મહાયન્ત્રાણિ નારાચાસ્તોમરાણિ પરશ્વધાઃ। ધનૂંષિ કવચાદીનિ ઋષ્ટયસ્તૂણસંયુતાઃ
મોટા યંત્રો, લોખંડના બાણ, ભાલાં, કુહાડા, ધનુષ્ય, કવચ અને તૂણીઓ સાથે ભાલાં એકઠાં કરવામાં આવ્યા હતા.
ગજાઃ કણ્ટકસન્નાહા લોહવર્મોત્તરચ્છદાઃ। દૃશ્યન્તે તત્ર ગિર્યાભાઃ સહસ્રશતયોધિનઃ
ત્યાં કાંટાવાળું બાંધણ અને લોખંડના કવચ પહેરેલા, પહાડ જેવા ગજાઓ દેખાતા, અને દરેક પર સૈનિકોના સેંકડો-હજારો દળ સવાર હતા.
નિવિષ્ટાન્પાણ્ડવાંસ્તત્ર જ્ઞાત્વા મિત્રાણિ ભારત । અભિસસ્રુર્યથાદેશં સબલાઃ સહવાહનાઃ
પાંડવો ત્યાં વસ્યા છે એ જાણીને, હે ભારત, તેમના મીત્રો પોતાની સેના અને વાહનો સાથે, જે રીતે કહેવામાં આવ્યું હતું એ પ્રમાણે, ત્યાં પહોંચ્યા.
ચરિતબ્રહ્મચર્યાસ્તે સોમપા ભૂરિદક્ષિણાઃ। જયાય પાણ્ડુપુત્રાણાં સમાજગ્મુર્મહીક્ષિતઃ
જેઓએ બ્રહ્મચર્યનું પાલન કર્યું હતું, સોમરસ પિયું હતું અને ઘણાં દાન આપ્યાં હતાં, એવા રાજાઓ પાંડુપુત્રોની વિજય માટે આવ્યા.
યુધિષ્ઠિરં સહાનીકમુપાયાન્તં યુયુત્સયા। સન્નિવિષ્ટં કુરુક્ષેત્રે વાસુદેવેન પાલિતમ્
યુધિષ્ઠિર પોતાની સેના સાથે યુદ્ધની ઇચ્છાથી કુરુક્ષેત્રમાં પ્રવેશ્યા, અને વાસુદેવએ તેમનું રક્ષણ કર્યું.
વિરાટદ્રુપદાભ્યાં ચ સપુત્રાભ્યાં સમન્વિતમ્ । કેકયૈર્વૃષ્ણિભિશ્ચૈવ પાર્થિવૈઃ શતશો વૃતમ્
તેમની સાથે વિરાટ અને દ્રુપદ પોતાના પુત્રો સાથે હતા, અને કૈકય, વૃષ્ણિ તથા અન્ય અનેક રાજાઓની સેંકડો ટોળકીઓ પણ જોડાઈ હતી.
મહેન્દ્રમિવ ચાદિત્યૈરભિગુપ્તં મહારથૈઃ। શ્રુત્વા દુર્યોધનો રાજા કિં કાર્યં પ્રત્યપદ્યત
મહેન્દ્ર દેવતાઓથી રક્ષિત હોય એમ, યુધિષ્ઠિર મહાન રથીઓથી સુરક્ષિત હતા. આ સાંભળીને દુર્યોધને શું કરવું એ વિચાર્યું.
એતદિચ્છામ્યહં શ્રોતું વિસ્તરેણ મહામતે। સંભ્રમે તુમુલે તસ્મિન્યદાસીત્કુરુજાઙ્ગલે
હું ઈચ્છું છું કે, હે વિદ્વાન, તમે મને વિગતે કહો કે, કુરુજંગલના એ ઘમાસાન અને ભયાનક મેળામાં શું બન્યું હતું.
વ્યથયેયુરિમે દેવાન્સેન્દ્રાનપિ સમાગમે । પાણ્ડવા વાસુદેવશ્ચ વિરાટદ્રુપદૌ તથા
આ પાંડવો, વાસુદેવ, વિરાટ અને દ્રુપદ તો યુદ્ધમાં ઈન્દ્ર સહિત દેવતાઓને પણ કંપાવી શકે એવા છે.
ધૃષ્ટદ્યુમ્નશ્ચ પાઞ્ચાલ્યઃ શિખણ્ડી ચ મહારથઃ । યુધામન્યુશ્ચ વિક્રાન્તો દેવૈરપિ દુરાસદઃ
પાંચાલ ધૃષ્ટદ્યુમ્ન, મહારથી શિખંડિ અને પરાક્રમી યુધામન્યુ પણ ત્યાં હાજર હતા, જે દેવતાઓ માટે પણ અપરાજેય છે.
એતદિચ્છામ્યહં શ્રોતું વિસ્તરેણ તપોધન । કુરૂણાં પાણ્ડવાનાં ચ યદ્યદાસીદ્વિચેષ્ટિતમ્
હું ઈચ્છું છું, હે તપસ્વી, તમે મને વિગતે કહો કે, કુરુઓ અને પાંડવો દ્વારા જે જે કાર્ય કરાયું હતું તે બધું શું હતું.
પ્રતિયાતે તુ દાશાર્હે રાજા દુર્યોધનસ્તદા। કર્ણં દુઃશાસનં ચૈવ શકુનિં ચાબ્રવીદિદમ્
જ્યારે દાશાર્હ ત્યાંથી પાછા ગયા, ત્યારે રાજા દુર્યોધને કર્ણ, દુઃશાસન અને શકુનિને આ રીતે કહ્યું.
અકૃતેનૈવ કાર્યેણ ગતઃ પાર્થાનધોક્ષજઃ । સ એનાન્મન્યુનાવિષ્ટો ધ્રુવં ધક્ષ્યત્યસંશયમ્
અધોક્ષજપુત્ર પોતાનું કાર્ય કર્યા વિના પાંડવો પાસે ગયો છે; હવે તે ક્રોધથી ભરેલો છે અને નિશ્ચયે તેમને દહન કરશે.
ઇષ્ટો હિ વાસુદેવસ્ય પાણ્ડવૈર્મમ વિગ્રહઃ । ભીમસેનાર્જુનૌ ચૈવ દાશાર્હસ્ય મતે સ્થિતૌ
મારા અને પાંડવો વચ્ચેનો સંઘર્ષ વાસુદેવને પ્રિય છે; ભીમસેન અને અર્જુન પણ દાશાર્હના મતે ચાલે છે.
અજાતશત્રુરત્યર્થં ભીમસેનવશાનુગઃ। નિકૃતશ્ચ મયા પૂર્વં સહ સર્વૈઃ સહોદરૈઃ
અજાતશત્રુ, જે ખૂબજ ભીમસેનના કહેવા મુજબ ચાલે છે, અને જેને હું અને મારા બધા ભાઈઓએ અગાઉ છેતર્યા હતા,
વિરાટદ્રુપદૌ ચૈવ કૃતવૈરૌ મયા સહ । તૌ ચ સેનાપ્રણેતારૌ વાસુદેવવશાનુગૌ
વિરાટ અને દ્રુપદ પણ હવે મારા દુશ્મન બની ગયા છે; એ બંને સેના-મુખિયા હવે વાસુદેવના વશમાં છે.
ભવિતા વિગ્રહઃ સોયં તુમુલો લોમહર્ષણઃ । તસ્માત્સાઙ્ગ્રામિકં સર્વં કારયધ્વમતન્દ્રિતાઃ
હવે ભયાનક અને રોમાંચક યુદ્ધ થવાનું છે; એટલે તમે બધા યુદ્ધની તૈયારીમાં એક પણ કચાશ રાખશો નહીં.
શિબિરાણિ કુરુક્ષેત્રે ક્રિયન્તાં વસુધાધિપાઃ । સ્વપર્યાપ્તાવકાશાનિ દુરાદેયાનિ શત્રુભિઃ
પૃથ્વીના રાજાઓ, કુરુક્ષેત્રમાં એવા છાવણીઓ બનાવો કે જ્યાં તમે આરામથી રહી શકો અને દુશ્મન માટે દબાણ કરવું મુશ્કેલ બને.
આસન્નજલકોષ્ઠાનિ શતશોથ સહસ્રશઃ । અચ્છેદ્યાહારમાર્ગાણિ બન્ધોચ્છ્રયચિતાનિ ચ
પાણીના જળાશયો સૈકડો-હજારોની સંખ્યામાં નજીક રાખો; રાશન પહોંચાડવાના રસ્તા મજબૂત અને સુરક્ષિત રાખો.
વિવિધાયુધપૂર્ણાનિ પતાકાધ્વજવન્તિ ચ। સમાશ્ચ તેષાં પન્થાનઃ ક્રિયન્તાં નગરાદ્બહિઃ
એ છાવણીઓમાં વિવિધ શસ્ત્રોથી ભરપૂર કરો, ધ્વજ અને પટાકાઓથી શોભાવો અને શહેરમાંથી બહાર જવાના બધા રસ્તા તૈયાર રાખો.
તે તથેતિ પ્રતિજ્ઞાય શ્વોભૂતે ચક્રિરે તથા
એમણે 'જેમ કહ્યું તેમ કરીએ' એવી પ્રતિજ્ઞા કરી અને બીજે દિવસે એ પ્રમાણે તૈયારીઓ શરૂ કરી.
હૃષ્ટરૂપા મહાત્માનો નિવાસાય મહીક્ષિતામ્ । તતસ્તે પાર્થિવાઃ સર્વે તચ્છ્રુત્વા રાજશાસનમ્
મહાન આત્માવાળા રાજાઓ આનંદિત થઈને પોતાના નિવાસની વ્યવસ્થા કરવા લાગ્યા; અને રાજાની આજ્ઞા સાંભળી બધા રાજાઓએ તૈયારીઓ કરી.
આસનેભ્યો મહાર્હેભ્ય ઉદતિષ્ઠન્નમર્ષિતાઃ । બાહૂન્પરિઘસઙ્કાશાન્સંસ્પૃશન્તઃ શનૈઃ શનૈઃ
એ બધા મહાર્ઘ આસન પરથી ઉઠી ગયા, મનમાં થોડી બેચેની સાથે, ધીમે ધીમે પોતાના લોખંડ જેવા બાંય સ્પર્શતા.
કાઞ્ચનાઙ્ગદદીપ્તાંશ્ચ ચન્દનાગરુભૂષિતાન્। ઉષ્ણીષાણિ નિયચ્છન્તઃ પુણ્ડરીકનિભૈ કરૈઃ। અન્તરીયોત્તરીયાણિ ભૂષણાનિ ચ સર્વશઃ
સોનાના તેજસ્વી કડાં અને ચંદન-અગરુના આભૂષણો પહેરી, કમળ જેવા હાથથી પાગ ટકાવતાં, અંદર-બહારના વસ્ત્રો અને બધા આભૂષણો ગોઠવી રહ્યા.
તે રથાન્રથિનઃ શ્રેષ્ઠા હયાંશ્ચ હયકોવિદાઃ। સજ્જયન્તિ સ્મ નાગાંશ્ચ નાગશિક્ષાસ્વનુષ્ઠિતાઃ
શ્રેષ્ઠ રથીઓએ પોતાના રથ તૈયાર કર્યા, કુશળ ઘોડેસવારોએ ઘોડા તૈયાર કર્યા, અને હાથીઓના શિક્ષિત ચાલકો હાથીઓને સજ્જ કરવા લાગ્યા.
અથ વર્માણિ ચિત્રાણિ કાઞ્ચનાનિ બહૂનિ ચ । વિવિધાનિ ચ શસ્ત્રાણિ ચક્રુઃ સર્વાણિ સર્વશઃ
પછી એમણે અનેક સુંદર સોનાની કવચો અને વિવિધ પ્રકારના શસ્ત્રો તૈયાર કર્યા.
પદાતયશ્ચ પુરુષાઃ શસ્ત્રાણિ વિવિધાનિ ચ। ઉપાજહ્રુઃ શરીરેષુ હેમચિત્રાણ્યનેકશઃ
પદાતિ સૈનિકોએ અનેક પ્રકારના શસ્ત્રો, અનેક સોનાથી શોભેલા, પોતાના શરીર પર પહેરવા માટે લાવ્યા.
તદુત્સવ ઇવોદગ્રં સંપ્રહૃષ્ટનરાવૃતમ્ । નગરં ધાર્તરાષ્ટ્રસ્ય ભારતાસીત્સમાકુલમ્
ધૃતરાષ્ટ્રના શહેરમાં એ સમયે ઉત્સવ જેવું વાતાવરણ છવાઈ ગયું, સર્વત્ર આનંદભેર અવાજો ગૂંજવા લાગ્યા.
જનૌઘસલિલાવર્તો રથનાગાશ્વમીનવાન્ । શઙ્ખદુન્દુભિનિર્ઘોષઃ કોશસઞ્ચયરત્નવાન્
લોકોની ભીડ, રથ, હાથી, ઘોડા અને માછલીઓનો પ્રવાહ, શંખ અને ઢોલના ઘોંઘાટ, અને ખજાનાના ઢગલા—આ બધું એકસાથે દેખાતું.
ચિત્રાભરણવર્મોર્મિઃ શસ્ત્રનિર્મલફેનવાન્ । પ્રાસાદમાલાદ્રિવૃતો રથ્યાપણમહાહ્રદઃ
ઝગમગતા આભૂષણો અને કવચોની તરંગો, ચમકતા શસ્ત્રોની ફીણ, પહાડ જેવી મહેલોની પંક્તિઓ અને વિશાળ સરોવર જેવી બજારો અને રસ્તાઓથી ઘેરાયેલું હતું.