દ્રોણપુત્રં ચ કર્ણં ચ ભૂરિશ્રવસમેવ ચ। શકુનિં સૌબલં ચૈવ બાહ્લીકં ચ મહાબલમ્
દ્રોણપુત્ર, કર્ણ, ભૂરિશ્રવ, સુબલપુત્ર શકુની અને મહાબળવાન બાહ્લીક—
દિવસે દિવસે તેષાં પ્રતિવેલં ચ ભારત। ચક્રે સ વિવિધાઃ પૂજાઃ પ્રત્યક્ષં ચ પુનઃ પુનઃ
હરેક દિવસે અને યોગ્ય સમયે, હે ભારત, દુર્યોધને તેમને વિવિધ રીતે વારંવાર અને ખુલ્લેઆમ સન્માન આપ્યું.
તથા વિનિયતાઃ સર્વે યે ચ તેષાં પદાનુગાઃ। બભૂવુઃ સૈનિકા રાજ્ઞાં પ્રિયં રાજ્ઞશ્ચિકીર્ષવઃ
આ રીતે, જે બધા નિમણૂક કરાયા અને તેમના અનુયાયીઓ પણ, રાજાઓના પ્રિય બન્યા અને રાજાને ખુશ કરવા આતુર રહ્યા.
તતઃ શાન્તનવં ભીષ્મં પ્રાઞ્જલિર્ધૃતરાષ્ટ્રજઃ। સહ સર્વૈર્મહીપાલૈરિદં વચનમબ્રવીત્
પછી શાંતનુપુત્ર ભીષ્મને, ધૃતરાષ્ટ્રપુત્રે બંને હાથ જોડીને, બધા રાજાઓ સાથે મળીને આ રીતે સંબોધ્યા:
ઋતે સેનાપ્રણેતારં પૃતના સુમહત્યપિ । દીર્યતે યુદ્ધમાસાદ્ય પિપીલિકપુટં યથા
મૂખ્ય અધિકારી વિના—even મોટી સેના પણ યુદ્ધ સમયે તૂટી જાય છે, જેમ કે ચીંટીનું ગૂંજન વિખેરાઈ જાય છે.
નહિ જાતુ દ્વયોર્બુદ્ધિઃ સમા ભવતિ કર્હિચિત્ । શૌર્યં ચ વલનેતૄણાં સ્પર્ધતે ચ પરસ્પરમ્
ક્યારેય બે જણની બુદ્ધિ એકસરખી હોતી નથી અને આગેવાનોની શૌર્ય હંમેશા એકબીજાથી સ્પર્ધા કરે છે.
શ્રૂયતે ચ મહાપ્રાજ્ઞ હૈહયાનમિતૌજસઃ । અભ્યયુર્બ્રાહ્મણાઃ સર્વે સમુચ્છ્રિતકુશધ્વજાઃ
હે મહાપ્રજ્ઞ, કહેવામાં આવે છે કે—all બ્રાહ્મણો, ઊંચા કુશધ્વજ લઈને, શક્તિશાળી હૈહયો પાસે ગયા હતા.
તાનભ્યયુસ્તદા વૈશ્યાઃ શૂદ્રાશ્ચૈવ પિતામહ । એકતસ્તુ ત્રયો વર્ણા એકતઃ ક્ષત્રિયર્ષભાઃ
પછી વૈશ્ય અને શૂદ્રો પણ, હે પિતામહ, તેમને મળવા ગયા; ત્રણ વર્ણ એક બાજુ અને ક્ષત્રિય વીરો બીજી બાજુ હતા.
તે સ્મ યુદ્ધે પ્રભજ્યન્તે ત્રયો વર્ણાઃ પુનઃ પુનઃ । ક્ષત્રિયાશ્ચ જયન્ત્યેવ બહુલં ચૈકતો બલમ્
યુદ્ધમાં, એ ત્રણ વર્ણ વારંવાર તૂટી પડતા, જ્યારે ક્ષત્રિયોએ હંમેશા જીત મેળવી, કારણ કે તેમનું બળ એકઠું હતું.
તતસ્તે ક્ષત્રિયાનેવ પપ્રચ્છુર્દ્વિચસત્તમાઃ । તેભ્યઃ શશંસુર્ધર્મજ્ઞા યાથાતથ્યં પિતામહ
પછી એ શ્રેષ્ઠ દ્વિજોએ ક્ષત્રિયોને પૂછ્યું અને ધર્મજ્ઞ ક્ષત્રિયોએ તેમને સાચું કહ્યુ, હે પિતામહ.
વયમેકસ્ય શ્રૃણુમો મહાબુદ્ધિમતો રણે । ભવન્તસ્તુ પૃથક્સર્વે સ્વબુદ્ધિવશવર્તિનઃ
"અમે યુદ્ધમાં એક જ મહાબુદ્ધિશાળી પુરુષની આજ્ઞા માનીએ છીએ, જ્યારે તમે બધા અલગ-અલગ, પોતાની બુદ્ધિ પ્રમાણે વર્તો છો."
તતસ્તે બ્રાહ્મણાશ્ચક્રુરેકં સેનાપતિં દ્વિજમ્। નયે સુકુશલં શૂરમજયન્ક્ષત્રિયાંસ્તતઃ
પછી એ બ્રાહ્મણોએ એક કુશળ અને બહાદુર દ્વિજને પોતાનો સેના પ્રમુખ બનાવ્યો અને ત્યારબાદ ક્ષત્રિયોને હરાવ્યા.
એવં યે કુશલં શૂરં હિતેપ્સિતમકલ્પષમ્। સેનાપતિં પ્રકુર્વન્તિ તે જયન્તિ રણે રિપૂન્
જે લોકો પોતાના હિતમાં નિષ્ઠાવાન, કુશળ અને નિર્દોષ વ્યક્તિને સેના પ્રમુખ બનાવે છે, તેઓ યુદ્ધમાં દુશ્મનોને હરાવે છે.
ભવાનુશનસા તુલ્યો હિતૈષી ચ સદા મમ। અસંહાર્થઃ સ્થિતો ધર્મે સ નઃ સેનાપતિર્ભવ
તમે હંમેશા મારા હિતેચ્છુ છો, બુદ્ધિમાં ઉશનસ જેવાં છો, અને ધર્મમાં અડગ છો—તેથી અમારે માટે સેના પ્રમુખ બનો.
રશ્મીવતામિવાદિત્યો વીરુધામિવ ચન્દ્રમાઃ । કુબેર ઇવ યક્ષાણાં દેવાનામિવ વાસવઃ
જેમ રશ્મિ ધરાવનારા વચ્ચે સૂર્ય, વનસ્પતિઓમાં ચંદ્ર, યક્ષોમાં કુબેર અને દેવોમાં ઇન્દ્ર સર્વોપરી છે,
પર્વતાનાં યથા મેરુઃ સુપર્ણઃ પક્ષિણાં યથા। કુમાર ઇવ દેવાનાં વસૂનામિવ હવ્યવાટ્
તેમ જ પર્વતોમાં મેરુ, પક્ષીઓમાં સુપર્ણ, દેવોમાં કુમાર અને વસુઓમાં હવ્યવાહન સર્વમાં શ્રેષ્ઠ ગણાય છે.
ભવતા હિ વયં ગુપ્તાઃ શત્રેણેવ દિવૌકસઃ । અનાધૃષ્યા ભવિષ્યામસ્ત્રિદશાનામપિ ધ્રુવમ્
તમારા કારણે અમે સુરક્ષિત છીએ, જેમ સ્વર્ગવાસીઓ પોતાના શત્રુથી સુરક્ષિત રહે છે; અમારે તો દેવોમાં પણ કોઈ હરાવી શકે તેમ નહીં, એ નિશ્ચિત છે.
પ્રયાતુ નો ભવાનગ્રે દેવાનામિવ પાવકિઃ । વયં ત્વામનુયાસ્યામઃ સૌરભેયા ઇવર્ષભમ્
જેમ દેવોમાં અગ્નિ આગળ ચાલે છે, તેમ તમે અમારે માટે આગળ જાઓ; અમે તો ગાયોની જેમ વાછરડા પાછળ ચાલીએ તેમ, તમારા પાછળ ચાલશું.
એવમેતન્મહાબાહો યથા વદસિ ભારત। યથૈવ હિ ભવન્તો મે તથૈવ મમ પાણ્ડવાઃ
મહાબાહુ, તમે જે કહ્યો તે સાચું છે, હે ભારત; તમે મારા માટે જેવો છો, પાંડવો પણ મારા માટે એ જ છે.
અપિ ચૈવ મયા શ્રોયો વાચ્યં તેષાં નરાધિપ । સંયોદ્ધવ્યં તવાર્થાય યથા મે સમયઃ કૃતઃ
અને રાજાઓને પણ હું શ્રેયસ્કર વાત કહું છું; જેમ મેં વચન આપ્યું છે તેમ, તમારી خاطر યુદ્ધ કરવું જ પડશે.
ન તુ પશ્યામિ યોદ્ધારમાત્મનઃ સદૃશં ભુવિ । ઋતે તસ્માન્નરવ્યાઘ્રાત્કુન્તીપુત્રાદ્ધનઞ્જયાત્
પણ, પૃથ્વી પર મારા સમાન યુદ્ધવીર મને ક્યાંય દેખાતો નથી, કુંતીપુત્ર ધનંજય સિવાય.
સ હિ વેદ મહાબુદ્ધિર્દિવ્યાન્યસ્ત્રાણ્યનેકશઃ । ન તુ માં વિવૃતો યુદ્ધે જાતુ યુધ્યેત પાણ્ડવઃ
એ મહાબુદ્ધિ પાંડવ અનેક દિવ્યાસ્ત્રો જાણે છે; છતાં ખુલ્લા યુદ્ધમાં પાંડવ કદી પણ મારા સામે લડશે નહીં.
અહં સ ચ ક્ષણેનૈવ નિર્મનુષ્યમિદં જગત્। કુર્યાવાસ્ત્રબલેનૈવ સસુરાસુરરાક્ષસમ્
હું અને એ, માત્ર ક્ષણમાં જ, શસ્ત્રબળથી, દેવ, અસુર અને રાક્ષસો સહિત આખી દુનિયાને મનુષ્યવિહોણી કરી શકીએ.
ન ત્વેવોત્સાદનીયા મે પાણ્ડોઃ પુત્રા જનાધિપ । તસ્માદ્યોધાન્હનિષ્યામિ પ્રયોગેણાયુતં સદા
પણ, રાજા, પાંડુના પુત્રો મારા હાથથી નાશ પામવા યોગ્ય નથી; તેથી હું હંમેશા યોગ્ય રીતથી જ દુશ્મન યોદ્ધાઓને સંહાર કરીશ.
એવમેષાં ફરિષ્યામિ નિધનં કુરુનન્દન । ન ચેત્તે માં હનિષ્યન્તિ પૂર્વમેવ સમાગમે
હે કુરુકુલના આનંદ, હું એમનો અંત આવડત પ્રમાણે લાવીશ, જો તેઓ મને પહેલા ન મારે તો.
સેનાપતિસ્ત્વહં રાજન્સમયેનાપરેણ તે। ભવિષ્યામિ યથાકામં તન્મે શ્રોતુમિહાર્હસિ
હે રાજા, તમારા બીજા વચન પ્રમાણે હું સેનાપતિ બનીશ; આ વાત અહીં મારી પાસેથી સાંભળો.
કર્ણો વા યુધ્યતાં પૂર્વમહં વા પૃથિવીપતે । સ્પર્ધતે હિ સદાત્યર્થં સૂતપુત્રો મયા રણે
પૃથ્વીના સ્વામી, પહેલા તો કર્ણ લડે કે હું, એ નક્કી થશે; કારણ કે સુતપુત્ર યુદ્ધમાં હંમેશા મારી સાથે સ્પર્ધા કરે છે.
નાહં જીવતિ ગાઙ્ગેયે રાજન્યોત્સ્યે કથંચન। હતે ભીષ્મે તુ યોત્સ્યામિ સહ ગાણ્ડીવધન્વના
હું કદી પણ ગંગાપુત્ર જીવતો હોય ત્યારે યુદ્ધમાં ઊતરતો નથી; પણ ભીષ્મના મરણ પછી, હું ગાંડીવધારી સાથે યુદ્ધ કરીશ.
તતઃ સેનાપતિં ચક્રે વિધિવદ્ભૂરિદક્ષિણમ્। ધૃતરાષ્ટ્રાત્મજો ભીષ્મં સોઽભિષિક્તો વ્યરોચત
પછી ધૃતરાષ્ટ્રપુત્રે વિધિ પ્રમાણે ભીષ્મને, જે દાનમાં અતિ ઉદાર હતા, સેનાપતિ બનાવ્યા અને એ રીતે અભિષેક પામી તેઓ તેજસ્વી લાગ્યા.
તતો ભેરીશ્ચ શઙ્ખાંશ્ચ શતશોઽથ સહસ્રશઃ। વાદયામાસુવ્યગ્રા વાદકા રાજશાસનાત્
પછી રાજાના આદેશે ઉત્સાહી વાદકોને સૈંકડો અને હજારો ઢોલ અને શંખ વગાડવા લાગ્યા.