સંયુગં ગચ્છ ભૂષ્મેણ ભિન્ધિ વા શિરસા ગિરિમ્। તરેમં વા મહાગાધં સૌમદત્તિતિમિઙ્ગિલમ્
ભીષ્મ સાથે યુદ્ધ કર, કે તારા માથાથી પર્વત તોડી નાખ, અથવા આ ઊંડા સાગરને, એટલે સૌમદત્તિ નામના મહાવડને પાર કરી બતાવ.
શારદ્વતમહામીનં વિવિંશતિમહોરગમ્ । બૃહદ્બલમહોદ્વેલં સૌમદત્તિકતિમિઙ્ગિતમ્
શારદ્વત જેવો મહામાછલી, વિવિંશતિ જેવો મહાનાગ, બૃહદ્બલ જેવો મહાતરંગ અને સૌમદત્તિ જેવો વડ, એ બધાને તું જીતીને બતાવ.
ભીષ્મવેગમપર્યન્તં દ્રોણગ્રાહદુરાસદમ્। કર્ણશલ્યઝષાવર્તં કામ્ભોજબડબાસુખમ્
ભીષ્મની અપર્યાપ્ત ગતિ, દ્રોણ જેવો ભયાનક ઘાયલ, કર્ણ અને શલ્ય જેવો ભયાનક ઘોળ, અને કામ્બોજો જેવો દહકતો અગ્નિ—આ બધાનો સામનો કર.
દુઃશાસનૌઘં શલશલ્યમત્સ્યં સુષેણચિત્રાયુધનાગનક્રમ્। જયદ્રથાદ્રિં પુરુમિત્રગાધં દુર્મર્ષણોદં શકુનિપ્રપાતમ્
દુઃશાસન જેવી લહેર, શલ અને શલ્ય જેવા માછલા, સુષેણ, ચિત્રાયુધ અને નાગનકર જેવા સાપ, જયદ્રથ જેવો પર્વત, પુરુમિત્ર જેવો ઊંડો પાણી, દુર્મર્ષણ જેવો ભયાનક પ્રવાહ અને શકુની જેવો અંધકુંડ—આ બધું તને ભોગવવું પડશે.
શસ્ત્રૌઘમક્ષય્યમતિપ્રવૃદ્ધં યદાવગાહ્ય શ્રમનષ્ટચેતાઃ। ભવિષ્યસિ ત્વં હતસર્વબાન્ધવ- સ્તદા મનસ્તે પરિતાપમેષ્યતિ
જ્યારે તું એ અખૂટ અને સતત વધતા શસ્ત્રોના વહેણમાં ડૂબીશ, થાકી જઈશ અને તારા બધા સગાં મરી જશે, ત્યારે તારા મનમાં ઘેરો દુઃખ છવાઈ જશે.
તદા મનસ્તે ત્રિદિવાદિવાશુચે- ર્નિવર્તિતા પાર્થ મહીપ્રશાસનાત્। પ્રશામ્ય રાજ્યં હિ સુદુર્લભં ત્વયા બુભૂષિતઃ સ્વર્ગ ઇવાતપસ્વિના
પાર્થ, ત્યારે તારો મન રાજસત્તા પરથી પાછું વળી જશે, જેમ આત્મા સ્વર્ગમાંથી પાછો વળી જાય છે; શાંત થા, કેમ કે જે રાજ્ય તું ઇચ્છે છે, એ તને મળવું એટલું જ મુશ્કેલ છે, જેટલું તપ વગર સ્વર્ગ મેળવવું.
ઉલૂકસ્ત્વર્જુનં ભૂયો યથોક્તં વાક્યમબ્રવીત્। આશીવિષમિવ ક્રુદ્ધં તુદન્વાક્યશલાકયા
પછી ઉલૂકાએ ફરીથી, જેમ કહેવામાં આવ્યું હતું એમ, અર્જુનને કઠોર શબ્દોથી ડંખ માર્યા જેમ ગુસ્સે ભરેલા સાપની જેમ બોલ્યો.
તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા રુષિતાઃ પાણ્ડવા ભૃશમ્ । પ્રાગેવ ભૃશસંક્રુદ્ધાઃ કૈતવ્યેનાપિ ધર્ષિતાઃ
એના એ વચન સાંભળી પાંડવો ખૂબ ગુસ્સે થઈ ગયા; તેઓ પહેલેથી જ દુશ્મનના પુત્રે અપમાનિત થઈને ક્રોધમાં હતા.
આસનેષૂદતિષ્ઠન્ત બાહૂંશ્ચૈવ પ્રચિક્ષિપુઃ। આશીવિષા ઇવ ક્રુદ્ધા વીક્ષાઞ્ચક્રુઃ પરસ્પરમ્
તેઓ બેઠેલા બેઠેલા ઊભા થઈ ગયા અને હાથ ઉંચા કરીને લહેરાવ્યા; ગુસ્સે ભરેલા સાપની જેમ એકબીજાને તાકતા રહ્યા.
અવાક્છિરા ભીમસેનઃ સમુદૈક્ષત કૈતવમ્। નેત્રાભ્યાં લોહિતાન્તાભ્યામાશીવિષ ઇવ શ્વસન્
ભીમસેનએ માથું નીચે કરીને, લાલ લાલ આંખોથી દુશ્મનના પુત્રને ગુસ્સે ભરેલા સાપની જેમ તાક્યો અને જોરથી શ્વાસ લીધો.
આર્તં વાતાત્મજં દૃષ્ટ્વા ક્રોધેનાભિહતં ભૃશમ્ । ઉત્સ્મયન્નિવ દાશાર્હઃ કૈતવ્યં પ્રત્યભાષત
પવનપુત્રને દુઃખી અને ભારે ગુસ્સે જોઈને, દાશાર્હકુળના વંશજએ હળવું સ્મિત કરીને દુશ્મનના પુત્રને સંબોધન કર્યું.
પ્રયાહિ શીઘ્રં કૈતવ્ય બ્રૂયાશ્ચૈવ સુયોધનમ્ । શ્રુતં વાક્યં ગૃહીતોર્થો મતં યત્તે તથાસ્તુ તત્
કૈતવ, તું ઝડપથી જઈને સુયોધનને કહેજે કે વાત સાંભળી અને અર્થ સમજાઈ ગયો છે; જે તારો નિશ્ચય છે, એ જ થાવા દે.
એવમુક્ત્વા મહાબાહુઃ કેશવો રાજસત્તમ। પુનરેવ મહાપ્રાજ્ઞં યુધિષ્ઠિરમુદૈક્ષત
આ રીતે બોલ્યા પછી, મહાબાહુ શ્રીકૃષ્ણે, રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ, ફરી એકવાર વિદ્વાન યુધિષ્ઠિરને જોયા.
સૃઞ્જયાનાં ચ સર્વેષાં કૃષ્ણસ્ય ચ યશસ્વિનઃ। દ્રુપદસ્ય સપુત્રસ્ય વિરાટસ્ય ચ સંનિધૌ
સૃંજયો, પ્રસિદ્ધ કૃષ્ણ, દ્રુપદ અને તેના પુત્રો તથા વિરાટની હાજરીમાં,
ભૂમિપાનાં ચ સર્વેષાં મધ્યે વાક્યં જગાદ હ। ઉલૂકોઽપ્યર્જુનં ભૂયો યથોક્તં વાક્યમબ્રવીત્
અને બધા રાજાઓની વચ્ચે, ઉલૂકાએ ફરીથી અર્જુનને જે કહેવાનું કહ્યું હતું એ જ શબ્દો કહ્યા.
આશીવિષમિવ ક્રુદ્ધં તુદન્વાક્યશલાકયા। કૃષ્ણાદીંશ્ચૈવ તાન્સર્વાન્યથોક્તં વાક્યમબ્રવીત્
કૃદ્ધ સાપ જેવો વાણીના ડંખથી, તેણે કૃષ્ણ અને અન્ય સૌને જે કહેવું કહ્યું હતું એ જ વચનો કહ્યા.
ઉલૂકસ્ય તુ તદ્વાક્યં પાપં દારુણમીરિતમ્ । શ્રુત્વા વિચુક્ષુભે પાર્થો લલાટં ચાપ્યમાર્જયત્
ઉલૂકાના એ પાપી અને કઠોર શબ્દો સાંભળી, પાર્થ વ્યાકુળ થયો અને કપાળ પુંછ્યું.
તદવસ્થં તદા દૃષ્ટ્વા પાર્થં સા સમિતિર્નૃપ । નામૃષ્યત મહારાજ પાણ્ડવાનાં મહારથાઃ
પાર્થને એ હાલતમાં જોઈ, રાજા, આખી સભાએ અને પાંડવોના મહારથીઓએ એ સહન ન કર્યું.
અધિક્ષેપેણ કૃષ્ણસ્ય પાર્થસ્ય ચ મહાત્મનઃ। શ્રુત્વા તે પુરુષવ્યાઘ્રાઃ ક્રોધાઞ્જજ્વલુરચ્યુત
કૃષ્ણ અને મહાન આત્માવાળા પાર્થનું અપમાન સાંભળી, એ વીર પુરુષો ક્રોધથી ધધકવા લાગ્યા, અચ્યૂત.
ધૃષ્ટદ્યુમ્નઃ શિખણ્ડી ચ સાત્યકિશ્ચ મહારથઃ। કેકયા ભ્રાતરઃ પઞ્ચ રાક્ષસશ્ચ ઘટોત્કચઃ
ધૃષ્ટદ્યુમ્ન, શિખંડી, મહારથી સાત્યકી, કેકયાના પાંચ ભાઈઓ અને રાક્ષસ ઘટોત્કચ,
દ્રૌપદેયાભિમન્યુશ્ચ ધૃષ્ટકેતુશ્ચ પાર્થિવઃ । ભીમસેનશ્ચ વિક્રાન્તો યમજૌ ચ મહારથૌ
દ્રૌપદીપુત્રો, અભિમન્યુ, રાજા ધૃષ્ટકેટુ, પરાક્રમી ભીમસેન અને માદ્રીના બે પુત્રો મહારથીઓ,
ઉત્પેતુરાસનાત્સર્વે ક્રોધસંરક્તલોચનાઃ। બાહુન્પ્રગૃહ્ય રુચિરાન્રક્તચન્દનરૂષિતાન્। અઙ્ગદૈઃ પારિહાર્યૈશ્ચ કેયૂરૈશ્ચ વિભૂષિતાન્
બધા પોતાના બેઠેલા સ્થાનેથી ઊભા થયા, ક્રોધથી આંખો લાલ, સુંદર હાથોમાં લાલ ચંદન લગાવેલું, અંગદ, બાંયડા અને કંગણોથી શોભતા.
દન્તાન્દન્તેષુ નિષ્પિષ્ય સૃક્કિણી પરિલેલિહન્ । તેષામાકારભાવજ્ઞઃ કુન્તીપુત્રો વૃકોદરઃ
દાંત પર દાંત દબાવીને, મોઢાના ખૂણા ચાટતા, તેમની ભાવના સમજતા કુંતીપુત્ર ભીમસેન,
ઉદતિષ્ઠત્સ વેગેન ક્રોધેન પ્રજ્વલન્નિવ। ઉદ્વૃત્ય સહસા નેત્રે દન્તાન્કટકટાય્ય ચ
ઝટપટ ઊભા થયા, ક્રોધથી ધધકતા, આંખો ફટકારતા અને દાંત કચકચાવતા.
હસ્તં હસ્તેન નિષ્પિષ્ય ઉલૂકં વાક્યમબ્રવીત્। અશક્તાનામિવાસ્માકં પ્રોત્સાહનનિમિત્તકમ્
પોતાના હાથથી હાથ દબાવીને, ઉલૂકાને કહ્યું: 'તારો સંદેશો અમને ઉશ્કેરવા માટે છે, જાણે કે આપણે બેઉપાય છીએ.'
શ્રુતં તે ચવનં મૂર્ખ યત્ત્વાં દુર્યોધનોઽબ્રવીત્। તન્મે કથયતો મન્દ શ્રૃણુ વાક્યં દુરાસદમ્
'મૂર્ખ, તું જે દુર્યોધનના કહ્યા મુજબ સાંભળ્યું છે, એ જાણે છે. હવે હું જે કઠોર વચન કહું છું, એ ધ્યાનથી સાંભળ.'
સર્વક્ષત્રસ્ય મધ્યે તં યદ્વક્ષ્યસિ સુયોધનમ્ । શ્રૃણ્વતઃ સૂતપુત્રસ્ય પિતુશ્ચ ત્વં દુરાત્મનઃ
'તુ જે કૌરવોની સભામાં, કર્ણ અને તેના દુષ્ટ પિતાના સાંભળતા, સુયોધનને કહેશે,'
અસ્માભિઃ પ્રીતિકામૈસ્તુ ભ્રાતુર્જ્યેષ્ઠસ્ય નિત્યશઃ। મર્ષિતં તે દુરાચાર તત્ત્વં ન બહુ મન્યસે
'અમે હંમેશા મોટા ભાઈની પ્રસન્નતા માટે તારી ખોટી ચાલ સહન કરી છે, પણ તું એ સાચી વાતને મૂલ્ય આપતો નથી.'
પ્રેષિતશ્ચ હૃષીકેશઃ શમાકાઙ્ક્ષી કુરૂન્પ્રતિ । કુલસ્ય હિતકામેન ધર્મરાજેન ધીમતા
'અને શ્રીકૃષ્ણને પણ શાંતિ માટે, કુળના હિત માટે, વિવેકી ધર્મરાજાએ મોકલ્યા હતા.'
ત્વં કાલચોદિતો નૂનં ગન્તુકામો યમક્ષયમ્ । ગચ્છસ્વાહવમસ્માભિસ્તચ્ચ શ્વો ભવિતા ધ્રુવમ્
'તને તો કાળે ઉશ્કેર્યો છે, એટલે તું યમલોક જવા ઇચ્છે છે. તું જા, અમે તને ત્યાં મોકલીશું અને એ ચોક્કસ કાલે જ થશે.'