ્વાક્યં નિશમ્ય ભરતર્ષભ । નેત્રાભ્યામતિતામ્રાભ્યાં કૈતવ્યં સમુદૈક્ષત
દુર્યોધનના એ વચન સાંભળીને, હે ભરતવંશી, તેણે ગુસ્સામાં આંખો લાલ કરીને કપટથી તેને જોયો.